Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Lingua e literatura

TEMA 9.-  A POESIA DO 1RO TERZO DO SEC XX

A poesía do primeiro terzo do século XX en Galicia desenvólvese nun contexto histórico de profundas transformacións. No plano político e económico, Galicia pasa dunha sociedade agraria tradicional a unha lenta modernización marcada pola emigración masiva, a aparición dunha burguesía urbana e o inicio dun incipiente proletariado industrial. No plano político, destaca o auxe do galeguismo, co desenvolvemento de movementos como a Liga Galega, as Irmandades da Fala e máis tarde o Partido Galeguista, que defenden a identidade política e cultural de Galicia.

No ámbito social, a sociedade segue sendo maioritariamente rural, con fortes desigualdades sociais e unha grande dependencia do caciquismo,...

1. Concepto e Características da Literatura Popular

A literatura popular comprende manifestacións literarias creadas polo pobo e transmitidas fundamentalmente de forma oral, en contraste coa literatura culta, que ten autor coñecido e transmisión escrita. É unha parte esencial da cultura dun pobo e mantén interaccións coa literatura culta.

Os seus trazos fundamentais son:

• Oralidade: transmítese de xeración en xeración, a miúdo con música ou ritmo. Abundan repeticións e fórmulas fixas para facilitar a memoria.
• Anonimato ou colectividade: non se coñece o autor; son creacións colectivas.
• Variación: debido á transmisión oral, existen múltiples versións dun mesmo texto.
• Importancia lingüística e sociocultural: axuda a coñecer o

O século XX caracterízase artisticamente pola actitude crítica contra a arte pasada e a ruptura coa tradición herdada. En Europa, nun contexto bélico, con grandes cambios sociais e novas formas de percibir a realidade, sucederanse dende 1910 ata mediados de século unha serie de movementos estéticos: Cubismo, Futurismo, creacionismo, dadaísmo, Surrealismo... Que procuran a renovación total das distintas manifestacións artísticas.Coñecémolos co nome de Vangardas.
Algunhas das súas características son: Rexeitar o tradicional e convencional, cunha nova reinterpretación da realidade, Reivindicación da liberdade absoluta para crear, Difusión dos seus postulados artísticos a través dos manifestos.

As liñas poéticas seguidas polos...

O GALEGO NO PRIMEIRO TERZO DO SÉCULO XX: CARACTERÍSTICAS LINGÜÍSTICAS FUNDAMENTAIS. CONTEXTO HISTÓRICO E SITUACIÓN SOCIOLINGÜÍSTICA

O texto ofrece unha visión detallada do contexto histórico e sociolingüístico en Galicia durante as primeiras décadas do século XX. Destácase o impacto das transformacións sociais, políticas e culturais na promoción e evolución da lingua galega.

Promotores e Desafíos da Lingua Galega

As Irmandades da Fala, o Grupo Nós, o Seminario de Estudos Galegos e o Partido Galeguista xurdiron como importantes promotores do galego, promovendo o seu uso en diversos ámbitos e defendendo a súa identidade cultural fronte ao castelán. Porén, a pesar do esforzo por consolidar e enriquecer o galego como lingua...

Marco Legal e Cooficialidade Lingüística en Galicia

O proceso de normalización do galego comeza coa aprobación da Constitución Española de 1978. Nela establécese que o castelán será a lingua oficial de todo o Estado e que todos os españois terán o deber de coñecela e o dereito de usala.

As demais linguas do Estado serán tamén oficiais nas respectivas Comunidades Autónomas, se así o establecen os seus Estatutos de autonomía. Pártese deste xeito do principio de territorialidade, pero o texto agocha un xermolo de discriminación cara a estas últimas linguas, xa que só se codifican dereitos e deberes dos cidadáns con relación ao castelán. Trátase, polo tanto, dunha cooficialidade asimétrica.

O Estatuto de Autonomía de Galicia

Corrección de Termos Iniciais

Hemiciclo, hipermercado, hectogramo, hidromasaxe.

O Galego no Século XIX: Recuperación e Dignificación

Galicia no s. XIX: O galego segue sendo unha lingua falada pola maior parte da poboación. O galego recupérase como lingua escrita. Aparición da prensa galega (1876). Nacen as primeiras editoriais (1885). Dignificación social da lingua galega.

O Rexurdimento da Literatura Galega

O Rexurdimento iníciase no ano 1863 coa publicación de Cantares Gallegos e finaliza cara a 1916 coa creación das Irmandades da Fala. En 1880 publícanse obras importantes: Follas Novas, Aires da Miña Terra...

Rosalía de Castro (1837-1885)

Rosalía de Castro: Santiago, 1837 - Padrón, 1885

• Era filla dunha fidalga galega e dun crego

Conflito Lingüístico e Equilibrio

Que é o conflito lingüístico?

O conflito lingüístico é a tensión que se produce entre dúas linguas que coexisten na mesma sociedade por asumir un maior número de funcións sociais e de falantes. Está motivado por factores históricos, políticos, sociais, económicos, etc.

É posible manter o equilibrio lingüístico?

• Non é posible manter indefinidamente no tempo unha situación de equilibrio lingüístico (o chamado “bilingüismo harmónico”) nunha sociedade con varias linguas, pois sempre remata por imporse unha lingua sobre as outras.
• Porén, tampouco se mantén indefinidamente a situación de conflito.

Resolución do Conflito Lingüístico

Dúas vías para resolver a desigualdade

1. Substitución

O galego no primeiro terzo do século XX

Contexto histórico e situación sociolingüística

A comezos do século XX, o galego segue a ser a lingua maioritaria, pero continúa nunha situación de diglosia: o castelán é a lingua máis prestixiada, con presenza nos ámbitos cultos e formais.

Con todo, o proceso de recuperación do galego, iniciado no Rexurdimento, experimenta un gran avance, usándose en ámbitos dos que desaparecera ou nos que tiña pouca presenza ou ningunha, como a narrativa, o teatro ou o ensaio.

O movemento galeguista e as súas organizacións

Os logros fundamentais no proceso de dignificación do galego foron protagonizados polo movemento galeguista e polas organizacións e grupos inscritos nel:

• As Irmandades da Fala (1916)

Nacemento da Literatura Infantil Galega (1916-1927)

A partir de 1916 comezan a aparecer moitas Irmandades da Fala, cuxo obxectivo era lingüístico e político: expandir a fala e o galeguismo. A Irmandade da Coruña (na Praza de María Pita), liderada por Víctor Casas Rey, destacaba por unha vertente progresista, onde nacerán as Escolas do Ensino Galego en 1921.

Estas foron as primeiras escolas galegas para expandir a fala e os valores galeguistas. Eran mixtas e funcionaban para os fillos e fillas dos irmandiños/as (os afiliados á Irmandade). As escolas eran fundamentalmente castelás, xa que había unha gran falta de textos escolares e literarios escritos en galego para o alumnado. Por iso, grazas á acción dos irmandiños/as, nace a literatura...

O Galego a Finais do Século XX e Comezos do XXI: Características e Contexto Sociolingüístico

A morte de Franco en 1975 marcou un punto de inflexión para a lingua galega. Tres anos despois, a Constitución democrática de 1978 recoñeceu a cooficialidade do galego e do castelán en Galicia. En 1981, o Estatuto de Autonomía consolidou este avance ao establecer que “a lingua propia de Galicia é o galego” e que “ninguén poderá ser discriminado por causa da lingua”.

A Lei de Normalización Lingüística e o Ensino

A Lei de Normalización Lingüística, en vigor desde 1983, regulou o uso do galego na administración e nos servizos públicos. O galego converteuse na lingua oficial da administración autonómica, incluíndo a Xunta de...