Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Bacharelato

4. A narrativa dos 90 e comezos do s. XX: Hai tendencias temático-estilísticas que ou se consolidan ou abrollan nesta época:

·Persistencia da novela histórica: XESÚS RÁBADE PAREDES con “Branca de Loboso”, DARÍO XOÁN con “Morte de rei” e X. FERNANDEZ FERREIRO con “Agosto do 36”.

·Temática memorialística/intimista: RAMIRO FONTE con “Os leopardos da lúa”, Manuel VEIGA con “O exiliado e a primaveira” etc.

·Novela de autor ou experimental: XOSÉ CID CABIDO con “Grupo abeliano”, GONZALO NAVAZA con “Erros e Tánatos” etc.

·Neocostumismo urbano ou semiurbanismo: a “narrativa bravú”. Manuel RIVAS con “Un millón de vacas”.

·“Narrativa de muller”:  María XOSÉ QUEIZÁN, URSULA HEINZE, MARGARITA

EVOLUCIÓN DA ESCRITA DENDE O SÉCULO XIX

Teatro

Tivo especial relevancia grazas ás numerosas compañías teatrais galegas que representaban con certa frecuencia. Represéntase tanto teatro culto como popular-costumista. Escriben obras Castelao, Seoane (en 1957 sae do prelo A Soldadeira e no 59O irlandés astrólogo), Blanco Amor (escribe moitas pezas, entre as que destacan O cantar dos cantares, Farsas para títeres e Teatro pra a xente), e o prolífico Manuel Varela Buxán,que encabezou a liña popular (escribe Se o sei non volvo á casa (1938), O cego de Fornelos, A xustiza dun mariñeiro ou Pola nosa culpa (1942) que recreaban os costumes e tradicións da Galiza campesiña e mariñeira que os emigrantes deixaran atrás. Fundou a compañía teatral galega máis importante en Bos

Ensaio (3 etapas)

-1ª etapa, pregaleguista: “Nós, os inadaptados”

-2ª Etapa, nacionalista: “Teoría do nacionalismo galego”

-3ª Etapa, postnacionalista: “Mitteleuropa”, impresións que recolle nunha viaxe por Europa; e “Leria”.

RAMÓN OTERO PEDRAYO

Toda a súa obra narrativa ten como protagonista a Galicia (excepto “Fra Vernero”) e ademais a Galicia do seu tempo (excepto “A romaría de Xelmírez”)

Realista

-“Os Camiños da vida”: a súa primeira novela, divídese en 3 partes, “Os señores da Terra”,

-“A Maorazga” e “O estudiante”.

-­“Pantelas, Home libre”

-“Contos Do camino e da rúa”

-“O Mesón dos ermos”

Culturalista

-“Arredor De si”: retrata a súa xeración a través do protagonista, Adrián

o labor das irmandades:o labor do movemento das irmandades foi decisivo para o desenvolvemento da prosa galega,para a prosa non ficcional,ensaio e xornalismo,a figura de villar ponte resulta fundamental,non so por marcar a transicion ao nacionalismo na escolma "pensamento e sementeira",senon por iniciar o ensaismo politico.Villar ponte foi seguido por lois porteiro,propagandista do galeguismo,pola sua parte,a prosa de xoan Vicente viquiera esta recollida en artigo e conferencia con exposicions de caracter galeguista e republicano,este e partidario dunha reforma pedagoxica que inclue o galeguismo no ensino.As institucions nacionalistas agrupadas nas irmandades preocuparonse do proceso de modernizacion da narrativa galega.Resultaron decisivas...

Exercicios de léxico: Hipónimos

Exemplos de hipónimos para os seguintes hiperónimos:

Paxaro

• merlo
• pardal
• pomba
• pega
• estorniño
• anduriña
• paporroibo
• bubela
• verderolo
• ouriolo
• xílgaro
• canario
• loro
• papagaio
• colibrí

Ave

• cegoña
• galiña
• galo
• parrulo
• pato
• gaivota
• corvo
• moucho
• aguia
• corvo mariño
• garza
• mazarico
• faisán
• curuxa
• flamingo
• pavo
• cacatúa

Árbore

• piñeiro
• eucalipto
• castiñeiro
• carballo
• salgueiro
• bidueiro
• amieiro
• freixo
• sobreira
• ciprés
• álamo
• chopo
• palmeira
• baobab

Árbore froiteira

• figueira
• cerdeira
• laranxeira
• limoeiro
• pexegueiro
• ameixeira
• maceira
• pereira
• aguacateiro
• nogueira

Arbusto

• toxo
• xesta
• breixo
• queiroa
• carqueixa
• sabugueiro
• acivro
• vimieiro
• camelio
• roseira
• buxo
• érvedo
• silveira
• loureiro
• abeleira

Vivenda

• casa
• cabana
• chalé
• adosado
• piso
• apartamento
• dúplex
• casoupa
• chabola
• barraca
• choza
• choupana
• mansión
• pazo
• palacio

Parte

literatura prerrexurdimento 

- textos propagand: propios das premeras décadas como reposta a diferentes acontecemntos políticos e sociais da época (Guerra Ind, enfr lib.Abs) 

1808: romance anónimo.   "Un labrador que foi sarxento aos soldados do novo alistamento.    Animar na loita contra franceses

1810: Xosé Fernandez de Neira publica Proezas de Galicia. Obra dialogada sobre a guerra contra Francia. 

1813: Manuel Pardo de Andrade: Os rogos de un gallego establecido en Londes dedicados ós seus apitando para abrirlles os ollos sobre certas iñorancias, e o demais que verá o curioso lector. Ataca o absolutismo .

1823: Pedro Boado Sanchez. Dialogo entre dos labradores afligidos y un abogado instruido, despreocupado y compasivo. En gallego...

4.-Teatro:As tendencias teatrais desta etapa son fundamentalmente tres:  1.- O teatro costumista-ruralista, dominante no conxunto de produción. 

2,. O teatro de tese e propagandístico levado a cabo polas Irmandades da Fala, que viron no teatro un instrumento eficaz para galeguizar a sociedade, estender as ideas nacionalistas e dignificar a lingua e a cultura popular. É un teatro de ambiente e tema máis urbano cá anterior tendencia.

 3.- O teatro renovador, que concilia a temática popular galega coas técnicas da vangarda artística. 

As dificultades iniciais: O teatro precisa para o seu desenvolvemento dunhas estruturas económicas e institucionais e dun público asiduo e formado, entón non se poderá falar dun teatro

As Orixes da Lingua Galega: Influencias e Evolución

A lingua galega é o resultado dunha mestura de diversas linguas, especialmente o latín, que constitúe o seu estrato principal. As linguas anteriores a este denomínanse substrato, e as posteriores, superestrato.

O Substrato: Raíces Antigas do Galego

A achega do substrato ten dúas orixes distintas: o preindoeuropeo e o indoeuropeo (que pode ser celta ou non celta).

Substrato Preindoeuropeo

Achega vocábulos comúns como barranco ou lama, á vez que raíces como car- (presente en carballo) ou mor- (presente en morodo).

Substrato Indoeuropeo Non Celta

Achegou o nome de Galicia, o sufixo –ego (presente en galego, labrego) e vocábulos comúns como cabana ou páramo.

Substrato Celta: Léxico e