Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Lingua e literatura

O Esplendor Medieval (séculos IX-XIII)

A lingua galega, dende o seu nacemento no século IX ata a actualidade, viuse obrigada a compartir espazos con outras linguas, primeiro co propio latín e despois co castelán. Na primeira parte da Idade Media (IX-XII), o latín era a lingua de prestixio: a lingua da Administración e a Igrexa, e a única que se empregaba na escrita. Nos ámbitos familiares e coloquiais, todo o mundo falaba xa o romance. Nesta época, polo tanto, atopamos unha situación de bilingüismo social na que o latín era a lingua alta e o galego-portugués a lingua baixa. Esta distribución lingüística de funcións recibe o nome de diglosia.

No século XIII, o galego comeza a disputarlle ao latín as funcións nobres, converténdose...

Prosa do primeiro terzo do século XX

As Irmandades da Fala tiñan como obxectivo a reivindicación da lingua e cultura galegas. A primeira constituíuse en 1916 na cidade da Coruña, por iniciativa de Antón e Ramón Vilar Ponte, aos que se uniron Manuel Lugrís, Lois Porteiro, Xoán Vicente Viqueira, Peña Novo, Ramón Cabanillas e, máis tarde, Vicente Risco e Otero Pedrayo.

En 1922 celebrouse unha Asemblea en Monforte na cal se discutiron dúas posturas: unha partidaria da participación activa na política, defendida por Peña Novo, e outra que prefería manter a actividade no aspecto cultural, defendida por Vicente Risco. Gañou esta última, que continuou o seu labor cultural a través do Grupo Nós e do Seminario de Estudos Galegos.

Un...

As Irmandades da Fala procuraron crear os medios e canles de difusión necesarios para desenvolver aqueles xéneros literarios (narrativa, ensaio, teatro...) que no Rexurdimento do século anterior non lograran poñerse á altura da lírica. A prosa galega experimentou uns avances notables na época das Irmandades da Fala, pois foron obxectivos básicos destas crear editoras, conformar unha masa lectora cada vez máis ampla e fomentar o cultivo deses xéneros, abríndoos ao mesmo tempo ás tendencias estéticas máis modernas. Así, debemos ao seu labor:

1. A aparición do ensaio como medio de difusión da ideoloxía nacionalista.
2. O desenvolvemento da prensa en galego. Entre os periódicos máis representativos cómpre destacar A Nosa Terra, que

O Galego no Primeiro Terzo do Século XX

A Cova Céltiga e o Rexurdimento

Un dos centros máis activos do galeguismo de finais do século XIX e comezos do XX foi a Cova Céltiga, creadora da Revista Gallega. Centraron as súas actividades no problema agrario, sendo Acción Galega a organización máis importante do movemento agrarista. En 1916, un grupo de galeguistas fundou a primeira Irmandade da Fala. Os seus obxectivos eran a exaltación e fomento do idioma. Demandaban a galeguización da sociedade e levaban a cabo proxectos normalizadores.

O Grupo Nós e a Modernización da Prosa

O Grupo Nós foi o creador da moderna prosa literaria en lingua galega. Foron protagonistas da universalización da cultura e lingua galegas.

A Fundación do Partido

Eduardo Pondal: Biografía e Contexto

Eduardo Pondal naceu en Ponteceso, no seo dunha familia fidalga. A paisaxe da comarca de Bergantiños será o marco espacial do seu mundo mítico. Estudou bacharelato en Santiago de Compostela e participou nas actividades do Liceo de la Juventud, onde coñeceu a mocidade galeguista do seu tempo. En 1860 rematou a carreira de medicina e marchou a Ferrol para exercer a súa profesión, que abandonou axiña para retornar á casa natal e dedicarse por enteiro á literatura. Viviu longas tempadas na Coruña e compartiu amizade cos galeguistas Murguía e Carré. Asistiu ás tertulias da Cova Céltica, grupo formado por intelectuais interesados por Galicia e a súa cultura e defensores da orixe celta do noso pobo....

Vangarda Galega

Características:

• Actividade crítica coa poesía anterior e en especial coa herdada do s. XIX.
• Vontade de renovación da arte e da literatura.
• Publicación de manifestos que explican as características da nova arte.
• Publicación de revistas.

Liñas e Aurores

1. Neotrobadorismo

Trata de imitar as cantigas de amor, de amigo e de escarnio de dúas formas:

• Imitando tal cal as cantigas medievais.
• Utilización da temática das cantigas medievais.

Destacamos dous autores:

• Fermín Bouza Brey
  • Nao Senlleira (1930)
  • Seitura (1955)
• Álvaro Cunqueiro
  • Cantiga nova que se chama ribeira (1933)
  • Dona do corpo delgado (1955)

2. Imaxinismo ou Hilozoísmo

• Deshumanización poética.
• Humanización da paisaxe.

Destaca Luís Amado Carballo:

• Proel (1927)
• O galo (1928)

Manuel

A Nova Narrativa Galega: Características e Autores

Nas décadas de 1960 e 1970, xorde en Galicia un novo xeito de narrar. Os autores deste movemento, coñecido como Nova Narrativa Galega (NNG), asimilan técnicas renovadoras da narrativa universal, inspirándose en autores como Woolf, Kafka e o Nouveau Roman francés.

Características da Nova Narrativa Galega

• Reflexo da sociedade franquista: As obras reflicten a alienación e inseguridade da ditadura.
• Complexidade e profundidade: Non buscan só entreter, senón crear obras de lectura complexa, con contidos filosóficos e afondando no ser humano.
• Renovación formal:
  • Desaparición do narrador tradicional omnisciente.
  • Protagonistas problemáticos e antiheroicos.
  • Tempo subxectivo, con prolepses e analepses.

Tema 3. SOCIOLINGÜÍSTICA.

Nun principio, todas as linguas derivadas do latín tiveron unha realización meramente oral e só se utilizaban entre falantes que compartían un mesmo espazo físico. Durante os séculos XVI e XVII, o galego quedou á marxe do proceso de normativización porque o seu uso quedou reducido só á oralidade e desapareceu por completo da escrita. Cando o galego comezou a recuperarse como lingua de cultura, comezou a realizarse o seu estándar.

A elaboración dun estándar para o galego pasou por diferentes etapas:

• Galego popular: emprégano os autores do Rexurdimento e contén moitos castelanismos.
• Galego enxebrista: é utilizado polas Irmandades da Fala e o Grupo Nós.
• Galego proestándar: caracterízase por ter unha norma

Pronomes persoais átonos: colocación

Posicións dos pronomes átonos

• En oracións negativas ou introducidas por adverbios, pronomes ou conxuncións con este valor.
• Con pronomes interrogativos ou exclamativos.
• En oracións desiderativas e subordinadas.
• Con algúns pronomes indefinidos "cada", "certo".
• Cando se tematiza unha unidade que normalmente non introduce a oración ou se lle dá énfase ao suxeito.
• Con infinitivos e xerundios, o xeral é a énclise.
• Con perífrases verbais que teñen infinitivo ou xerundio como segundo elemento, o pronome sitúase despois do auxiliar.

O texto dialogado

É o modo de relación social espontáneo máis común. Consiste na creación dun texto por medio de dous ou máis interlocutores.

Características lingüísticas

O Romanticismo susténtase nos sentimentos e nas emocións.

Individualismo e subxectivismo

Por riba de calquera outra realidade está o 'eu', a propia personalidade do individuo; choca coa realidade, polo que conduce á insatisfacción, á protesta, á soidade.

Procura da liberdade

Oposición a toda norma, especialmente ás regras neoclásicas; a imaxinación é o valor supremo, o mesmo que o xenio individual e a inspiración de cada autor.

Os temas fundamentais

• Os sentimentos: os que abrollan da insatisfacción: o amor imposible, a tristura, a soidade, a melancolía, a procura da felicidade inalcanzable.
• O soño: relacionado coa imaxinación, o nocturno e a imaxe onírica.
• Mundos lonxanos, descoñecidos ou misteriosos e exóticos: debido á insatisfacción