Filosofía da Felicidade: Eudaimonismo, Cinismo e Estoicismo

Eudaimonismo: A Busca da Felicidade en Aristóteles

O saber, segundo Aristóteles, era de dous tipos: teórico e práctico. Dentro do práctico, á súa vez, atopamos o técnico e o ético. Este último é o que nos vai axudar a indagar en que consiste a felicidade que nos corresponde como seres humanos (eudaimonia).

Pois ben, un ser excelente é o que é feliz. Distinguimos dúas calidades esenciais:

• Virtude: Hábito que nos permite obrar correctamente e, polo tanto, ser feliz vai vinculado a esta calidade.
• Esforzo: A dedicación necesaria para cultivar a virtude.

Un ser animado, pois, é o que posúe alma e movemento, e as seguintes tres funcións:

As Tres Funcións da Alma

Función Vexetativa

Excluídos do plano ético, a alma que posúen os seres vexetativos non lles dá ningunha virtude.

Función Sensitiva e as Virtudes Éticas

Nesta función distinguimos as éticas. Refírense aos hábitos acertados, ao "modo de ser". Destacamos tres virtudes fundamentais que nos axudan a mellorar o noso carácter:

• Xustiza
• Temperanza
• Fortaleza

Segundo Aristóteles, estas virtudes indican que a óptima é o termo medio.

Función Racional (Logos) e a Prudencia

Somos seres racionais e quen escolle ese termo medio é a razón. Distinguimos dous tipos de virtudes racionais:

• Sabedoría teórica: Ligada ao saber teórico, polo que crea boas condutas.
• Prudencia: Para Aristóteles, é a máis importante, posto que guía as nosas decisións. É, polo tanto, a disposición para atopar o termo medio. Chamamos prudente a aquel que delibera e ten capacidade para escoller correctamente.

Para consolidar a felicidade, precísase doutra persoa. Aristóteles achega que o ser humano non tiña sentido sen a interacción social. Precisamos ter amigos, e o ser social debería recoller o control sobre si mesmo, a amizade e o saber das cousas (temas presentes nas obras de Alasdair MacIntyre).

Este sistema ideado por Aristóteles logra obrar conforme á virtude máis perfecta. A función do home, segundo el, é a relación que existe entre a virtude e o que nos permite ser felices (o termo medio). Polo tanto, o obxectivo é ser feliz e ser virtuoso.

Felicidade como Autosuficiencia: Cínicos e Estoicos

Os Cínicos: Liberdade Radical

O termo "cínico" provén de kynikós, que significa "propio dun can". Esta corrente filosófica distinguíase por unha actitude: considerar a felicidade como unha liberdade radical. O home, segundo os cínicos, é bo por natureza e, por conseguinte, vive segundo ela. O fundador do movemento foi Antístenes, pero o máis coñecido é Dióxenes.

Os Estoicos: Determinismo e Paz Interior

O termo "estoico" provén de stoa poikile, que fai referencia ao lugar da escola onde estudaban (stoa = pórtico). Eran partidarios do suicidio. A súa escola foi fundada por Zenón. A súa influencia continuou logo da caída do Imperio Grego, no Imperio Romano. Caben destacar personalidades como: Séneca, Epícteto e Marco Aurelio.

Son deterministas. Pensan que a natureza se rexe por leis inmutables e que todo canto gobernan o fan mediante un logos interno. Pensan que non existe a liberdade, polo que loitar contra o noso destino é unha parvada. Soamente consideran que existe unha liberdade: a liberdade interna.

Esta proporciónalles a autosuficiencia necesaria para que poidamos ser conscientes dos nosos límites. Estes límites e ser conscientes deles son os que nos dan un ser sabio que coñece as leis cósmicas e sabe o que lle depara o destino (inmodificable). Isto provócalles:

• Ausencia de paixón (apatheia)
• Vivir en conformidade (paz interior)

A virtude principal non é a paciencia, senón a fortaleza. A infelicidade provén das paixóns. O mal provén do xuízo que nós facemos das cousas. Son solidarios e comprensivos con todos os individuos da humanidade: cosmopolitismo.