Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Lingua e literatura

Lingua Minorizada e Lingua Hexemónica

A lingua minorizada é aquela que está sometida a condicións sociais que restrinxen as súas funcións. A competencia desigual entre dúas linguas constitúe o factor básico desta situación. Dous aspectos a ter en conta:

1. A non existencia dun estado que a recoñeza como oficial. En Europa cómpre facer excepción de Malta, Luxemburgo e a República de Irlanda.
2. A non coincidencia de fronteiras políticas e fronteiras lingüísticas. As primeiras foron establecidas de maneira artificial, mentres que as lingüísticas responden a criterios de formación naturais e históricos; por iso é raro que estas delimitacións coincidan.

As linguas dominantes ou hexemónicas son as que gozan dun gran prestixio social...

A Normalización da Lingua Galega

Breve Repaso Histórico da Normalización

O galego, a partir dos Séculos Escuros, quedou relegado a ámbitos orais e contextos informais. O proceso de normalización comeza a finais do século XIX. Consiste en converter unha lingua no vehículo de comunicación dunha comunidade en todos os ámbitos.

Marco Lexislativo da Normalización

Constitución de 1978, Estatuto de Autonomía de 1981 (e o de 1936), Lei de Normalización Lingüística de 1983, Plan Xeral de Normalización Lingüística de 2004.

Axentes da Normalización Lingüística

Falantes individuais, poderes públicos e movementos sociais.

Entidades Promotoras da Normalización (s. XIX-XX)

O proceso de normalización iniciado no século XIX será continuado...

Sociolingüística: Estereotipos e Prexuízos Lingüísticos

Se nunha comunidade hai dúas linguas en contacto, estas reproducen a xerarquía social existente nela: unha das linguas –a dominante– vai ocupando progresivamente os ámbitos da outra –a dominada– e provocando a súa substitución. A esta lingua dominada ou recesiva (que vai perdendo usos) chámaselle tamén lingua minorizada e é empregada unicamente nos ámbitos socioculturais máis baixos, sendo ignorada ou desprezada nos máis elevados, dos que foi desprazada pola lingua dominante. Esta discriminación social nos usos das dúas linguas denomínase diglosia.

A situación de dependencia que a sociedade galega viviu durante varios séculos provocou que se asentase en amplas...

Noriega Varela: transición do s.XIX ao s.XX

Representa a transición do s.XIX ao s.XX. A súa obra poética recollida nun poemario (Do Ermo) ten varias edicións. Ao principio chamábase Montañesas, está formado por poemas costumistas que falan da dura vida dos labregos en contraposición coa alegría en festas e tradicións. O resto dos poemas caracterízanse pola masculinidade e linguaxe culta, á diferenza dos costumistas que reproducen a fala dos brañegos.

Ramón Cabanillas: ruptura coa continuidade

Obra marcada polo modernismo e influencia de Rosalía de Castro, Curros Enríquez, etc. Divídese en poesía lírica e narrativa. Na lírica ten poemas de temática costumista, cívica e intimista. Na narrativa, destaca "O bendito San Amaro"...

O portugués e a lusofonía

A lusofonía é unha entidade que engloba os falantes de portugués ao redor de todo o mundo. Na actualidade son máis de 250 millóns de persoas. O galego asóciase coa lusofonía porque son linguas vinculadas entre si. O mundo da lusofonía apórtalle ao galego importantes actividades de dinamización cultural, social e económica. O obxectivo de esta entidade é fomentar as relacións entre os falantes ou nacións nas que se integra; adícanse a iso a Comunidade dos Países da Língua Portuguesa e o Instituto Internacional da Língua Portuguesa.

Linguas hexemónicas, minorizadas e minoritarias

Linguas hexemónicas Son as que gozan de gran prestixio social, poder político e económico. Linguas minorizadas Son as...

Cando dúas linguas conviven nun mesmo territorio pode desencadenarse un conflito lingüístico, o que ven sendo unha situación de desequilibrio na que un dos códigos se erixe como dominante e o outro queda relegado a un estatus minorizado, esta circunstancia denomínase diglosia.

Para iso faise unha planificación lingüística, que ten como obxectivo poñer en marcha estratexias que lle restauren ao idioma en desvantaxe a súa posición. As principais vertentes de planificación son a normalización e a normativización.

Normativización

A normativización trata dun proceso mediante o que unha comunidade tenta recuperar o uso da súa lingua propia. Estas poden ser de tres tipos:

• Individuais: teñen un compromiso persoal de empregar a lingua

Que características define o período dos séculos escuros:

Este período caracterizarse pola marxinación e o desprestixio do idioma galego, a raíz da imposición do castelán na nosa sociedade, e tras isto, a inexistencia total da literatura culta escrita en galego.

Que supuxo para Galiza a Ilustración?

Durante o s. XVIII, a dinastia borbónica reforzou as tendencias centralizadoras e potenciou a imposición do castelán. A situación socioeconómica mantivo a sociedade estamental, a pervivencia dos foros e a recesión económica. Produciuse un auxe na actividade comercial de algunhas cidades portuarias. Demograficamente comeza a notarse un desequilibrio entre a Galiza costeira e a do interior.

Medidas que tomou o Estado centralista borbónico

A Lingua Galega en Vías de Normalización

O actual marco legal (Constitución de 1978, Estatuto de Autonomía, Lei de Normalización Lingüística e Plan Xeral de Normalización Lingüística) senta as bases que poden conducir á recuperación e á normalización da lingua, pero cómpre a intervención dos diferentes sectores sociais:

• Acción institucional do poder político: Xunta, Concellos e Deputacións, elementos indispensables no proceso de normalización.
• Acción colectiva non institucional: exercida por asociacións e colectivos (como a Mesa pola Normalización Lingüística) xoga un papel importante fronte ás eivas e esquecementos dos integrantes do grupo anterior.
• Acción individual: Supón un esforzo persoal e consciente para romper

Funcións Sociais da Lingua

A función básica das linguas é ser o vehículo fundamental de comunicación entre os membros dunha sociedade. Porén, existen outras funcións sociais que as linguas desempeñan nos distintos ámbitos e niveis da sociedade:

• Función de identidade: É aquela que realiza a lingua en cada individuo, servíndolle como instrumento de articulación do pensamento. Está relacionada coa aprendizaxe primaria.
• Función familiar: É a que desempeña dentro da familia como elemento de relación entre os seus membros. Vencéllase á función de identidade e relaciónase coa aprendizaxe primaria, pois a familia é a máis importante transmisora primaria da lingua.
• Función laboral: É a que se desenvolve no mundo do traballo.
• Función

A normalización lingüística do galego: avances e retos

A normalización lingüística é un proceso que implica iniciativas, tanto públicas coma privadas, polo cal unha lingua minorizada recupera ámbitos de uso perdidos e é utilizada polos falantes en calquera situación comunicativa.

Lingua minorizada

Unha lingua minorizada é aquela que no seu territorio se ve ameazada pola presión exercida por unha lingua máis forte, chamada lingua dominante. Dúas características da lingua minorizada son:

• Son excluídas dos usos institucionais, como a xustiza.
• Os seus falantes deben coñecer a lingua forte para progresar na sociedade, senón quedarán fóra do sistema.

O galego, ata non hai moitos anos, era claramente unha lingua minorizada. Antes da...