O Rexurdimento: Historia e Evolución da Lingua Galega

O Rexurdimento: A lingua galega nos séculos XIX e XX

No século XIX produciuse o Rexurdimento literario da lingua galega. Coa influencia do Romanticismo, xurdiu unha corrente ideolóxica galeguista co obxectivo principal de defender Galicia e a súa lingua.

Cambios administrativos e sociais

En 1833, modificouse a organización do territorio: o Reino de Galicia desapareceu como comunidade administrativa e foi substituído polas provincias actuais. Este proceso afectou tamén ao sistema educativo, iniciándose a substitución do galego polo castelán, sendo a escolarización obrigatoria nesta última lingua.

O galego era a lingua maioritaria empregada polos campesiños, mentres que o castelán era utilizado pola minoría gobernante e a elite social, o que incrementou a distancia entre clases.

O galego popularizante e o Grupo Nós

O galego escrito neste período coñécese como “galego popularizante” e podemos atopalo en autores “precursores” e nos pertencentes ao Rexurdimento (Rosalía de Castro, Curros Enríquez e Pondal). Coa creación do Grupo Nós a partir de 1916, comezou unha nova etapa de fixación da lingua.

Características lingüísticas do período

Entre as principais características do galego da época destaca a presenza de:

• Castelanismos, dialectalismos e vulgarismos propios da fala (ex: dios, pueblo, rodilla, abuelo).
• Uso do castelán pola ausencia de léxico propio, ao estar a lingua reducida ao uso coloquial durante séculos.

Os autores realizaron un esforzo por empregar léxico de diferentes zonas xeográficas, evitando o localismo e recollendo diferentes solucións dialectais para unha mesma palabra (ex: mortales, mortais, mortaes, mortás).

Ausencia de modelos e ortografía

É importante salientar a falta de referentes lingüísticos, xa que non se coñecía a tradición literaria medieval nin os cancioneiros ata o século XIX.

En canto á ortografía, os autores recorreron ao modelo castelán por ser o máis coñecido. A lingua escrita do século XIX utilizaba apóstrofos e guións para representar as contraccións e os encontros vocálicos da fala, como no exemplo: “tod´esto m´atrevin a cantar”.