Cantigas de amor: caracterización e clasificación

Cantigas de amor: caracterización temática

Cantigas de amor. Caracterización temática. A voz narrativa é sempre a dun home que expresa os seus sentimentos diante da dama da que está namorado. As características principais son as seguintes:

• A primeira e esencial característica das cantigas de amor é que nelas a voz narrativa é sempre a dun home que expresa os seus sentimentos diante da dama da que está namorado.
• Protagonismo da dama. A dama nunca se perfila como alguén real, senón máis ben como un ser abstracto do que apenas coñecemos que é sempre fermosa, tanto no tocante ao aspecto físico como no que atinxe ao espiritual.
• Actitude do namorado. O namorado non pode mostrar máis que absoluta submisión cara á súa amada. Trátase dun amor do que non pode fuxir, un amor cuxa forza está por riba da súa propia vontade.
• Amor non correspondido. Trátase, na maioría dos casos, dun amor non correspondido.
• Coita de amor. A consecuencia directa desa relación é a coita de amor: o sentimento de dor profunda que sofre o trobador ao non poder acadar o ben da amada. Diante de tal penuria, moitas veces remata mesmo na morte.

Clasificación

A clasificación das cantigas de amor pode facerse segundo o destinatario e segundo a presenza ou ausencia de refrán.

• Segundo o destinatario:
  • Cantigas dirixidas directamente á dama.
  • Cantigas dirixidas indirectamente á dama (son máis numerosas).
• Segundo a presenza de refrán:
  • Cantigas de refrán: constitúen o maior número de composicións.
  • Cantigas de mestría: son composicións nas que non aparece refrán.

Pastorela

Pastorela: O lirismo trobadoresco galego-portugués conta aínda cun conxunto de composicións que non resulta doadamente encadrable, xa que aparecen dotadas de autonomía e identidade propia. Os estudosos adoitan falar da presenza de xéneros menores ou híbridos, incluíndo baixo esta etiqueta fórmulas como o partimen, o pranto, o desacordo... De entre todas estas variedades destaca especialmente a pastorela.

Modelo clásico da pastorela desenvolvido polos trobadores occitánicos

• Un cabaleiro atopa unha fermosa pastora mentres cabalga e camiña polo campo.
• Seducido e namorado repentinamente dela, solicítalle os seus amores.
• Producese un diálogo entre a pastora e o galán.
• A pastora acepta as propostas del (no modelo clásico).

Outros xéneros

Os xéneros menores ou híbridos agrúpanse nun conxunto de composicións entre as cales se inclúen:

• Lais: fan referencia á Materia de Bretaña, ao mundo do rei Arturo e dos seus cabaleiros.
• Pranto: expresa a dor pola perda ou desgraza dunha causa, sexa esta unha persoa, a destrución dunha cidade, etc.
• Cantiga de seguir: composicións nas que se parte doutro texto orixinal ao que se parodia.