Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Bacharelato

Rosalía de Castro: Vida e Obra

Rosalía de Castro naceu en Santiago de Compostela en 1837 e finou en Padrón en 1885. En 1856 foi a Madrid, onde coñeceu ao seu futuro marido, o escritor Manuel Murguía, con quen casou en 1858. En 1862 publicou A mi madre e en 1871 regresou a Galicia.

Obra

Cultivou a poesía, a narrativa, o ensaio, os cadros de costumes e os artigos xornalísticos. Escribiu tanto en galego como en castelán. Na prosa, empregou o galego agás no Conto Gallego e nos prólogos de Cantares Gallegos e Follas Novas. Na poesía, empregou o galego e o castelán. Na primeira etapa, ata Cantares Gallegos (1863), case toda a súa obra era en castelán. Na segunda etapa, que corresponde a Cantares Gallegos e Follas Novas (1880), utiliza...

Prexuízos Lingüísticos sobre o Galego

Os prexuízos lingüísticos máis comúns sobre o galego inclúen:

• O galego é lingua de pobres.
• O galego é lingua de aldeáns.
• O galego non serve fóra de Galicia.
• O galego é un idioma imposto.
• O galego estándar é un idioma inventado.

(Conclusión: o repertorio de prexuízos non é moi distinto dos prexuízos que existen sobre outros idiomas noutros lugares do mundo.)

Construción da Variedade Estándar do Galego

No século XIX, asistimos xa ás primeiras tentativas de consolidación dun estándar para os usos escritos e intentan conciliar as propostas dos partidarios de escribir como se fala e os partidarios dunha convención máis culta. Despois de que a fractura de 1936 frustrou a consolidación dun...

Obra Narrativa de Castelao

Castelao iníciase como escritor no semanario satírico El Barbero Municipal. Alí apréciase a visión crítica da realidade coa dose de humor. A súa obra ten un carácter lírico ou sentimental. A súa técnica literaria baséase en formas da literatura oral popular, e emprega o relato curto.

Obras principais

• Un ollo de vidro. Memorias dun esquelete: Novela curta, relata acontecementos que observa a través do seu ollo de vidro.
• Cousas: Son 44 relatos e un prólogo titulado "A carón da natureza", no que sinala a incapacidade da pintura para expresar todo o que aparece na realidade e manifesta a súa posición a prol da cultura popular e natural fronte ao mundo artificial. As "cousas" son relatos cunha ilustración.

A literatura galega no exilio

A raíz da ditadura franquista, a loita pola recuperación cultural e política de Galicia queda confinada ao mundo da diáspora. Bos Aires convértese nos anos 40 na capital cultural de Galicia. Alí, figuras como Castelao, Dieste ou Blanco Amor garantiron a continuidade da literatura. En Bos Aires créanse editoriais, organízanse actos de difusión do galeguismo, representacións teatrais e edítanse xornais e revistas.

Poesía galega no exilio

A maioría das obras están ligadas ao grupo de Bos Aires. As súas publicacións chegaban rapidamente aos galeguistas de Galicia.

Luís Seoane (1910-1979)

• Fardel de eisilado: un poemario social e realista que denuncia as causas que provocan a emigración.
• Na brétema de Santiago:

A narrativa nas Irmandades da Fala

Nesta etapa haberá un proceso de modernización ao introducirse unha ambientación urbana, personaxes das clases medias e unha compoñente de humor que cobran protagonismo fronte á prosa de temática labrega. Co obxectivo de crear hábitos de lectura, as Irmandades vanse servir de canles de difusión como o periódico A Nosa Terra e as coleccións Céltiga e Lar. Destaca Antón Vilar Ponte, xa que moitos dos seus ensaios, conferencias e discursos aparecidos en diversas publicacións da época foron publicados baixo o título de Pensamento e sementeira.

A narrativa na Época Nós

Vicente Risco

Ten tres etapas na súa evolución ideolóxica:

• Pregaleguismo: Perda de fe nos valores que fan de Risco un mozo individualista

O Antigo Réxime na Galicia do século XVIII

O século XVIII caracterizouse por un continuo crecemento demográfico e o xurdimento de novas actividades económicas. Porén, aínda persistían elementos do Antigo Réxime na sociedade galega, como:

• A subdivisión excesiva da propiedade territorial.
• A emigración masiva cara a América.

Neste contexto, dúas correntes de pensamentos político e ideolóxico, liberais e conservadores, entraron en conflito, discutindo o modelo social vixente en España e Galicia.

Folletos Propagandísticos e Debates Políticos

Os folletos propagandísticos da época presentaban unha estrutura dialogada na que se expresaban diversas opcións políticas: liberais, conservadoras ou carlistas. Estes textos reflectían as intensas...

A lingua e a cultura galegas no primeiro terzo do século XX

A comezos do século XX Galicia seguía sendo eminentemente rural, de xeito que a poboación urbana non acadaba nin sequera o 10%. En consecuencia, atopabámonos cunha sociedade formada na súa maioría por campesiños e mariñeiros. Non obstante, neste primeiro terzo do século XX comezan a apreciarse algúns cambios: os labregos reivindican a propiedade da terra e a modernización das explotacións e protagonizan un poderoso movemento social (agrarismo), a vella fidalguía entra en decadencia e a burguesía, que fala castelán, representa o novo mundo urbano. Así, de 1900 a 1930 a poboación urbana medra. En calquera caso, segue a ser minoritaria. O proceso de substitución do galego...

As Linguas Romances e o Galego-Portugués Medieval

Na etapa medieval, a verdadeira diferenza lingüística situábase entre o latín (a lingua da alta cultura) e o romance. Tendo en conta que o romance que seguimos a falar na actualidade, coas transformacións sufridas ao longo dos séculos, naceu ao norte e sur do río Miño, e considerando que esa mesma variedade foi a que se espallou polas terras do denominado Reino de Portugal, de aí que se chame á lingua medieval co nome de galego-portugués.

Esta lingua vén ser o resultado da evolución do latín vulgar falado no noroeste peninsular.

O Texto Galego-Portugués Máis Antigo

O texto que se considera máis antigo é a Cantiga de Maldicir, escrita en galego-portugués.

Características Lingüísticas

O Rexurdimento do Galego no Século XIX

No século XVIII, os galegos comezaron a preocuparse polo seu idioma, un deles, Bieito Frei Martín Sarmiento.

Sarmiento denunciou que o galego se estaba a marxinar dos ámbitos administrativos e da igrexa. Pero na metade do século XIX, o castelán substituíu o galego en sectores importantes da sociedade urbana.

O galego volve ser lingua escrita a principios do século XIX pola invasión napoleónica e Galicia queda illada do resto do estado español. Como arma de defensa para que o galego rexurdise, utilizaron escritos en galego, animando o pobo á subversión. Así, o galego empezou a formar parte da lingua escrita.

Case a mediados do século XIX, aparece o primeiro grupo político con tendencias galeguistas,...

O labor normalizador de Ramón Piñeiro

Propúxose desbotar prexuízos e estereotipos que sitúan o galego nunha situación de lingua minorizada e mesmo desprezada polos propios galegos.

No seu discurso de ingreso na Real Academia Galega, A linguaxe e as linguas, desenvolve estas ideas, que resultan unha análise sociolingüística sobre o galego nos anos 50 e 60.

• Lingua e cultura. A lingua posibilita a transmisión de coñecementos e emocións e converte o saber individual en colectivo, é dicir, en cultura.
• Prexuízo sociolóxico. A lingua galega foi reducida a lingua oral propia de labregos e mariñeiros. Os propios galegos consideran a lingua un signo de inferioridade.
• Prexuízo lingüístico. A carencia dunha norma durante séculos fai que