Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Lingua e literatura

O Rexurdimento Galego

Contexto: Galicia no século XIX era unha sociedade principalmente rural. Os principais sectores económicos eran a agricultura e a pesca, mentres que a industria tiña un papel moi pouco relevante. Mantíñase o sistema foral, o que significaba que as terras non pertencían aos labregos que as traballaban, senón ás clases altas: o clero, a fidalguía... Os labregos pagaban un imposto (o foro) por traballar as terras e as clases altas vivían de rendas. A pobreza na que vivía o campesiñado fixo que buscasen unha saída para subsistir: a emigración. Así, ao longo do século XIX moitos galegos marcharon a países coma Arxentina, Cuba, Brasil... Houbo algúns que fixeron fortuna nas Américas, pero a maioría volvían...

A Obra de Rosalía de Castro: Follas Novas e Conto Galego

Follas Novas: A Lírica Solidaria e Obxectiva

Neste apartado de Follas Novas inclúense os libros Da Terra e As Viúvas dos Vivos e as Viúvas dos Mortos.

Da Terra: Identificación co Pobo Galego

• Consta de 9 poemas.
• Rosalía mostra a súa identificación co pobo galego: cos seus valores, cos costumes, coa idiosincrasia, coa cultura e co idioma.
• Algúns poemas lembran a poesía de Cantares, con personaxes e escenas populares como:
  • “Miña casiña, meu lar”
  • “A probiña que está xorda”
• Inclúe unha denuncia sobre a discriminación da muller en poemas como “Xan”.

As Viúvas dos Vivos e as Viúvas dos Mortos: O Drama da Emigración

• Composto por 31 poemas.
• Rosalía céntrase no fenómeno da

Como resposta á fonda crise das artes, a comezos do século XX xurdiron en Europa os movementos vangardistas, grupos artísticos que promovían unha renovación radical das linguaxes en todas as expresións culturais.

A Orixe das Vangardas:

A comezos do século XX, aparecen en toda Europa grupos de artistas novos que rexeitan as súas tradicións culturais por consideralas caducas e incapaces de expresar as novas realidades. Tamén influíu a situación política (guerras, conflitos sociais) e os cambios que permiten reflectir a vida moderna.

Estes grupos queren explorar novos camiños expresivos, creando técnicas novas (colaxes, metáforas...) e difunden as súas ideas con manifestos. As súas características comúns son:

Narrativa Galega de Posguerra: Autores e Tendencias

Continuadores da Xeración Nós

• Ramón Otero Pedrayo
• Ricardo Carballo Calero

Novas Técnicas Narrativas

• Monólogo interior
• Rupturas temporais

Recreación de Mundos Fantásticos

• Álvaro Cunqueiro: mestura de mitos e imaxinación da cultura galega.

Reprodución do Conto Popular

• Ánxel Fole: converte os contos populares galegos en literatura de factura culta.

O Realismo Social

• Eduardo Blanco Amor: protagonismo das clases populares.

Achegamento ao Mundo Rural da Posguerra

• Xosé Neira Vilas

Características dos Autores

Ánxel Fole

• Relatos interconectados.
• Fórmulas introdutorias.
• Personaxes que contan contos a outros.
• Linearidade temporal.
• Sentenzas didácticas ao final.
• Temas: aparecidos, supersticións, morte, lingua,

Termos Teatrais

• Galiñeiro
• Escenario
• Platea
• Proscenio
• Decorado
• Orquestra
• Pano
• Tremoia (producir efectos especiais)
• Bastidores
• Palco
• Anfiteatro
• Escena
• Apuntador
• Pauta

A Dramaturxia e o Teatro

A dramaturxia é a arte de escribir obras teatrais, e o teatro é a representación escénica destas obras ante o público. Ambos están intrinsecamente relacionados na creación e representación de historias no escenario. Exemplos senlleiros son Os vellos non deben de namorarse, de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, e Romeo e Xulieta, de William Shakespeare.

Profesións do Libro

• Autoría - escritor/a
• Ilustración - ilustrador/a
• Maquetación - maquetador/a
• Edición - editor/a
• Corrección - corrector/a
• Impresión - impresor/a
• Encadernación - encadernador/a

Proceso de Creación

A diglosia e os prexuízos lingüísticos

En Galicia existe, desde finais da Idade Media, unha situación de diglosia ou bilingüismo diglósico, é dicir, a coexistencia desequilibrada de dúas linguas, usadas en ámbitos distintos e que teñen un valor social diferente: unha lingua en expansión, o castelán, que foi ocupando progresivamente os ámbitos e as funcións de prestixio (medios de comunicación, ensino, ciencia...); e unha lingua minorizada, o galego, lingua propia que sofre un proceso de substitución lingüística ao ser desprazada dos usos de prestixio e quedar relegada ás funcións informais, cotiás e familiares. Esta marxinación do galego provocou que se asentase en boa parte da sociedade un fondo complexo de inferioridade...

Substitución e normalización lingüística

A substitución lingüística prodúcese cando a lingua dominante substitúe á outra en todos os ámbitos da sociedade mediante un proceso gradual que culmina coa desaparición da lingua minorizada. A normalización lingüística implica normalizar a lingua minorizada, estendendo o seu uso a ámbitos dos que estivo afastada, promovendo o seu uso e protexendo os dereitos lingüísticos dos seus falantes. Calquera proceso de normalización persegue dous obxectivos fundamentais:

• Ampliar os seus ámbitos de uso.
• Aumentar o seu número de falantes.

Isto require o recoñecemento legal da lingua minorizada e o compromiso e implicación dos poderes públicos na súa protección e promoción.

Prexuízos lingüísticos

O...

A economía galega na II República

En 1930, Galicia chegou a 2.230.000 habitantes, a pesar da forte emigración. A economía galega é neste tempo atrasada e dependente: escasa industrialización, inmobilismo no sistema foral e precariedade nas vías de comunicación. Aínda así, na agricultura hai unha certa renovación. Na industria tamén se vai desenvolver, sobre todo pola industria conserveira, a construción naval, a minería e o turismo. Coa Guerra Civil acabouse con estes avances.

A lingua galega na II República

O 14 de abril de 1931 implántase a II República, unha etapa de profundos cambios sociais e políticos, que rematará co golpe de estado de Franco contra o goberno de Azaña. Canto á lingua, o galego continúa a ser a lingua...

O Galego a Finais do S. XX e Comezos do XXI

Marco Legal e Normalización

Coa Democracia nace un novo marco legal grazas ao que se amplían os usos do galego e se elabora a norma estándar. A nova situación lexíslase nos seguintes textos:

• Constitución española (1978): establece o castelán como lingua oficial do Estado e a cooficialidade de linguas nas comunidades con lingua propia, se así o decretan os seus estatutos de autonomía.
• Estatuto de Autonomía (1982): declara o galego como lingua propia de Galicia e cooficial co castelán, e establece a obriga dos poderes públicos de promocionalo e impide a discriminación polo uso da lingua.
• Lei de Normalización Lingüística (1983): recolle as bases do proceso de normalización, desenvolve os