Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Filosofía e ética de Bacharelato

Aristóteles: Ética, Política e a Polis

Para Aristóteles, a ética e a política son inseparables, ademais de afirmar que o individuo non pode ser feliz fóra da comunidade. Destaca a sociabilidade como unha calidade esencial da natureza humana, que se actualiza de tres formas:

A Sociabilidade Humana e a Constitución da Polis

• A Familia: Unión primeira; xorde da necesidade de procrear e subsistir.
• A Aldea ou Pobo: Agrupación necesaria para satisfacer as necesidades primarias e cotiás.
• A Cidade-Estado ou Polis: Culminación do proceso; trátase de vivir ben, é dicir, procurar a felicidade para todos os membros.

O Estado, a Xustiza e o Fin Último

O Estado só se pode constituír se a comunidade posúe un sistema de goberno, unha serie adecuada...

O Empirismo Radical de David Hume

1. A Orixe do Coñecemento: As Percepcións

Para Hume, todos os nosos contidos mentais son percepcións e, por tanto, nacen da experiencia. Rexeita as ideas innatas; para Hume, o innatismo é falso.

As nosas percepcións poden ser clasificadas segundo:

• Grao de intensidade:
  • Impresións: Máis vivas e intensas.
  • Ideas: Copias máis débiles das impresións.
• Orixe:
  • De sensación: Procedentes dos sentidos externos.
  • De reflexión: Procedentes da experiencia interna (emocións, paixóns).
• Composición:
  • Simples: Non admiten división (cor, sabor).
  • Complexas: Combinación de percepcións simples (mazá).

2. A Asociación de Ideas

A imaxinación crea ideas complexas seguindo certas leis, que Hume denomina Leis de Asociación de Ideas:...

Este texto de Hume pertence á súa obra "Investigación sobre o entendemento humano".

A Distinción Fundamental: Ideas e Impresións

Neste fragmento, o tema principal é a defensa da tese de que existe unha diferenza entre ideas e impresións. Ambalas dúas son percepcións da mente. Hume pon de exemplo as percepcións da dor pola mente cando se sente contra as percepcións da dor pola mente cando se recorda esa dor. Esta explicación fainos admitir que existe unha diferenza física e psicolóxica respecto a estes dous termos. O que demostra a forma de pensar de Hume é que só acepta por verdade o real o que pode demostrar dun xeito empirista: sentilo ou velo.

O Empirismo de Hume

No empirismo destacan Locke e Hume, e esta corrente filosófica...

Platón: Vida e Fundamentos da Súa Filosofía

Platón (428-347 a.C.), filósofo grego, é un dos pensadores máis influentes na historia da filosofía occidental. Naceu en Atenas nunha familia pertencente á nobreza. Foi discípulo de Sócrates. Viaxou a diferentes lugares e, despois da morte de Sócrates, volveu e creou unha academia. Ao contrario doutros filósofos, a súa obra chegou á actualidade en case toda a súa totalidade. O núcleo da súa filosofía é a denominada Teoría das Ideas; todo o seu pensamento articúlase nesta teoría, incluíndo o comportamento dos humanos, o coñecemento do mundo, etc.

A Teoría das Ideas: Dous Mundos de Realidade

A Teoría das Ideas non se encontra formulada como tal en ningunha das súas obras, senón...

Características Xerais dos Filósofos Presocráticos

Estes primeiros filósofos pertencen ao século VI a.C. Denomínanse presocráticos, xa que presentan unhas características comúns e Sócrates presenta unha ruptura con todos eles. Céntranse no estudo da natureza (physis), iso é algo lóxico xa que a filosofía intenta substituír as explicacións míticas. Preténdese descubrir a orixe, o principio (arché), o último e o eterno do que todo procede, do que todo se compón e a onde todo remata por volver.

O termo physis ten para estes filósofos varios significados:

• Totalidade do que existe e non é obra do home.
• O que cada cousa é: a esencia.

Búscase o 'arché' das cousas. As solucións destes filósofos á busca do 'arché' pódense agrupar...

Eudaimonismo: A Busca da Felicidade en Aristóteles

O saber, segundo Aristóteles, era de dous tipos: teórico e práctico. Dentro do práctico, á súa vez, atopamos o técnico e o ético. Este último é o que nos vai axudar a indagar en que consiste a felicidade que nos corresponde como seres humanos (eudaimonia).

Pois ben, un ser excelente é o que é feliz. Distinguimos dúas calidades esenciais:

• Virtude: Hábito que nos permite obrar correctamente e, polo tanto, ser feliz vai vinculado a esta calidade.
• Esforzo: A dedicación necesaria para cultivar a virtude.

Un ser animado, pois, é o que posúe alma e movemento, e as seguintes tres funcións:

As Tres Funcións da Alma

Función Vexetativa

Excluídos do plano ético, a alma que posúen os seres...

O contractualismo é a concepción dominante da teoría política moderna e contemporánea. A proclamación da liberdade e da igualdade natural de todos os individuos deixa sen base a forma de lexitimación tradicional. A idea dunha sociedade composta por individuos libres, iguais e autónomos abre dúas opcións: a anarquía ou a constitución dun poder pactado entre todos.

Conceptos Clave do Contractualismo

De aí que as novas teorías da lexitimidade se elaboren a partir das formulacións do “Estado da natureza” (hipótese de como sería unha sociedade sen poder político) e o “Contrato social” (construción hipotética, xa que todos nacemos nunha sociedade politicamente constituída).

Principais Autores Contractualistas dos Séculos

A filosofía de Platón aborda a complexa relación entre a alma e o corpo. Por unha banda, o corpo é considerado un aloxamento temporal e un cárcere para a alma; por outra banda, a alma ten unha natureza diferente, é dicir, eterna, simple e, como característica principal, a súa inmortalidade.

A Alma e o Coñecemento: Reminiscencia

A actividade propia da alma é a contemplación das ideas, xa que é pertencente ao mundo intelixible. Porén, cando cae no corpo e no mundo sensible, esquece todo, quedando na alma algo como unha idea innata. O acceso de novo ao mundo das ideas dáse a través do coñecemento e a súa purificación. Así, a persoa vai recordando o que xa sabía: o verdadeiro ser das cousas, as ideas (Reminiscencia).

A Estrutura

Renacemento e Reforma Protestante

O Renacemento marca o paso do mundo medieval ao mundo moderno. Neste período producíronse en Europa cambios na orde social, política, económica, na arte, na filosofía e na cultura. Xunto co crecemento das cidades, dáse o ascenso da burguesía e o nacemento do capitalismo comercial. En Italia, as cidades convertéronse en estados territoriais que buscaban expandirse a conta doutros. A unificación territorial en España e Francia deu lugar á formación de réximes absolutistas e do estado moderno. Nas concepcións acerca do estado, primaba a idea da separación da autoridade da Igrexa e o poder estatal.

Acompañando aos cambios, as formas da cultura medieval foron deixando paso a modos culturais máis adaptados...

O pensamento político na Modernidade

O Renacemento e as novas formas de poder

O Renacemento, ao xerar novas formas de poder e organización social, retomou a reflexión política iniciada nos sofistas, continuada por Platón e Aristóteles e recomposta na Idade Media en torno aos conceptos de lei divina, natural e humana. A principios do século XVI, Maquiavelo inicia o novo realismo político propoñendo a separación de ética e política: a única guía que debe seguir o gobernante é o ben do Estado, por encima de calquera norma moral. Contra este concepto de razón de Estado apareceron as primeiras teorías contractualistas (Althusius) ou iusnaturalistas (Hugo Grocio), que situaban no pobo ou na natureza os límites do poder.

A fundamentación