Historia e Cultura Galega: Do Antigo Réxime ao Rexurdimento

O Antigo Réxime na Galicia do século XVIII

O século XVIII caracterizouse por un continuo crecemento demográfico e o xurdimento de novas actividades económicas. Porén, aínda persistían elementos do Antigo Réxime na sociedade galega, como:

• A subdivisión excesiva da propiedade territorial.
• A emigración masiva cara a América.

Neste contexto, dúas correntes de pensamentos político e ideolóxico, liberais e conservadores, entraron en conflito, discutindo o modelo social vixente en España e Galicia.

Folletos Propagandísticos e Debates Políticos

Os folletos propagandísticos da época presentaban unha estrutura dialogada na que se expresaban diversas opcións políticas: liberais, conservadoras ou carlistas. Estes textos reflectían as intensas loitas ideolóxicas posteriores ás Cortes de Cádiz e á promulgación da Constitución de 1812.

Entre os espazos de debate e as obras destacadas atopamos:

• A Tertulia de Quintana (1820).
• A Tertulia de Picaños (1836).
• Rogos dun galego establecido en Londres, de Pardo de Andrade.

A División Provincial de Galicia (1831) e as súas Consecuencias

En 1831, a división de Galicia en provincias marcou a perda da súa condición de Antigo Réxime e da súa unidade administrativa. Isto provocou unha maior conciencia de atraso e marxinación nos diversos sectores da sociedade galega, e tivo unha significativa repercusión na prensa e na literatura do momento.

Do Provincialismo ao Rexurdimento: Precursores (1846-1863)

O período que vai do Provincialismo (1846) ata a publicación de Cantares Gallegos (1863) foi fundamental para o Rexurdimento galego. Entre os seus precursores máis destacados atopamos:

• Xoán Manuel Pintos: Autor de A Gaita Galega, obra que reivindica o idioma e organiza foliadas.
• Francisco Añón: Coñecido pola súa obra A Galicia.
• Alberto Camino.
• Xosé Pérez Ballesteros: Realizou unha importante recompilación de cantares populares.
• Juan Antonio Saco y Arce: Considerado un precursor das gramáticas galegas.
• Francisco e Antonio de la Iglesia: Destacados animadores culturais.
• Marcial Valladares Núñez: Autor da primeira novela en galego, Máxima ou a filla espúrea.

Francisco Añón (1812-1878): Poeta e Liberal

Francisco Añón foi un representante destacado das ideas liberais, comprometido activamente co levantamento provincialista de 1846. A súa poesía, que non apareceu en volume ata despois da súa morte, caracterízase polo costumismo, o sentimentalismo, o humor e a alabanza.

Alfredo Brañas (1859-1900): Pensador Rexionalista

Alfredo Brañas é considerado un dos grandes referentes políticos do Rexurdimento. A súa influencia estendeuse ao rexionalismo de Prat de la Riba. Foi poeta en castelán e galego, de ideoloxía católica e conservadora. Catedrático na Universidade de Oviedo, fundou a Asociación Regionalista Gallega e, en 1892, encargouse da redacción das Bases generales del regionalismo y su aplicación a Galicia.

Rosalía de Castro (1837-1885): Vida e Obra

Rosalía de Castro naceu en 1837 en Santiago de Compostela. Foi anotada na partida de bautismo como "filla de pais descoñecidos", sendo a súa nai solteira e o seu pai sacerdote. Viviu coas súas tías e, aos 13 anos, trasladouse a Santiago coa súa nai, onde fixo amizade con Eduardo Pondal e Aurelio Aguirre. Casou con Manuel Murguía, con quen tivo 7 fillos. Morreu en Padrón, na Casa da Matanza, o 15 de xullo de 1885.

Obras destacadas de Rosalía de Castro:

Novela:

• La hija del mar
• Flavio

Poesía:

• Adiós ríos, adiós fontes
• Cantares Gallegos
• Follas Novas
• A mi madre
• El primer loco
• El caballero de las botas azules
• En las orillas del Sar