A literatura galega do exilio (1936-1975): claves e autores

A literatura do exilio (1936-1975): poesía, prosa e teatro

Este período histórico estivo marcado pola Guerra Civil e a ditadura, contextos definidos pola represión, o terror, o silencio e o exilio. Cabe destacar que, entre 1940 e 1944, escribíronse 18 libros no exilio fronte a ningún en Galicia.

Características da literatura do exilio

Esta produción literaria constitúe a continuación da cultura galega (1936-1950) que estaba amordazada no interior. Nesta etapa, a figura de Castelao resulta fundamental. A poesía cobra unha gran relevancia, cunha temática fortemente influenciada pola experiencia vivida, predominando os eixes da crítica social e política, o desterro, a emigración, a represión e a nostalxia de Galicia.

A poesía no exilio

Destacan dous autores principais:

• Luís Seoane: Autor de Fardel de exiliado (sobre a emigración) e As cicatrices. A súa obra destaca pola súa dimensión social, política, histórica e artística, influenciada pola súa faceta como pintor e debuxante.
• Lorenzo Varela: Autor de Catro poemas para catro gravados, obra de temática histórica que acompaña os gravados de Seoane, e Lonxe, a súa obra cume, onde plasma a angustia do desterro e a saudade por Galicia.

A narrativa e a prosa

As achegas máis significativas á narrativa galega desde o exilio foron:

• Eduardo Blanco Amor: Con A esmorga.
• Xosé Neira Vilas: Con Memorias dun neno labrego.
• Outros autores relevantes: Ramón de Valenzuela (colaborador en Galicia Emigrante e testemuña da Guerra Civil), Antón Alonso Ríos (que narra as súas vivencias tras sobrevivir á guerra) e Silvio Santiago.

O ensaio

No eido do ensaio, a figura central é Castelao, con obras imprescindibles como Sempre en Galiza e As cruces de pedra na Galiza.

O teatro galego no exilio

A actividade teatral foi máis intensa no exilio que na propia Galicia durante a ditadura. Destacaron compañías como a Compañía Galega Maruja Villanueva e o Teatro Popular Galego. Entre os autores máis destacados atópanse:

• Eduardo Blanco Amor: Con Farsas para títeres e Teatro pra a xente.
• Luís Seoane: Autor de A soldadeira.
• Varela Buxán: Animador do teatro galego, caracterizado por unha dramaturxia sinxela, de intención social e centrada na vida labrega, destacando a súa obra O Ferreiro de Santán.