Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Bacharelato

A narrativa galega a partir dos anos 60

Os autores deste período caracterízanse pola súa formación universitaria, unha ideoloxía nacionalista e o coñecemento das tendencias da narrativa galega e americana.

Características das obras

• Narrador: Predominio da 1ª persoa.
• Protagonista: Personaxe desarraigado.
• Espazo: Indeterminado e intanxible, con preferencia polo espazo urbano sobre o rural.
• Tempo: Ruptura entre o tempo do discurso e o tempo do relato.
• Temas: Angustia e illamento do home.

Autores destacados

Xosé Luís Méndez Ferrín

Referencia fundamental da narrativa galega.

• Obras: Percival e outras historias (nova narrativa), Retorno a Tagen Ata, No ventre do silencio (contido sociopolítico) e Amor de Artur (literatura fantástica).
• Temas: Recreación

A Xeración do 36

Grupo de escritores nados entre 1910 e 1920, que viviron a Guerra Civil e reflectiron nas súas obras as repercusións daquel feito. Son escritores de ponte (continuaron tendencias de preguerra ao tempo que transmitiron aos novos poetas o espírito da Xeración Nós).

Destacan:

• Luís Pimentel: Unha das voces máis ricas deste período.
• Aquilino Iglesias.
• Álvaro Cunqueiro: Continúa publicando poemas neotrobadorescos e evoluciona a unha liña propia de reflexión existencial, coa presenza de mitos persoais e do eu lírico.
• Celso Emilio Ferreiro: Poeta máis destacado. Introduce a poesía social-realista en Galicia cunha liña lírica centrada no antibelicismo, a amizade e a emigración. O libro "Longa noite de pedra", escrito durante

O Rexurdimento: A lingua galega nos séculos XIX e XX

No século XIX produciuse o Rexurdimento literario da lingua galega. Coa influencia do Romanticismo, xurdiu unha corrente ideolóxica galeguista co obxectivo principal de defender Galicia e a súa lingua.

Cambios administrativos e sociais

En 1833, modificouse a organización do territorio: o Reino de Galicia desapareceu como comunidade administrativa e foi substituído polas provincias actuais. Este proceso afectou tamén ao sistema educativo, iniciándose a substitución do galego polo castelán, sendo a escolarización obrigatoria nesta última lingua.

O galego era a lingua maioritaria empregada polos campesiños, mentres que o castelán era utilizado pola minoría gobernante e a elite social,...

A Historia da Normativización do Galego

Todas as linguas presentan unha forte tendencia á diversidade, especialmente no plano oral. A existencia dunha variedade estándar contribúe a frear esa dispersión.

A Construción da Variedade Estándar

A construción da variedade estándar é o que se coñece co nome de NORMATIVIZACIÓN LINGÜÍSTICA: a fixación dunha ortografía, unha gramática e un dicionario que sirvan de modelos cultos a imitar.

Contexto Histórico do Proceso Normativizador

O galego perdera o primeiro gran momento de normativizarse: o Renacemento. É por isto que o proceso normativizador se inicia en Galiza no Rexurdimento, a finais do século XIX. O século XX vive plenamente o proceso, aínda que interrompido por certos acontecementos....

As funcións sociais da lingua

Os individuos viven en sociedade, motivo polo que se ven na necesidade de comunicarse. Esa comunicación faise por medio dunha lingua; por iso se di que a lingua ten unha función social.

Conflito e diglosia

Cando dúas linguas coexisten nun mesmo territorio nun contexto de desequilibrio e tensión entre elas (lingua dominante fronte a lingua minorizada), estamos ante unha situación de conflito lingüístico. Esta situación de desigualdade denomínase diglosia.

A diglosia é a conduta caracterizada por facer un uso desigual de dúas linguas:

• Lingua A: Acapara todo tipo de funcións: as formais e de máis prestixio (laboral, institucional, cultural e internacional) e as informais.
• Lingua B: Utilizada só en relacións

O galego de 1936 a 1975: Contexto e características

Debido ao franquismo, todo o asociado ás modernas manifestacións da cultura galega foi destruído. Disolveuse o Partido Galeguista, foi clausurado o Seminario de Estudos Galegos e desapareceu a revista Nós. O réxime franquista levou a cabo un brutal ataque e desprestixio de calquera lingua ou cultura que non fose a castelá. Moitos autores tiveron que exiliarse.

En 1947 publícase Cómaros verdes de Iglesia Alvariño e póñense en marcha a colección Benito Soto de poesía. No ano 1950 morreu Castelao, o máximo referente da acción política nacionalista no exilio.

A Editorial Galaxia e a recuperación cultural

Neste contexto xorde a Editorial Galaxia. Arredor do chamado Grupo Galaxia únese...

TEMA 4: O TEATRO DO PRIMEIRO TERZO DO XX: IRMANDADES, VANGARDAS E GRUPO NÓS.

O teatro é o xénero menos cultivado da literatura galega, por dúas razóns:

• A exclusión da lingua galega dos espazos públicos cultos.
• As sucesivas prohibicións de representar en linguas diferentes ao castelán.

A fonte do xuramento (1882) marca o inicio do teatro moderno, de temática rural, dominado polo costumismo. Coas Irmandades da Fala, o teatro deixa de ser un mero divertimento para converterse nunha arma política e reivindicativa. Diversifícase a oferta teatral: teatro histórico, social, cómico e infantil. En 1919, a Irmandade da Coruña crea o Conservatorio Nazonal de Arte Galega, que realizou máis de cen representacións por ano, e organizou as súas...

A transición do século XIX ao XX en Galicia

A maioría dos problemas que afectaban a Galicia na segunda metade do século XIX seguiron vixentes nos primeiros anos do XX. O atraso económico e a emigración cara a América continuaron. Porén, prodúcense algúns cambios favorecedores como a desaparición da fidalguía, a consolidación dunha pequena burguesía industrial e financeira, o inicio do desprazamento da poboación do campo cara ás vilas ou cidades e os movementos agrarios.

As Irmandades da Fala (IDF)

A primeira foi fundada na Coruña en 1916, e a esta seguírona outras, ata trinta. O seu órgano de expresión foi o xornal ‘A Nosa Terra’, escrito en galego. As Irmandades da Fala (IDF) foron un movemento político que definiu Galicia...

Historia da Lingua Galega: Tres Etapas Clave

Etapa 1: 1900 - Guerra Civil (Fundación e Difusión)

• 1906: Creación da RAG (Real Academia Galega), foco na pureza e corrección.
• 1916: Nacemento das Irmandades da Fala, traballo pola dignificación e difusión.
• 1920: Publicación da Revista Nós (Grupo Nós).
• 1923: Fundación do Seminario de Estudos Galegos (SEG): Investigación e divulgación.

Características do Galego Enxebrista

Esta corrente caracterízase polo diferencialismo co castelán, o supradialectalismo, o uso de arcaísmos, lusismos, hipergaleguismos e pseudo-evolucións.

Etapa 2: Guerra Civil - 1975 (Resistencia e Recuperación)

Período de predominio do castelán e exilio. Bos Aires convértese en capital cultural.

• 1944: Fundación en Santiago

O marco legal do galego na democracia

A partir do ano 1978, coa aprobación da Constitución española, o galego acada a cooficialidade co castelán e a protección por parte do Estado. En 1981 apróbase o Estatuto de Autonomía de Galicia, o cal establece que o galego é a lingua propia de Galicia e recolle o deber de cumprimento da cooficialidade, da promoción do galego e a non discriminación por cuestións lingüísticas.

A Lei de normalización lingüística de 1983

No ano 1983, o Parlamento de Galicia desenvolve a lei que regula o proceso de normalización lingüística do noso idioma: a Lei de normalización lingüística. Esta lei establece:

• O dereito dos cidadáns ao uso do galego coa administración pública.
• O nacemento de medios de