Renacemento e Reforma: Filosofía e Ciencia
Renacemento e Reforma Protestante
O Renacemento marca o paso do mundo medieval ao mundo moderno. Neste período producíronse en Europa cambios na orde social, política, económica, na arte, na filosofía e na cultura. Xunto co crecemento das cidades, dáse o ascenso da burguesía e o nacemento do capitalismo comercial. En Italia, as cidades convertéronse en estados territoriais que buscaban expandirse a conta doutros. A unificación territorial en España e Francia deu lugar á formación de réximes absolutistas e do estado moderno. Nas concepcións acerca do estado, primaba a idea da separación da autoridade da Igrexa e o poder estatal.
Acompañando aos cambios, as formas da cultura medieval foron deixando paso a modos culturais máis adaptados á burguesía nacente. Desde mediados do século XV, as formas e temas da arte clásica volveron ser utilizados. Os ideais renacentistas de harmonía e proporción culminaron nas obras de Rafael, Da Vinci e Miguel Anxo.
A invención da imprenta no século XV revolucionou a difusión dos coñecementos. Traducíronse manuscritos clásicos. As clases artesanais vense prestixiadas, co ascenso da burguesía como clase social. Prodúcese a ruptura da subordinación da filosofía á relixión. Cobra forza o descubrimento do home como individuo liberado das preocupacións relixiosas. O home vese como un ser con capacidade creativa e responsable da construción do seu ser.
En canto á filosofía renacentista, atopamos dous grandes modelos:
- Modelo naturalista de carácter animista e máxico: a ciencia renacentista recupera unha visión animista da natureza, abandonando o aristotelismo e as ideas cristiás.
- Modelo mecanicista: empeza a perfilarse unha serie de enfoques, representados por autores como Copérnico e Galileo, que terán moita influencia na época.
A Reforma Protestante foi un movemento relixioso xurdido no século XVI no ámbito da Igrexa cristiá, que supuxo o fin da hexemonía do catolicismo e a instauración de igrexas ligadas ao protestantismo. A Reforma, precedida pola cultura do Renacemento, alterou por completo o modo de vida de Europa occidental e iniciou a Idade Moderna.
Filosofía Moderna e Revolución Científica
A ciencia que se produce durante o Renacemento realizará unha crítica ás ideas herdadas do aristotelismo e dará orixe ás concepcións esenciais que determinan as ideas filosóficas do Barroco (empirismo vs. racionalismo). No Renacemento, empezan a abandonarse as ideas da escolástica e, con elas, deixa de darse tanta importancia á autoridade de Aristóteles. Ao mesmo tempo, empeza a recuperarse a filosofía de Platón a través da tradución dos seus textos.
A Revolución Científica en Astronomía
O cosmos aristotélico era un sistema xeocéntrico e presentaba unha composición heteroxénea: un mundo sublunar e outro supralunar. Copérnico, Galileo e Kepler eliminan a concepción xeocéntrica, substituíndoa por un modelo heliocéntrico. A esta transformación contribuíu a tradución e o coñecemento dos gregos, proporcionando unha actitude platónico-pitagórica da realidade. Copérnico propuxo o cambio a un modelo heliocéntrico con órbitas circulares. Galileo apoiará ese modelo con observacións e Kepler fará unha formulación similar á moderna.
A Revolución Científica en Física
A física de Aristóteles caracterizábase por unha concepción finalista e esencialista do movemento. Os movementos eran denominados naturais cando seguían as tendencias propias de cada corpo, e violentos cando se daban en contra delas. Para Galileo, o universo non pode ser lido ata que non aprendamos a linguaxe matemática. Por iso, só analiza o espazo e o tempo. Pregúntase pola proporción numérica entre estes dous, e preocúpase de como se produce.
Influencia da Revolución Científica no Empirismo e Racionalismo
A nova ciencia socavou os fundamentos e principios básicos da física de Aristóteles. O resultado foi a destrución definitiva da imaxe aristotélica do universo e o nacemento de novas ideas en torno ao método usado pola ciencia para acadar os seus coñecementos.