Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Bacharelato

Linguas Minorizadas e o Galego (TEMA 3)

As linguas minorizadas son as que están en desvantaxe con respecto a unha lingua dominante coa que comparten territorio. Non sempre a maioritaria é a dominante. Existen dous conceptos: minoritaria fronte a maioritaria e minorizada fronte a dominante.

Linguas Minoritarias

• Número reducido de falantes.
• Normalizada no seu territorio, usos non restrinxidos. Pode ser lingua oficial.

Linguas Minorizadas

• Padecen restricións para algúns usos aínda que teñen moitos falantes.
• Non posúen condicións para desenvolverse con normalidade.
• Pode estar en proceso de substitución ou extinción.

A competencia de dúas linguas prodúcese pola imposición dunha delas como oficial, estando a lingua minorizada nas clases baixas...

Linguas na Península Ibérica

A península ibérica divídese en tres estados: Andorra, que é monolingüe co catalán; Portugal, que é prácticamente monolingüe, aínda que conta con dúas linguas oficiais, o portugués en todo o Estado e o mirandés en Miranda do Douro; e o Estado español, no cal coexisten sete linguas con extensión, vitalidade e recoñecemento legal moi distintos.

Linguas do Estado español

Cerca da metade dos cidadáns que habitan no territorio do Estado español residen en áreas xeográficas onde o castelán convive con outra lingua propia desa área; as linguas son: galego, asturleonés, castelán, éuscaro, aragonés, catalán e aranés.

A Constitución española, no seu artigo terceiro, establece que o castelán é...

A poesía galega de fins do século XX e comezos do XXI

O ano 1975 marca un punto de inflexión coa morte de Franco, o que permitiu o regreso do galego ao ensino e á vida pública. Arcadio Casanova iniciou este cambio co poemario Con pólvora e magnolias.

A poesía nos anos 80

As principais características desta década son:

• Ruptura co realismo social.
• Busca de novos suxeitos líricos.
• Experimentación e interdisciplinariedade.
• Culturalismo e intertextualidade.
• Integración de elementos da cultura urbana e marxinal.
• Incorporación do erotismo explícito.
• Preocupación formalista e barroquismo.

Autores destacados:

• Darío Xohán Cabana: Traductor de Dante e Petrarca, as súas poesías foron cantadas polo grupo Fuxan os Ventos.
• Manuel Vilanova: Simbolista,

A poesía galega entre 1936 e 1976

A interrupción da actividade literaria en galego debido á Guerra Civil provocou que, entre 1935 e 1946, non aparecese ningún libro. A primeira obra publicada foi Cómaros verdes de Aquilino Iglesia Alvariño (1947). Os medios oficiais sementaban en Galicia temores e terrores, o que dificultaba a expresión na nosa lingua.

A editorial Galaxia impulsou o labor de recuperación da lingua. Nacen coleccións de poesía como Salnés (Vigo), Benito Soto (Pontevedra), Alba (A Coruña) e Xistral (Lugo).

No 1962, publícase Longa noite de pedra de Celso Emilio Ferreiro, introducíndose na tradición da poesía cívica. Posteriormente, Méndez Ferrín sinala unha ruptura co realismo crítico de Celso Emilio, anunciando...

TEMA 9.-  A POESIA DO 1RO TERZO DO SEC XX

A poesía do primeiro terzo do século XX en Galicia desenvólvese nun contexto histórico de profundas transformacións. No plano político e económico, Galicia pasa dunha sociedade agraria tradicional a unha lenta modernización marcada pola emigración masiva, a aparición dunha burguesía urbana e o inicio dun incipiente proletariado industrial. No plano político, destaca o auxe do galeguismo, co desenvolvemento de movementos como a Liga Galega, as Irmandades da Fala e máis tarde o Partido Galeguista, que defenden a identidade política e cultural de Galicia.

No ámbito social, a sociedade segue sendo maioritariamente rural, con fortes desigualdades sociais e unha grande dependencia do caciquismo,...

1. Concepto e Características da Literatura Popular

A literatura popular comprende manifestacións literarias creadas polo pobo e transmitidas fundamentalmente de forma oral, en contraste coa literatura culta, que ten autor coñecido e transmisión escrita. É unha parte esencial da cultura dun pobo e mantén interaccións coa literatura culta.

Os seus trazos fundamentais son:

• Oralidade: transmítese de xeración en xeración, a miúdo con música ou ritmo. Abundan repeticións e fórmulas fixas para facilitar a memoria.
• Anonimato ou colectividade: non se coñece o autor; son creacións colectivas.
• Variación: debido á transmisión oral, existen múltiples versións dun mesmo texto.
• Importancia lingüística e sociocultural: axuda a coñecer o

O século XX caracterízase artisticamente pola actitude crítica contra a arte pasada e a ruptura coa tradición herdada. En Europa, nun contexto bélico, con grandes cambios sociais e novas formas de percibir a realidade, sucederanse dende 1910 ata mediados de século unha serie de movementos estéticos: Cubismo, Futurismo, creacionismo, dadaísmo, Surrealismo... Que procuran a renovación total das distintas manifestacións artísticas.Coñecémolos co nome de Vangardas.
Algunhas das súas características son: Rexeitar o tradicional e convencional, cunha nova reinterpretación da realidade, Reivindicación da liberdade absoluta para crear, Difusión dos seus postulados artísticos a través dos manifestos.

As liñas poéticas seguidas polos...

Marco Legal e Cooficialidade Lingüística en Galicia

O proceso de normalización do galego comeza coa aprobación da Constitución Española de 1978. Nela establécese que o castelán será a lingua oficial de todo o Estado e que todos os españois terán o deber de coñecela e o dereito de usala.

As demais linguas do Estado serán tamén oficiais nas respectivas Comunidades Autónomas, se así o establecen os seus Estatutos de autonomía. Pártese deste xeito do principio de territorialidade, pero o texto agocha un xermolo de discriminación cara a estas últimas linguas, xa que só se codifican dereitos e deberes dos cidadáns con relación ao castelán. Trátase, polo tanto, dunha cooficialidade asimétrica.

O Estatuto de Autonomía de Galicia

O Galego a Finais do Século XX e Comezos do XXI: Características e Contexto Sociolingüístico

A morte de Franco en 1975 marcou un punto de inflexión para a lingua galega. Tres anos despois, a Constitución democrática de 1978 recoñeceu a cooficialidade do galego e do castelán en Galicia. En 1981, o Estatuto de Autonomía consolidou este avance ao establecer que “a lingua propia de Galicia é o galego” e que “ninguén poderá ser discriminado por causa da lingua”.

A Lei de Normalización Lingüística e o Ensino

A Lei de Normalización Lingüística, en vigor desde 1983, regulou o uso do galego na administración e nos servizos públicos. O galego converteuse na lingua oficial da administración autonómica, incluíndo a Xunta de...

A Variedade Estándar do Galego

A variedade estándar é unha das linguas funcionais que se dá nunha lingua histórica, que se escolle como modelo de lingua común e é identificada polos falantes como o uso correcto. Corresponde ao nivel medio e ao rexistro formal, sendo a que se estuda na escola e a que se usa nos medios de comunicación.

Que é a Normativización?

A normativización é o proceso de elaborar un código válido e formal para os falantes dunha lingua. O seu obxectivo prioritario é a fixación dunha norma para todos os aspectos lingüísticos (por exemplo, a grafía, o léxico) para o uso correcto da lingua.

A normativización consiste na elaboración e selección dunha variedade estándar de lingua que funcione dentro dunha comunidade...