Platón: Alma, Virtudes e Xustiza na Filosofía Política

A filosofía de Platón aborda a complexa relación entre a alma e o corpo. Por unha banda, o corpo é considerado un aloxamento temporal e un cárcere para a alma; por outra banda, a alma ten unha natureza diferente, é dicir, eterna, simple e, como característica principal, a súa inmortalidade.

A Alma e o Coñecemento: Reminiscencia

A actividade propia da alma é a contemplación das ideas, xa que é pertencente ao mundo intelixible. Porén, cando cae no corpo e no mundo sensible, esquece todo, quedando na alma algo como unha idea innata. O acceso de novo ao mundo das ideas dáse a través do coñecemento e a súa purificación. Así, a persoa vai recordando o que xa sabía: o verdadeiro ser das cousas, as ideas (Reminiscencia).

A Estrutura Tripartita da Alma Platónica

Platón estableceu unha estrutura tripartita na alma, distinguindo tres partes:

• Parte Racional: Cumpre a función de contemplar as ideas, as que coñece e goberna as outras dúas partes.
• Parte Irascible: Onde radican os máis altos valores que amosa o ser humano, como a valentía e a honra.
• Parte Concupiscible: Onde radican a fonte dos desexos e as paixóns relacionados co corpo, como a fame, a sede e o pracer.

As Virtudes e a Ética Platónica

A cada unha destas funcións da alma correspóndelle un comportamento adecuado á súa natureza. Este comportamento adecuado é o que denomina Platón "virtude".

• A virtude correspondente á razón é a prudencia.
• A virtude da parte irascible é a fortaleza.
• A virtude da parte concupiscible é a temperanza.

Existe unha virtude superior, a xustiza, que só é alcanzada no equilibrio e harmonía das tres partes da alma. Este pensamento vai fundamentar a ética platónica, na que se afirma que a práctica destas virtudes conleva a felicidade, sendo o fin da vida de todo o ser humano.

Platón: Política, Xustiza e Clases Sociais

Tanto a teoría das ideas, o dualismo antropolóxico como a ética, teñen un transfondo político, propoñendo un sistema político utópico, no que busca a xustiza no individuo e na sociedade. Platón establece unha división de clases sociais, composta por cidadáns destinados a desenvolver a virtude da que están máis dotados, clasificando en tres estamentos:

• Os Produtores: Temperanza

  Neles predomina o elemento concupiscible da alma. Correspóndelles a virtude da temperanza. Inclúen agricultores, artesáns e comerciantes.

• Os Guerreiros: Fortaleza

  Teñen como misión a defensa da cidade e a orde nos conflitos internos. Neles predomina a parte irascible e a virtude da fortaleza.

• Os Gobernantes-Filósofos: Prudencia

  Deben ser filósofos, tendo que gobernar sobre as outras clases sociais, coa misión de lexislar a cidade. Correspóndelles a parte racional e a virtude da prudencia.

A harmonía destas tres clases levará á xustiza, o fin ético e político da polis.