Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Bacharelato

A Xeración do 36 na poesía galega

Está formada por escritores nados entre 1910 e 1920, marcados pola guerra, e que teñen como mestres á Xeración Nós e á Xeración de 1925. Engloba os poetas do exilio onde predominan os temas sociais e de denuncia.

Direccións poéticas e autores

Continúan liñas poéticas de preguerra como o imaxinismo, o neotrobadorismo, o clasicismo (Aquilino Iglesia Alvariño), o intimismo (María Mariño) e o ruralismo (Iglesia Alvariño e Xosé María Díaz Castro) e achegan outras novas como o socialrealismo, principal corrente de posguerra representada por Celso Emilio Ferreiro.

Aquilino Iglesia Alvariño

En 1947 publica Cómaros verdes, primeiro título poético en galego da posguerra.

Xosé María Díaz Castro

No...

O Galego na Transición e a Normalización Lingüística

O período que comeza coa morte de Franco significa un aumento no nivel das liberdades cidadás que repercutirá no proceso de reivindicación cultural e lingüística de Galicia.

Marco Legal e Institucional

• 1978: A Constitución Española. Establécese que o castelán será a lingua oficial de todo o Estado e todos os españois terán o deber de coñecela e o dereito de usala. As demais linguas do Estado serán tamén oficiais nas respectivas Comunidades.
• O Estatuto de Autonomía. Establece que a lingua propia de Galicia é o galego e indica que ten carácter oficial. Aínda así, mantén o desequilibrio favorable ao castelán.
• Lei de Normalización Lingüística. Posteriormente, esta lei

As Irmandades da Fala e a Renovación da Prosa Galega

Influencias Lingüísticas

Substrato

Influencia dunha lingua nativa ou indíxena (que acaba substituíndose) sobre outra lingua implantada no mesmo territorio.

Adstrato

Referímonos á recíproca influencia entre linguas veciñas ou que conviven nun mesmo territorio.

Superestrato

Influencia exercida sobre unha lingua aborixe por unha lingua invasora que desaparece ou non é adoptada ante a firmeza autóctona.

Substrato Prerromano

Conxunto de trazos que deixaron as linguas autóctonas prerromanas.

Romanización

Proceso histórico de asimilación e incorporación dos pobos ibéricos ao mundo cultural romano.

Evolución Léxica do Galego

Palabras Patrimoniais

Son procedentes do latín vulgar que evolucionaron totalmente ata chegar á forma actual. Algunhas...

O galego no primeiro terzo do século XX

Ao longo do século XX foise consolidando o proceso de normalización do galego, promovido desde certos sectores da sociedade. Nesta primeira etapa do século XX, desde 1900 ata a Guerra Civil de 1936-1939, continuará o labor dignificador do século precedente grazas a iniciativas como as das Irmandades da Fala, do Grupo Nós ou do Seminario de Estudos Galegos (SEG), orientadas todas elas a superar os atrancos cos que se atopa a cultura galega no seo da sociedade contemporánea.

Características do modelo lingüístico

Con respecto ás características, seguía habendo un modelo único de escrita culta; non había gramática normativa nin dicionario. É o período enxebrista ou diferencialista, que se...

Literatura Galega: Definición e Xéneros

Literatura: Os teóricos da comunicación consideran a literatura como unha forma de comunicación na que interveñen o emisor (creador consciente), o receptor, o código, o contexto e a mensaxe (estética con vontade de estilo destinada ao gozo psíquico).

Xéneros Literarios

• A Poesía: Exprésa emocións, sentimentos ou reflexións a partir dunha visión subxectiva. Adoita empregar o verso e é de temática: lírica, social e satírica.
• Narrativa: Predomina a función referencial e as relacións entre as accións humanas e a realidade que o circunda. As súas formas son o conto (breve con asuntos moi variados) e a novela (relatos extensos en prosa).
• Teatro: Interpretación dos autores e do diálogo. Divídese

O alzamento militar de 1936 supuxo un freo ao desenvolvemento que se estaba a producir na normalización do galego mediante a represión dos seus representantes, que foron axustizados (Alexandre Bóveda) ou se viron obrigados a exiliarse (Castelao). Os que quedaron en Galicia foron desposuídos dos seus cargos (O. Pedrayo).

Prodúcese un empobrecemento da economía que trae consigo procesos migratorios do campo á cidade, feito que repercutiu na perda de falantes do galego en favor dos do castelán. Outros factores que influíron no descenso de falantes son a extensión da escolarización, a aparición de novos medios de comunicación audiovisual, a intensa propaganda contra o galego e a introdución de novos valores culturais.

Todo isto provoca...

A) O teatro anterior á Guerra Civil (1882-1936)

A primeira obra en galego é A fonte do xuramento, de Francisco Mª de la Iglesia en 1882. No comezo do século XX, ata a época das Irmandades, as escasas obras escritas mostran unha ambientación case exclusivamente rural e moi costumista. É un teatro poboado de personaxes tópicos, en verso, que busca contraste cómico entre o castelán dos señoritos e o galego dos labregos.

O número de autores e obras, así como a calidade das mesmas, aumentou a partir de 1916, grazas ao labor orientativo das Irmandades da Fala. Son obras destacadas desta época:

• O Mariscal, de Ramón Vilar Ponte.
• A man de Santiña, de Ramón Cabanillas.

A Xeración Nós non lle concedeu tanta importancia ao teatro como as...

Teatro Rexionalista Galego: Orixes e Primeiras Obras

• Creación da Escola Rexional de Declamación coa finalidade de representar as pezas escritas en galego.
• Lugrís Freire puxo en escena tres dramas. Destaca A ponte, a primeira peza teatral en prosa no noso teatro, de carga reivindicativa e denuncia do caciquismo.
• Labor dos coros populares e agrupacións folclóricas: Estrearon espectáculos en diferentes lugares de Galicia, como Toxos e flores e Cantigas da Terra. Case sempre se representaban entre dúas actuacións musicais.
• Destaca San Luís Romero coa obra O Fidalgo, un dos maiores éxitos do teatro da época.

Teatro das Irmandades da Fala: Nacionalismo e Calidade

As Irmandades da Fala eran conscientes de que o teatro era un instrumento ideal...

A Permanencia do Galego no Exilio

O labor dos intelectuais a prol da normalización

• Reorganización da actividade cultural.
• Apoio das asociacións de galegos en América aos exiliados.
• Mantemento do uso formal do galego por outras sociedades de emigrantes.
• Publicación de revistas e xornais.
• Creación de editoriais: destaca o labor de Luís Seoane á fronte das coleccións Dorna e Hórreo.
• Reivindicación do galego ante a comunidade internacional.

Características do galego no exilio

• Fonética: Nas vogais átonas.
• Morfosintaxe: Mestura de formas dialectais.
• Léxico: Aparición de hiperenxebrismos, arcaísmos e lusismos.

A Recuperación da Lingua Galega na Posguerra

Novas editoriais galegas (1949-1950)

• Fundadas en 1949: Editorial Xistral, Colección de poesía