Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Lingua e literatura

Personaxes da historia

Maxina

Protagonista da historia. Filla de Otilia, nada froito dunha violación nunha festa de máscaras. Criada por Inés e posteriormente polo Marqués de Tria-Castela. Finalmente, casa con Hermelio.

Otilia

Nai de Maxina. Pertence a unha familia nobre e acomodada. Nova, guapa e esvelta. Queda embarazada tras ser violada nunha festa de máscaras.

Inés

Muller de mediana idade que cría a Maxina. Casada con Coitán e nai de Hermelio. De orixe humilde, traballa como costureira.

Coitán

Marido de Inés. Home bondadoso que acolle a Otilia cando está a piques de parir. Carpinteiro de profesión.

Fara

Criada da familia de Otilia. Actúa como intermediaria entre a familia Sancti-Petri e Inés, entregando cartos e agasallos para a crianza...

A literatura galega no exilio: poesía, prosa, teatro

A raíz da ditadura franquista, a loita pola recuperación cultural e política de Galicia queda confinada ao mundo da diáspora; Bos Aires convértese nos anos 40 na capital cultural de Galicia.

Poesía galega no exilio

Luis Seoane (1910-1979)

• Fardel do ensilado
• Na bretema de Santiago
• As cicatrices
• A maior abondamento

Lorenzo Varela (1917-1978)

• Catro poemas para catro gravados

Emilio Pita (1909-1981)

• Jacobusland
• Cantigas de nenos
• Serán
• Polos camiños do pobo

Narrativa do exilio

Ramón de Valenzuela (1914-1980)

• Non agardei por ninguén
• Era tempo de apandar

Silvio Santiago (1903-1974)

• Vilardevós
• O silencio redimido

Teatro no exilio

Castelao

• Os vellos non deben namorarse

Luis Seoane (1910)

• O irlandés astrólogo
• Esquemade

A Poesía Galega Contemporánea

T10

1976 ábrese unha nova etapa política co remate da ditadura. Abandónase a poesía comprometida das etapas anteriores. Fito histórico na literatura galega pola publicación de Con pólvora e magnolias de Ferrín e de Mesteres de López Casanova.

A Década dos 80

Autores deste período colaboran en volumes colectivos. Danse a coñecer a través de certames e premios literarios. Participan en revistas de poesía como Nordés.

Estes escritores comparten unha serie de características comúns:

Culturalismos - Preocupación formalista - Apertura temática

Principais tendencias e autores:

Catro Tendencias

1- Culturalismo ou formalismo que predomina nos 80. É poesía de linguaxe capaz de integrar as estéticas doutras...

A Lingua Galega: A Resistencia

Desde o século XV, coa derrota e expulsión da nobreza autóctona, o galego quedou afastado dos centros de poder administrativo e eclesiástico, de maneira que o castelán foi ocupando o seu lugar como lingua de cultura. O galego, aínda que seguía a ser a lingua da inmensa maioría da poboación, quedou reducido aos usos orais, xa que a nova situación motivou o abandono do seu uso na escritura.

Houbo dous factores que tamén influíron grandemente neste proceso de castelanización:

• A imprenta, que chegou a Galicia a finais do século XV, e que só usaba o castelán e o latín para as publicacións.
• A universidade, que unicamente promovía o uso do castelán e latín.

Esta marxinación foi denunciada por primeira...

A Guerra Civil e a Segunda República en Galicia

O 14 de abril de 1931 instaurouse en España a Segunda República. Comezaba así unha etapa caracterizada por unha intensa actividade política e un gran desenvolvemento cultural.

O 18 de xullo, unha parte do exército, mandada polo xeneral Franco, sublevouse contra o lexítimo Goberno da República. Iniciábase así unha guerra civil chea de crueldade e dureza, que durou tres anos e deixou un saldo de máis dun millón de mortos.

A guerra rematou en abril de 1939, coa derrota das forzas leais á República. O xeneral Franco instaurou entón unha ditadura que se prolongou durante preto de corenta anos.

Galicia na Posguerra: Represión e Resistencia Cultural

A Posguerra: Tempo de Represión

Coa Guerra...

A situación galega nos séculos escuros

Nos séculos escuros, Galicia sufriu unha decadencia na súa literatura. A lingua galega sufriu un desprestixio da súa identidade. Dunha sociedade desenvolvida en galego na Idade Media, pásase a unha situación en que a maior parte das clases poderosas se expresan en castelán, o mesmo idioma que se impón na administración, no ensino e na Igrexa, o que marxina ao galego. Malia apenas ficaren testemuñas de literatura culta, durante os séculos escuros a maioría do pobo exprésase en galego.

Literatura galega

Literatura culta

Exemplos:

• Soneto de Monterrei
• Soneto con falda de Xoán Gómez Tonel

A principal figura é frei Martiño Sarmiento, que destacou máis polos seus estudos lingüísticos e escritas

A obra narrativa de Álvaro Cunqueiro

As novelas de Álvaro Cunqueiro

A súa obra aparece organizada en dous conxuntos:

1. Dunha parte, o grupo que conforman as tres novelas: Merlín e familia, As crónicas do sochantre e Se o vello Sinbad volvese ás illas.
2. Doutro lado, xorde a triloxía de relatos galegos, constituída por Escola de menciñeiros, Xente de aquí e de acolá e Os outros feirantes.

Igualmente, estes textos participan dunha serie de características comúns, tanto desde o punto de vista estrutural como desde a concepción dos personaxes e na conformación dos recursos estilísticos.

Características comúns das novelas

En primeiro lugar, rexistramos que emprega nas tres primeiras novelas nomeadas unha mesma organización estrutural que...

A literatura popular

A literatura popular é anónima, de transmisión oral, ten funcionalidade específica, conta coa aceptación da comunidade que a emprega, presenta gran variabilidade formal e emprega unha linguaxe sinxela e expresiva.

Literatura popular en verso

• Cantigas de labor
• Cantigas infantís
• Cantigas de festas
• Cantigas de romaría
• Cantigas de divertimento
• Romances

Literatura popular en prosa

Os contos

Narracións breves de acontecementos ficticios que teñen por finalidade transmitir ensinanzas ou divertir.

• Contos marabillosos
• Contos relixiosos
• Contos de animais
• Contos humorísticos ou de burla

As lendas

Narracións breves de sucesos fantásticos que adoitan presentarse como reais.

• Lendas etiolóxicas (explican a orixe do lugar)
• Lendas haxiográficas

Sociolingüística

O Galego e a Súa Historia: Primeiro Terzo do Século XX

A comezos do século XX, Galicia seguía sendo eminentemente rural, cunha sociedade formada na súa maioría por campesiños e mariñeiros. Neste primeiro terzo do século XX, comezábase a albiscar cambios, como o agrarismo. A vella fidalguía entra en decadencia e a burguesía que fala castelán crece. En tres décadas, a poboación urbana medra, pero segue a ser moi escasa. O castelán só se emprega nas cidades e nalgunhas vilas. Polo tanto, o galego era a lingua maioritaria, pero o castelán era a dominante, xa que as clases altas adoptaran esa lingua.

O galego era a lingua ligada ás clases baixas e iletradas da sociedade e estaba marxinada da escrita e da cultura....

Historiografía romana

As primeiras noticias sobre Roma foron escritas por historiadores gregos que non apoiaban a causa romana. Por iso, é posible que os romanos decidisen escribir a súa propia historia con finalidade de propaganda política e afirmación patriótica. Os Annales eran as actas e documentos, así os primeiros historiadores deron aos seus escritos o mesmo nome, facéndose chamar analistas. Os primeiros historiadores foron César, Nepote e Salustio.

• César: De Bello Gallico e De Bello Civili, obras mestras de propaganda política.
• Nepote: só se conserva unha parte do seu De Viris Illustribus, que inaugura o xénero histórico da biografía.
• Salustio: obras como Historiae (perdidas) e monografías conservadas sobre a guerra de Iugurta