Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Bacharelato

O Prerrexurdimento Galego

Contexto Histórico

Primeira Metade do Século XIX

No Estado Español

• Guerra da Independencia.
• Enfrontamentos entre liberais e absolutistas.
• Constitución de 1812 (a *Pepa*).
• Guerras Carlistas.

En Galiza

• Crecemento demográfico.
• Sistema foral.
• Economía agrícola e pouca industrialización.
• Forte emigración.
• Sociedade estamental (*nobreza*, *clero* e *campesiñado*).

Contexto Lingüístico e Cultural

O centralismo español provoca que o galego se asocie coa pobreza e co atraso, mentres que o español se asocia co progreso. Isto acelera a substitución do galego polo castelán (*diglosia*).

A educación e os medios de comunicación funcionan como un aparello adoutrinador e desgaleguizador, xa que o castelán era o único idioma oficial....

A Nova Narrativa Galega

A Nova Narrativa Galega xorde na década dos 50. O seu desenvolvemento abrangue dende 1954, coa publicación de Nace unha árbore de Gonzalo Mourullo, ata 1970, con Cara a Times Square de Camilo Gonsar.

Características principais

• Formación: Os autores comparten formación universitaria, inquietudes galeguistas e experiencia como viaxeiros por Europa.
• Estilo: Levan a cabo unha narración renovadora e experimental. Interésalles a narración sen andadura lóxica, sen protagonista individual e sen historia lineal.
• Influencias: M. Proust, Kafka, J. Joyce, W. Faulkner e Sigmund Freud.
• Temas: A ditadura, a industrialización, a sociedade de consumo, a soidade, o terror e a angustia.
• Técnicas: Narrador-protagonista, narrador observador,

A literatura do exilio (1936-1975): poesía, prosa e teatro

Este período histórico estivo marcado pola Guerra Civil e a ditadura, contextos definidos pola represión, o terror, o silencio e o exilio. Cabe destacar que, entre 1940 e 1944, escribíronse 18 libros no exilio fronte a ningún en Galicia.

Características da literatura do exilio

Esta produción literaria constitúe a continuación da cultura galega (1936-1950) que estaba amordazada no interior. Nesta etapa, a figura de Castelao resulta fundamental. A poesía cobra unha gran relevancia, cunha temática fortemente influenciada pola experiencia vivida, predominando os eixes da crítica social e política, o desterro, a emigración, a represión e a nostalxia de Galicia.

A poesía no exilio

Destacan...

Os Séculos Escuros: Literatura e Contexto (XVI-XVIII)

1. O Contexto Histórico e Social

Dimensión Política e Definición

• Definición dos Séculos Escuros.
• Dimensión política:
  • Consecuencias do apoio dos nobres galegos a Xoana na loita contra Isabel a Católica.
  • Represalias sobre os nobres.
  • Substitución das clases dirixentes (Igrexa e administración).
  • Absentismo da nobreza galega.
  • Perda do dereito a voto en Cortes.
  • Organismos de control: Santa Inquisición e Santa Irmandade.
  • Século XVIII: Centralismo dos Borbóns.

Dimensión Económica, Social e Demográfica

• Clases sociais:
  • Campesiños (sumidos na pobreza).
  • Nobres (rendeiros).
  • Fidalguía (rendeira e non innovadora).
• Emigración: Oficios máis baixos. Asociación despectiva do termo "galego" con atraso.

A Igrexa foi un dos soportes ideolóxicos e sociais do franquismo. A xerarquía católica ignorou o galego. A radio, o cine sonoro e a televisión supuxeron unha revolución cultural que espallaron masivamente o castelán en Galicia. Haberá que agardar a 1974 para a emisión dun programa en galego: Panorama de Galicia.

A resistencia: exilio e recuperación cultural

Son os exiliados como Castelao, Seoane, Blanco Amor ou Rafael Dieste os que manteñen vivo o proceso de recuperación lingüística e cultural. Bos Aires, Montevideo ou México son as verdadeiras capitais culturais da Galicia libre. Nestes centros promóvense:

• Editoriais e publicacións diversas.
• Programas de radio e edicións de xornais e revistas.
• Grupos de teatro e musicais.
• Fundación

Rosalía de Castro: A Lingua e a Obra

A Lingua de Rosalía

A lingua de Rosalía de Castro corresponde ao galego suroccidental, cos seus trazos distintivos e múltiples castelanismos e vulgarismos. Mantense na espontaneidade da lingua oral, con todas as súas condicións e impurezas ao traspasala á escrita.

Esquecida a lingua culta durante séculos e avergoñado o pobo da súa lingua rural e mariñeira, Rosalía recupera para o galego a categoría de lingua literaria. Faino a través de dous rexistros diferentes:

• O popular e coloquial de Cantares Gallegos.
• O grave e culto de Follas Novas.

A Prosa de Rosalía

Rosalía é autora dun relato escrito en galego, datado en 1864 e aparecido nun folletín do xornal coruñés El Avisador. A acción do conto...

Historia da Normativización: A Construción da Variedade Estándar. Interferencias e Desviacións da Norma

A variedade estándar é unha das linguas funcionais que se dá nunha lingua histórica, o modelo común aceptado como uso normativo do código lingüístico. Corresponde ao nivel medio (ou culto) e ao rexistro formal.

Normativización Lingüística

Elaboración dunha variedade estándar de lingua que funciona como modelo de corrección idiomática nunha comunidade. Procúrase un código formal común con ortografía, gramática e dicionario. Constitúe a norma fónica, gráfica, morfosintáctica e léxica. É imprescindible nunha lingua minoritaria.

Etapas do Proceso de Normativización

Galego Popularizante (ata fins do século XIX)

Ten como...

Ramón Otero Pedrayo

Naceu nunha familia ourensá ligada á vella fidalguía rural. Vicente Risco e Florentino Cuevillas foron amigos seus desde a infancia. Remata o bacharelato e marcha a Madrid, onde realiza as carreiras de Dereito e Filosofía e Letras.

Volve a Ourense e reencontrase cos seus amigos. Coñecen ao líder das Irmandades da Fala, Antón Losada Diéguez, e xúntase ao nacionalismo. Desenvolve unha intensa vida literaria, política e científica. Colabora na revista Nós, dirixe a sección de Xeografía no Seminario de Estudos Galegos, e representa a Galicia como deputado nacionalista.

Durante a guerra foi expulsado da súa cátedra. Despois de estar exiliado no seu pazo de Trasalba, intenta recuperar o galeguismo cultural. Exerceu...

Cantigas de Burlas: Escarnio e Maldizer

O terceiro xénero maior das cantigas medievais está constituído por aquelas que foron escritas cunha finalidade satírica ou burlesca. As cantigas de burlas adoitan ter unha tonalidade chocalleira e buscan o ataque persoal, a ridiculización do adversario e a degradación a través do riso. Podemos diferenciar dous tipos:

• Cantigas de escarnio: Falan mal dalgunha persoa, empregaban palabras con dobre sentido e satirizaban de forma indirecta e encuberta.
• Cantigas de maldizer: Falábase mal de forma aberta, cunha sátira clara e directa.

Principais ciclos temáticos

A temática das cantigas burlescas é un espello da sociedade da época e da súa mentalidade medieval (valores, prexuízos...).

Un gran número...