Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Bacharelato

A renovación literaria no século XX

A principios do século XX, a calidade dos textos poéticos era inferior á dos do Rexurdimento. No 1916 xorden na Coruña as Irmandades da Fala, co obxectivo de expandir e dignificar o noso idioma. Para iso, botaron man da creación de editoriais como Lar e Céltiga, a tradución de obras universais e a diversificación dos xéneros literarios.

Os autores desta asociación intentaron superar a dexeneración estética que se estaba a dar na poesía do momento, caracterizada pola imitación dos tópicos e liñas temáticas do Rexurdimento (costumismo, reivindicación social e anticaciquil). Pretendían diversificar e renovar a poesía combinando a innovación das correntes europeas cos elementos tradicionais....

A perda do galego como lingua inicial: datos e tendencias

Nesta gráfica observamos unha tendencia moi significativa en relación á lingua inicial: a adquisición do galego descende a medida que se descende en idade. Analizando os grupos de idade, vemos:

• No grupo de persoas de máis idade (65 ou máis), o galego é a lingua inicial de case o 70% da poboación.
• Para o grupo máis novo (de 5 a 14 anos), éo para apenas un 17,5% (aprox.).

Entre ambas franxas de idade, o descenso é gradual, pero é máis brusco nas bandas de idade de entre 50 e 64 anos e de 40 e 49 anos, que se corresponden cos proxenitores dos máis novos. Nesta xeración de 40 a 49 anos xa non é maioritario o galego como lingua inicial (case un 35%) fronte ao castelán (superior...

Poesía Galega entre 1936 e 1976

A poesía galega sufriu unha gran paralización despois da Guerra Civil. A primeira obra poética publicada relevante foi Cómaros verdes de Aquilino Iglesia Alvariño.

En 1950 fundouse a Editorial Galaxia. Esta editorial, aínda que se dedicou máis á narrativa e ao ensaio, tamén publicou importantes obras poéticas como Antifonía da cantiga de Ramón Cabanillas.

Principais tendencias da poesía de posguerra

As principais tendencias desta poesía, onde se produciron numerosos cambios sociais e culturais, foron:

• Tendencias herdadas da preguerra: imaxinismo ou hilozoísmo, neotrobadorismo e ruralismo.
• Paisaxismo renovador: céntrase na paisaxe dun sitio diferente.
• Clasicismo e culturalismo: integra referencias doutras

O Galego na Primeira Metade do Século XX: Contexto e Normalización

1. Contexto Demográfico e Económico

En 1930, a poboación galega chegou a 2.230.000 habitantes, a pesar das persoas que emigraran nas décadas precedentes. Comezou a ser notoria a súa concentración en espazos urbanos e costeiros, en paralelo ao despoboamento da Galiza interior.

A economía galega caracterízase por:

• Exportación de materias primas.
• Escasa industrialización.
• Fuga de capitais e de recursos humanos.
• Inmobilismo nas estruturas agrarias.
• Precariedade nas vías de comunicación.

Na agricultura iníciase unha renovación pola mecanización, a introdución de fertilizantes e o labor da Misión Biolóxica de Pontevedra. Na industria vaise producir un desenvolvemento, asentado...

A Situación Lingüística do Galego no Primeiro Terzo do Século XX

Neste tema imos falar da situación lingüística do galego durante o primeiro terzo do século XX e sobre as tres organizacións encargadas da promoción da lingua galega, que son: as Irmandades da Fala, o Grupo Nós e o Seminario de Estudos Galegos.

No primeiro terzo do século XX, Galicia segue tendo unha situación diglósica. O galego é a lingua maioritaria, pero considérase unha lingua inferior ao castelán. Prodúcense unha serie de cambios sociopolíticos:

Cambios Sociopolíticos Relevantes

• O Agrarismo: É un movemento social que ten lugar no primeiro terzo do s. XX en Galicia. Consiste na loita do campesiñado (que abranguía o 90% da poboación) contra o caciquismo,

Obras en galego: Cantares gallegos

Cantares gallegos é o primeiro libro en galego. Estrutúrase cunha dedicatoria a Fernán Caballero e defínese como un libro folclórico e dignificador de Galicia. Consta de 36 poemas precedidos dun prólogo, no que a autora pide perdón polas faltas do libro. Ten un triplo obxectivo:

• Reivindicar a capacidade do galego para o verso.
• Denunciar o maltrato e a marxinación de Galicia.
• Combater a falsa e negativa imaxe que tiña Galiza nesa época.

Os catro grupos de Cantares gallegos

1. O prólogo e o epílogo: son a introdución e a despedida.
2. Poemas folclórico-etnográficos: describen aspectos da vida en Galicia.
3. Poemas de temática social e patriótica: tratan a situación de penuria e marxinación, con denuncia social

1. Normalización Lingüística

A normalización lingüística é a recuperación dunha lingua que, sendo propia dunha comunidade, foi desprazada por outra foránea e viu restrinxidos os seus usos.

Está constituída por todas as medidas e accións legais, políticas, sociais e lingüísticas que teñen como obxectivo o uso normal dunha lingua.

O Caso Galego: Precedentes Históricos

Dende finais da Idade Media produciuse unha imposición do castelán. Esta política fixo que o galego se desenvolvese nunha situación de anormalidade lingüística durante máis de cinco séculos.

No último cuarto do século XX iniciouse o proceso de recuperación institucional. Na década dos 80, o proceso de normalización lingüística prodúcese dentro dun marco...

O galego no primeiro terzo do século XX

Características lingüísticas fundamentais

Inquedanza pola elaboración dun estándar para o galego. As Irmandades e o Seminario de Estudos Galegos levarán a iniciativa coa publicación do Vocabulario castellano-gallego e algunhas normas para a unificación do idioma galego. Algunhas son:

• A escolla do i latino fronte ao grego.
• As grafías ll e ñ.
• A elección de x.
• O abandono do apóstrofo.
• A redución do uso do guión.
• O uso do h etimolóxico.

Ademais, nesta época apareceron varias gramáticas, como a de Carré Alvarellos e a de Lugrís Freire.

Contexto histórico

• Fúndase a RAG en 1905.
• O movemento agrario remove as vellas estruturas sociais galegas.
• Fúndanse as Irmandades da Fala; un obxectivo fundamental

A literatura galega na postguerra

Como consecuencia da Guerra Civil, desaparece case por completo a produción literaria en galego. Só continúa no exilio, onde poetas como Luis Seoane ou Emilio Pita fan poesía crítica e de compromiso. En Galicia hai unha tímida recuperación en 1947 coa publicación de “Cómaros verdes” e, dous anos despois, coa creación da editorial Galaxia.

Esta situación provoca que vexan a luz obras de tres xeracións diferentes:

• Xeración do 36: Poetas nacidos entre 1910 e 1920. A guerra cólleos na súa xuventude e son de culturas e estilos moi diferentes. Destacan: Álvaro Cunqueiro, Celso Emilio Ferreiro...
• Nacidos entre 1920 e 1930: Viven o drama da posguerra e a pobreza cultural dunha sociedade censurada. Destacan:

Galicia a fins da Idade Media (s. XV)

O reino de Galicia na Coroa de Castela

• Desgaleguización da nobreza.
• Desgaleguización da Igrexa.
• Centralización do poder a partir do reinado dos Reis Católicos.
• Galicia asiste ao desenvolvemento da Idade Moderna desde unha posición marginal.
• Existía unha corrente de opinión defensora dos intereses galegos.

Galego-portugués, galego e portugués

• Os portugueses inician unha expansión ultramarina que vai supoñer tamén o espallamento do idioma por África, Asia e América.
• En Galicia non será posible a conformación dunha norma culta debido á crecente castelanización.

A etapa do galego medio (s. XVI–XVIII)

• A decadencia política produciu un retroceso no ámbito da administración.
• 300 anos nos que non houbo