Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Lingua e literatura

Cantigas de amor: caracterización temática

Cantigas de amor. Caracterización temática. A voz narrativa é sempre a dun home que expresa os seus sentimentos diante da dama da que está namorado. As características principais son as seguintes:

• A primeira e esencial característica das cantigas de amor é que nelas a voz narrativa é sempre a dun home que expresa os seus sentimentos diante da dama da que está namorado.
• Protagonismo da dama. A dama nunca se perfila como alguén real, senón máis ben como un ser abstracto do que apenas coñecemos que é sempre fermosa, tanto no tocante ao aspecto físico como no que atinxe ao espiritual.
• Actitude do namorado. O namorado non pode mostrar máis que absoluta submisión cara á súa amada. Trátase

A Lírica Medieval Galego-Portuguesa

A lírica galego-portuguesa é un conxunto de composicións poéticas escritas en galego-portugués entre finais do século XII e mediados do XIV. O nacemento desta literatura prodúcese baixo unhas condicións de prosperidade social e económica.

As primeiras composicións, as cantigas de amigo, teñen un carácter autóctono, xa que conteñen elementos de tipo popular e tradicional. Mais os nosos trobadores logo van entrar en contacto cos seus colegas provenzais a través do Camiño de Santiago ou das cortes de León e Castela. As súas composicións tingaranse do influxo ultrapirenaico.

Dentro da lírica galego-portuguesa pódese establecer unha primeira clasificación en lírica profana e lírica relixiosa....

A Prosa das Irmandades da Fala (1916)

En 1916, a prosa galega experimentou grandes avances grazas ás Irmandades da Fala:

• Aparición do ensaio en galego: Destacan autores como Antón Vilar Ponte e Luís Porteiro Garea.
• Desenvolvemento da prensa en galego: Exemplos son A Nosa Terra, que tivo como director a Vilar Ponte, e a Revista Nós e Terra a Nosa (suplemento do xornal coruñés El Noroeste).
• Colección de novela curta: Destacaron as editoriais Céltiga e Lar.

O Grupo Nós e a Modernización da Prosa Galega

Nos primeiros anos do século XX, xorde un grupo de escritores que contribuíron significativamente ao progreso da nosa literatura: o Grupo Nós. Este grupo supuxo a consolidación e modernización da prosa galega.

Os seus membros máis destacados...

Linguas Minorizadas e o Galego (TEMA 3)

As linguas minorizadas son as que están en desvantaxe con respecto a unha lingua dominante coa que comparten territorio. Non sempre a maioritaria é a dominante. Existen dous conceptos: minoritaria fronte a maioritaria e minorizada fronte a dominante.

Linguas Minoritarias

• Número reducido de falantes.
• Normalizada no seu territorio, usos non restrinxidos. Pode ser lingua oficial.

Linguas Minorizadas

• Padecen restricións para algúns usos aínda que teñen moitos falantes.
• Non posúen condicións para desenvolverse con normalidade.
• Pode estar en proceso de substitución ou extinción.

A competencia de dúas linguas prodúcese pola imposición dunha delas como oficial, estando a lingua minorizada nas clases baixas...

A Literatura na Idade Media (II)

A Cantiga de Amigo

Un finxido emisor feminino crea un texto de carácter amoroso. A presenza da palabra amigo permítenos diferenciar este tipo de textos. A amiga é interrogada por outra persoa e contesta nas dúas últimas estrofas.

Unha das características básicas desta cantiga é a repetición; non ocorre nada contido na primeira estrofa. Isto outórgalle un certo estatismo, pero tamén facilita o proceso de memorización. Hai tres procedementos nas cantigas de amigo:

• Paralelismo: Os versos da segunda estrofa son apenas unha variante dos da primeira.
• Leixaprén: O segundo verso da primeira estrofa é o primeiro verso da terceira; o segundo verso da segunda estrofa será o primeiro verso da cuarta e así sucesivamente.

Manuel Curros Enríquez: Vida e Traxectoria

Con 15 anos trasládase a Madrid; alí traballa como xornalista, comeza a escribir en castelán e en galego e estuda Dereito. En 1877 dase a coñecer como poeta ao gañar con tres poemas. Consegue a praza de funcionario e colabora na prensa, mentres vai escribindo Aires da miña terra, que se publica en 1880. O bispo ourensán denúnciao polos seus poemas, é condenado a máis de dous anos de cárcere e é excomungado. En 1894, Curros emigra a Cuba, onde se sitúa a favor da independencia e traballa na prensa ata a súa morte.

Obra: Aires da miña terra

Aires da miña terra consta de 21 poemas:

• Poesía cívica: Reflicten as súas ideas progresistas. Denunciaba a situación de Galicia e a actitude pasiva

Linguas na Península Ibérica

A península ibérica divídese en tres estados: Andorra, que é monolingüe co catalán; Portugal, que é prácticamente monolingüe, aínda que conta con dúas linguas oficiais, o portugués en todo o Estado e o mirandés en Miranda do Douro; e o Estado español, no cal coexisten sete linguas con extensión, vitalidade e recoñecemento legal moi distintos.

Linguas do Estado español

Cerca da metade dos cidadáns que habitan no territorio do Estado español residen en áreas xeográficas onde o castelán convive con outra lingua propia desa área; as linguas son: galego, asturleonés, castelán, éuscaro, aragonés, catalán e aranés.

A Constitución española, no seu artigo terceiro, establece que o castelán é...

A poesía galega de fins do século XX e comezos do XXI

O ano 1975 marca un punto de inflexión coa morte de Franco, o que permitiu o regreso do galego ao ensino e á vida pública. Arcadio Casanova iniciou este cambio co poemario Con pólvora e magnolias.

A poesía nos anos 80

As principais características desta década son:

• Ruptura co realismo social.
• Busca de novos suxeitos líricos.
• Experimentación e interdisciplinariedade.
• Culturalismo e intertextualidade.
• Integración de elementos da cultura urbana e marxinal.
• Incorporación do erotismo explícito.
• Preocupación formalista e barroquismo.

Autores destacados:

• Darío Xohán Cabana: Traductor de Dante e Petrarca, as súas poesías foron cantadas polo grupo Fuxan os Ventos.
• Manuel Vilanova: Simbolista,

Temas principais

O conxunto do libro vertébrase sobre dous eixes temáticos en constante balanceo: un de marcado carácter político reivindicativo e outro (máis reducido) de intención intimista. A maior presenza da «poesía belixerante» determina a consideración de poesía social que tivo esta obra e que foi reivindicada polo poeta. El mesmo insistiu na débeda coa veta civil de Curros Enríquez, Guerra Junqueiro, Rosalía de Castro e Cabanillas.

Esta liña de compromiso, unida á autenticidade da voz poética, é a realidade na que o individuo, en fusión panteística, adquire os seus sinais de identidade. Este desexo de comuñón vai tamén acompañado doutras referencias temáticas, como:

• A crítica moral.
• A reflexión.
• A defensa da cultura

A poesía galega entre 1936 e 1976

A interrupción da actividade literaria en galego debido á Guerra Civil provocou que, entre 1935 e 1946, non aparecese ningún libro. A primeira obra publicada foi Cómaros verdes de Aquilino Iglesia Alvariño (1947). Os medios oficiais sementaban en Galicia temores e terrores, o que dificultaba a expresión na nosa lingua.

A editorial Galaxia impulsou o labor de recuperación da lingua. Nacen coleccións de poesía como Salnés (Vigo), Benito Soto (Pontevedra), Alba (A Coruña) e Xistral (Lugo).

No 1962, publícase Longa noite de pedra de Celso Emilio Ferreiro, introducíndose na tradición da poesía cívica. Posteriormente, Méndez Ferrín sinala unha ruptura co realismo crítico de Celso Emilio, anunciando...