Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Lingua e literatura

O Galego na Primeira Metade do Século XX: Contexto e Normalización

1. Contexto Demográfico e Económico

En 1930, a poboación galega chegou a 2.230.000 habitantes, a pesar das persoas que emigraran nas décadas precedentes. Comezou a ser notoria a súa concentración en espazos urbanos e costeiros, en paralelo ao despoboamento da Galiza interior.

A economía galega caracterízase por:

• Exportación de materias primas.
• Escasa industrialización.
• Fuga de capitais e de recursos humanos.
• Inmobilismo nas estruturas agrarias.
• Precariedade nas vías de comunicación.

Na agricultura iníciase unha renovación pola mecanización, a introdución de fertilizantes e o labor da Misión Biolóxica de Pontevedra. Na industria vaise producir un desenvolvemento, asentado...

A Situación Lingüística do Galego no Primeiro Terzo do Século XX

Neste tema imos falar da situación lingüística do galego durante o primeiro terzo do século XX e sobre as tres organizacións encargadas da promoción da lingua galega, que son: as Irmandades da Fala, o Grupo Nós e o Seminario de Estudos Galegos.

No primeiro terzo do século XX, Galicia segue tendo unha situación diglósica. O galego é a lingua maioritaria, pero considérase unha lingua inferior ao castelán. Prodúcense unha serie de cambios sociopolíticos:

Cambios Sociopolíticos Relevantes

• O Agrarismo: É un movemento social que ten lugar no primeiro terzo do s. XX en Galicia. Consiste na loita do campesiñado (que abranguía o 90% da poboación) contra o caciquismo,

Obras en galego: Cantares gallegos

Cantares gallegos é o primeiro libro en galego. Estrutúrase cunha dedicatoria a Fernán Caballero e defínese como un libro folclórico e dignificador de Galicia. Consta de 36 poemas precedidos dun prólogo, no que a autora pide perdón polas faltas do libro. Ten un triplo obxectivo:

• Reivindicar a capacidade do galego para o verso.
• Denunciar o maltrato e a marxinación de Galicia.
• Combater a falsa e negativa imaxe que tiña Galiza nesa época.

Os catro grupos de Cantares gallegos

1. O prólogo e o epílogo: son a introdución e a despedida.
2. Poemas folclórico-etnográficos: describen aspectos da vida en Galicia.
3. Poemas de temática social e patriótica: tratan a situación de penuria e marxinación, con denuncia social

1. Normalización Lingüística

A normalización lingüística é a recuperación dunha lingua que, sendo propia dunha comunidade, foi desprazada por outra foránea e viu restrinxidos os seus usos.

Está constituída por todas as medidas e accións legais, políticas, sociais e lingüísticas que teñen como obxectivo o uso normal dunha lingua.

O Caso Galego: Precedentes Históricos

Dende finais da Idade Media produciuse unha imposición do castelán. Esta política fixo que o galego se desenvolvese nunha situación de anormalidade lingüística durante máis de cinco séculos.

No último cuarto do século XX iniciouse o proceso de recuperación institucional. Na década dos 80, o proceso de normalización lingüística prodúcese dentro dun marco...

O galego no primeiro terzo do século XX

Características lingüísticas fundamentais

Inquedanza pola elaboración dun estándar para o galego. As Irmandades e o Seminario de Estudos Galegos levarán a iniciativa coa publicación do Vocabulario castellano-gallego e algunhas normas para a unificación do idioma galego. Algunhas son:

• A escolla do i latino fronte ao grego.
• As grafías ll e ñ.
• A elección de x.
• O abandono do apóstrofo.
• A redución do uso do guión.
• O uso do h etimolóxico.

Ademais, nesta época apareceron varias gramáticas, como a de Carré Alvarellos e a de Lugrís Freire.

Contexto histórico

• Fúndase a RAG en 1905.
• O movemento agrario remove as vellas estruturas sociais galegas.
• Fúndanse as Irmandades da Fala; un obxectivo fundamental

A literatura galega na postguerra

Como consecuencia da Guerra Civil, desaparece case por completo a produción literaria en galego. Só continúa no exilio, onde poetas como Luis Seoane ou Emilio Pita fan poesía crítica e de compromiso. En Galicia hai unha tímida recuperación en 1947 coa publicación de “Cómaros verdes” e, dous anos despois, coa creación da editorial Galaxia.

Esta situación provoca que vexan a luz obras de tres xeracións diferentes:

• Xeración do 36: Poetas nacidos entre 1910 e 1920. A guerra cólleos na súa xuventude e son de culturas e estilos moi diferentes. Destacan: Álvaro Cunqueiro, Celso Emilio Ferreiro...
• Nacidos entre 1920 e 1930: Viven o drama da posguerra e a pobreza cultural dunha sociedade censurada. Destacan:

Galicia a fins da Idade Media (s. XV)

O reino de Galicia na Coroa de Castela

• Desgaleguización da nobreza.
• Desgaleguización da Igrexa.
• Centralización do poder a partir do reinado dos Reis Católicos.
• Galicia asiste ao desenvolvemento da Idade Moderna desde unha posición marginal.
• Existía unha corrente de opinión defensora dos intereses galegos.

Galego-portugués, galego e portugués

• Os portugueses inician unha expansión ultramarina que vai supoñer tamén o espallamento do idioma por África, Asia e América.
• En Galicia non será posible a conformación dunha norma culta debido á crecente castelanización.

A etapa do galego medio (s. XVI–XVIII)

• A decadencia política produciu un retroceso no ámbito da administración.
• 300 anos nos que non houbo

Autores Salientables da Xeración dos 50

Uxío Novoneyra

Uxío Novoneyra escribiu poemas paisaxísticos, onde se expresa a soidade da persoa en contacto coa natureza agreste da súa bisbarra natal do Courel, á que pertencen obras como Os eidos ou Elexias do Courel e outros poemas (1985); e poesía social, de carácter político e reivindicativo, recollida nos libros Poemas caligráficos (1978) ou Do Courel a Compostela (1988). Tamén escribiu poesía amorosa, reunida no libro Muller pra lonxe (1986). Os poemas de Novoneyra son case sempre composicións breves, de grande intensidade. Formalmente, salienta a utilización do fonosimbolismo e a preocupación pola disposición espacial e tipográfica dos versos.

Antón Avilés de Taramancos

Antón

Manuel Antonio e De catro a catro: Vangarda, Galeguismo e Renovación Poética

Manuel Antonio é o poeta máis orixinal e innovador do tempo das vangardas. É autor de obras destacadas como:

• Foulas
• Viladomar

Tamén é coautor do manifesto “Máis Alá”, que escribiu en colaboración co pintor Álvaro Cebreiro. Neste manifesto defende, entre outras ideas, a lingua galega e a ruptura coa tradición, á vez que critica a quen escribe imitando as formas poéticas tradicionais.

A Obra Central: De catro a catro

Con todo, a súa obra máis salientable é De catro a catro. Esta obra relaciónase coas vangardas a través de tres eixes fundamentais:

1. O seu compromiso ideolóxico.
2. A relación do autor co texto.
3. A súa vontade renovadora respecto da linguaxe

O Prerrexurdimento Galego

Contexto Histórico

Primeira Metade do Século XIX

No Estado Español

• Guerra da Independencia.
• Enfrontamentos entre liberais e absolutistas.
• Constitución de 1812 (a *Pepa*).
• Guerras Carlistas.

En Galiza

• Crecemento demográfico.
• Sistema foral.
• Economía agrícola e pouca industrialización.
• Forte emigración.
• Sociedade estamental (*nobreza*, *clero* e *campesiñado*).

Contexto Lingüístico e Cultural

O centralismo español provoca que o galego se asocie coa pobreza e co atraso, mentres que o español se asocia co progreso. Isto acelera a substitución do galego polo castelán (*diglosia*).

A educación e os medios de comunicación funcionan como un aparello adoutrinador e desgaleguizador, xa que o castelán era o único idioma oficial....