Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Maxisterio

1. Caracterización Morfolóxica

Morfoloxicamente, o substantivo, igual que o adxectivo, está constituído por un lexema e dous morfemas constitutivos de xénero e número. Ademais, ten a posibilidade de verse incrementado por morfemas facultativos (prefixos e sufixos).

1.1. O Xénero

O xénero, igual que o número, son morfemas constitutivos do substantivo porque son inseparables da súa natureza. Ademais, o substantivo posúe xénero e número de seu, non condicionados pola concordancia.

1.1.1. Valores do Xénero

O xénero en galego ten dous valores:

1. Permite agrupar e clasificar substantivos en dúas clases morfolóxicas: masculino e feminino. Son masculinos: nomes rematados en -o, agás radio, moto e foto. Os nomes das letras -h- e -b-, etc.
2. Permite

Procesos Fonéticos e Fonolóxicos do Galego

Fenómenos de Modificación Vocálica

• Disimilación: Cambiar o timbre dunha vogal átona, afastándoo por influencia da vogal tónica. Ex.: menistro, delor.
• Asimilación: Cambiar o timbre dunha vogal átona, achegándoo por influencia da vogal tónica. Ex.: Curuña (por Coruña).
• Labialización: Converter en -o- unha vogal en contacto cunha consoante labiodental ou bilabial. Ex.: somana, lovar.

Fenómenos de Adición e Supresión de Sons

• Aférese: Perda dunha vogal etimolóxica ao comezo dunha palabra. Ex.: inda, topar, certar.
• Síncope: Perda dunha vogal interna, especialmente en posición pretónica. Ex.: espranza, vran, diferenza...
• Apócope: Perda dunha vogal ou sílaba etimolóxica ao remate dunha palabra.

Orixe e evolución do catalán

• A caída do Imperio Romano foi no s. V a. C.
• Poboacións da Cataluña Nova: Tortosa e Lleida.
• Azul, branco, castiñento e gris son adxectivos da cor de orixe romana.
• Palabras de orixe árabe: albaricoque, algodón (xa que levan o AL- ao transformalo árabe en algodón).
• O coñecemento do Capbreu redactado no 839, confirmación de que se tomara conciencia de diferenciación entre a lingua popular e a lingua latina escrita.
• Os visigodos tivéron unha influencia fundamental no dereito e nalgúns costumes na vida social dos cidadáns.
• Os germanismos penetraron no catalán a través de tres vías: 1. Antes da invasión xermánica. 2. Por medio das invasións xermánicas. 3. Despois da dominación xermánica.
• Na Renovatio Carolingia

Os movementos de vangarda e as súas manifestacións

1. Concepto

Os movementos de vangarda desenvólvense no primeiro terzo do século XX, período caracterizado polos seguintes trazos:

• 1) L'eufòria polo progreso económico derivado da industrialización e da consolidación do capitalismo, todo e que implicou unhas desigualtats sociais entre a burguesía adinerada e o proletariado explotado, que se organizou en movementos reivindicativos.
• 2) A crise dos valores propugnados pola sociedade industrial como consecuencia da I Guerra Mundial (1914-1918):
  • a) Desconfianza no progreso, a ciencia e a técnica, porque a carreira armamentística non supuxo o benestar da xente;
  • b) Fracaso do Positivismo e Racionalismo a favor de novas formas d'experimentación,

Evolución do teatro catalán contemporáneo

A partir de 1975, a labor e función do autor teatral diluíronse na construción espectacular colectiva. O teatro desentendeuse da palabra «dramática». Os protagonistas eran agora os directores, a expresión corporal e a imaxe, e as técnicas de traballo colectivo. Destacamos grupos coma Els Joglars, Els Comediants e La Fura dels Baus.

Cara a finais dos oitenta, este estado de cousas comezou a cambiar. O Lliure estreado textos de Benet i Jornet; o Centro Dramático de Rodolf Sirera. E apareceron todo un regueiro de dramaturgos novos: Sergi Belbel, Jordi Galceran, Lluïsa Cunillé... A palabra revalorízase como un elemento clave da representación teatral. Impóñense novos modelos como Beckett...

Século de Ouro

Política de expansión

Corona polo Mediterráneo e incorporación de Nápoles (traslado da corte de Alfons o Magnànim).

Economía e sociedade

Problemas sociais, revoltas e guerras en Cataluña e Mallorca (non en Valencia). Traslado da corte a Valencia.

Literatura

Ausiàs March, Joanot Martorell, Isabel de Villena, Jaume Roig e Roís de Corella.

Edificis civis

Torres de Serrans, lonxa e Generalitat.

Esplendor

Xa se detecta crise:

• O primeiro rei é máis forte (que os nobres), pero as institucións valencianas non.
• A partir do século X: Unión de Aragón e Castela.

O século XV en Europa

Caída de Constantinopla (1453), Martorell escribe o Tirant (1460) e descubrimento de América (1492). Constantinopla xa era turca.

Impresión

Difusión de...

A narrativa, o teatro e a poesía

A súa produción poética desenvolveuse despois da guerra. Cementiri de Sinera (1946) é o seu primeiro libro de poesía, onde evoca o mundo destrúido pola guerra e que o poeta identificaba con Sinera.

Anomenat cicle líric: Les hores (1952), Mrs Death (1952), El caminant i el mur (1954) e Final del laberint (1955), que se caracteriza por ser fundamentalmente unha reflexión sobre a morte.

Pero foi La pell de brau (1960) o libro que máis resoado conseguiu. Cun ton épico e didáctico fala da liberdade, a xustiza e a tolerancia, e eixeampla o punto de vista á península Ibérica.

A poesía valenciana: a estricta posguerra

O período da estricta posguerra (1939-1962) inclúe os escritores nados durante as décadas...

Nacionalismo musical

Nacionalismo

Cronoloxía: primeiro nacionalismo entre 1848 e 1900; segundo nacionalismo iniciado en 1900 e que finaliza cara á metade do século XX.

A música no nacionalismo

A música desta época é transmisora da voz colectiva da súa nación. A través das cancións folclóricas, dos contos populares e das tradicións culturais dos respectivos países, consegue unha nova consideración social, sendo considerada heroína nacional que, mediante a súa música, reivindica a liberdade e o orgullo do seu país.

A música do nacionalismo

Os países que tradicionalmente dependían musicalmente de Francia, Italia e Alemaña comezan a tomar conciencia dos seus propios valores e tratan de liberarse das influencias destes países,...

Llorenç Villalonga (Palma, 1897 - 1980) naceu no seo dunha familia da aristocracia mallorquina. Estudou Medicina e foi director do hospital psiquiátrico de Palma. Ao estalar a Guerra Civil afiliouse a «Falange Española» e, máis tarde, distanciouse dela. A súa obra é extensa: 15 novelas, libros de relatos, obras teatrais e artigos periodísticos.

Os inicios como narrador

Nos inicios como narrador, Villalonga miraba con escepticismo a eficacia da lingua catalana para a creación literaria; de feito, comezou a escribir en castelán e a primeira obra en catalán foi Mort de dama. Esta comeza coa agonía da protagonista, dona Obdúlia de Montcada, unha situación que serve de escusa para retratar de maneira irónica unha serie de prácticas...

Outros autores e correntes da poesía de posguerra

Autores destacados no contexto da obra

En primeiro lugar, destacamos o autor Salvador Espriu. A poesía de Espriu xira arredor de dous temas nos que se ve o forte impacto que tivo a Guerra Civil na súa obra: a reflexión sobre a morte e a liberdade do home, e a preocupación por Cataluña e o seu destino. No seu primeiro libro de poesía, Cementiri de Sinera (1946), Espriu evoca o mundo destruído pola guerra que o poeta identificaba con Sinera. Xunto con Cementiri de Sinera, os catro libros Les hores (1952), Mrs. Death (1952), El caminant i el mur (1954) e Final del laberint (1955) forman o chamado ciclo lírico da obra de Espriu. Estes libros tratan dun camiño de interiorización e reflexión...