A Historia, Normalización e Sociolingüística da Lingua Galega

Historia da Lingua Galega: Tres Etapas Clave

Etapa 1: 1900 - Guerra Civil (Fundación e Difusión)

• 1906: Creación da RAG (Real Academia Galega), foco na pureza e corrección.
• 1916: Nacemento das Irmandades da Fala, traballo pola dignificación e difusión.
• 1920: Publicación da Revista Nós (Grupo Nós).
• 1923: Fundación do Seminario de Estudos Galegos (SEG): Investigación e divulgación.

Características do Galego Enxebrista

Esta corrente caracterízase polo diferencialismo co castelán, o supradialectalismo, o uso de arcaísmos, lusismos, hipergaleguismos e pseudo-evolucións.

Etapa 2: Guerra Civil - 1975 (Resistencia e Recuperación)

Período de predominio do castelán e exilio. Bos Aires convértese en capital cultural.

• 1944: Fundación en Santiago do Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento.
• 1947: Publicación da primeira obra importante do período: Cómaros verdes de Aquilino Iglesia Alvariño.
• 1950: Fundación da Editorial Galaxia.
• 1954: Recuperación das Festas Minervais.
• 1963: Centenario de Cantares Galegos. Inicio do Día das Letras Galegas.

O Protoestándar

Modelo caracterizado pola simplificación ortográfica e unha forte tendencia purista.

Etapa 3: 1975 - Actualidade (Normalización e Estándar)

• 1981: O galego é recoñecido como lingua oficial.
• 1982: Publicación das Normas Ortográficas e Morfolóxicas da Lingua Galega (NOMIG) por RAG e ILG.
• 1983: Aprobación da Lei de Normalización Lingüística.
• 1986: Creación da RTVG (Radio Televisión de Galicia).
• Década dos 80: Expansión das editoriais.
• Década dos 90: Integración na informática (programas, correctores, Internet, Buscador Xis).

O Estándar Actual

Modelo supradialectal, fiel á lingua oral, que busca a simplificación da escrita e a eliminación de arcaísmos e hiperenxebrismos.

Funcións, Situacións e Variedades da Lingua

Funcións Sociolingüísticas

As funcións principais da lingua inclúen:

• Identidade
• Familiar
• Laboral
• Local
• Institucional
• Cultural
• Internacional

É importante mencionar o bilingüismo (como situación ideal) e os estereotipos asociados ao uso da lingua.

Diglosia e Situacións Lingüísticas

A Diglosia (Reparto Desigual)

• Endodiglosia: Reparto desigual entre variantes da mesma lingua.
• Exodiglosia: Reparto desigual entre linguas diferentes.

Causas da Diglosia

As causas principais inclúen:

• Ámbitos sociais de uso.
• Espazos xeográficos.
• Interlocutores (nivel de confianza, nivel social, etc.).

Tipos de Linguas segundo o seu Estatus

• Lingua Hexemónica: Posúe gran prestixio e poder.
• Lingua Minorizada: Tivo prestixio no pasado, pero perdeuno.
• Lingua Minoritaria: Nunca tivo nin ten prestixio social ou institucional significativo.

A Norma Estándar e as Interferencias Lingüísticas

O Proceso de Normativización

A normativización divídese en tres fases:

1. Estandarización: Selección da variante da lingua que se usará formalmente.
2. Grafización: Concretar a forma escrita (ortografía).
3. Modernización: Proceso que capacita a lingua para ser usada en todos os ámbitos, rexistros e contextos posibles.

Modelos de Uso Dialectal

• Dialectalismo: O escritor usa a variedade da súa zona.
• Interdialectalismo: Uso dos aspectos que máis lle gustan de cada dialecto.
• Supradialectalismo: Modelo non baseado en ningún dialecto concreto, senón nunha síntese.

Interferencias Lingüísticas (Castelanismos)

Interferencias Fónicas

• Redución das vogais semipechadas/abertas.
• Substitución do son /j/ (castelán) polo /x/ (galego).
• Cambio de grupos consonánticos (ex: gr, cr, pr) por outros (ex: bl, cl, pl).
• Exemplo de redución vocálica: xuventude por xuventú.

Interferencias Morfolóxicas

• Cambio de xénero influenciado polo castelán.
• Uso de tempos verbais compostos de forma inadecuada.
• Conxugación verbal segundo modelos casteláns.

Interferencias Sintácticas

• Ausencia de artigo diante dos posesivos.
• Estruturas verbais incorrectas (ex: ir + (a) + infinitivo).