Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Lingua e literatura

Diferenzas entre comunicación animal e humana

A comunicación animal non ten dobre articulación, ao contrario da humana. Os animais usan diversas formas de comunicación:

• Auditiva: sons.
• Química: feromonas.
• Visual: cores.
• Táctil: apertas.
• Corporal: movementos.
• Eléctrica: estímulos.

A comunicación animal está ligada a situacións concretas e expresa estados específicos, mentres que a humana permite a transmisión cultural e é creativa. A animal mantén unha estrutura invariable e non pode enganar, en contraste coa humana. Ademais, a comunicación animal é unha reacción instintiva, mentres que a humana é voluntaria e adaptativa, con alcance ilimitado en comparación coas limitacións da animal.

A comunicación humana mestura verbalidade e...

A situación lingüística na Galiza dos Séculos Escuros

Na Galiza dos Séculos Escuros non hai un bilingüismo social xeneralizado, aínda que si un número reducido de individuos pertencentes a sectores sociais intermedios máis ou menos bilingües; como moito, a sociedade galega presenta unha situación de colingüismo, asentado en diferenzas de estrato social.

O proceso de substitución lingüística

O galego deixa de ser a lingua escrita dos galegos, substituíndose definitivamente ao longo da primeira metade do século XVI. Entrementes, o latín é utilizado pola alta cultura.

A diglosia existente entre os usos comezou xa na etapa medieval. O latín comeza a ser empregado só na liturxia dos actos relixiosos e como lingua vehicular da actividade...

A Literatura Galega no Exilio e a Posguerra

1. A emigración e o contexto histórico

Para responder a esta pregunta é necesario remontarse até a Galicia do século XIX: unha Galicia sen industria, cun grave atraso económico que impedía o desenvolvemento e o progreso social, labregos desposuídos das súas terras e estruturas caciquís. Cunha situación como a mencionada, non é de estrañar que arredor de 900.000 galegos decidisen emigrar en busca dun futuro máis prometedor. Esta situación, lonxe de mellorar, agravouse coa Guerra Civil e coa dura posguerra que a seguiu. A existencia dunha gran comunidade de galegos en Latinoamérica (principal foco receptor de emigrantes no século XIX) posibilitou a creación de organizacións e asociacións...

Os cambios que afectaron á sociedade galega a partir de mediados dos anos 70 (morte de Franco, promulgación da Constitución, Estatuto de Autonomía, a Lei de Normalización Lingüística…) tamén se deixaron sentir na literatura, en xeral, e na poesía, en particular. As últimas décadas do século XX trouxeron consigo profundas transformacións no panorama poético galego. A pluralidade e heteroxeneidade de estilos, propostas e tendencias, dentro duns parámetros de calidade satisfactorios, marcan este período que coñeceu catro momentos importantes:

1. A Consolidación do Socialrealismo: Os Novísimos

Este primeiro momento caracterízase pola consolidación da estética do socialrealismo da man dos chamados "Novísimos". Son autores...

O teatro galego no primeiro terzo do século XX

A literatura galega do primeiro terzo do século XX conta xa cunha apreciable tradición histórica, a diferenza da do Rexurdimento, na que os autores tiveron que partir practicamente de cero á hora de escribir en galego. O acontecemento decisivo desta etapa é a aparición en 1916 das Irmandades da Fala, unhas asociacións que tiñan como obxectivo a defensa do idioma galego, combinada con todo un plan de rexeneración do país.

Como sabemos, o teatro é unha manifestación artística só parcialmente literaria e falar de teatro é falar de representación, de espectáculo e todo o que iso acarrexa: interpretación, dirección escénica, deseño dos decorados, vestiario, iluminación, música,...

A renovación literaria no século XX

A principios do século XX, a calidade dos textos poéticos era inferior á dos do Rexurdimento. No 1916 xorden na Coruña as Irmandades da Fala, co obxectivo de expandir e dignificar o noso idioma. Para iso, botaron man da creación de editoriais como Lar e Céltiga, a tradución de obras universais e a diversificación dos xéneros literarios.

Os autores desta asociación intentaron superar a dexeneración estética que se estaba a dar na poesía do momento, caracterizada pola imitación dos tópicos e liñas temáticas do Rexurdimento (costumismo, reivindicación social e anticaciquil). Pretendían diversificar e renovar a poesía combinando a innovación das correntes europeas cos elementos tradicionais....

A perda do galego como lingua inicial: datos e tendencias

Nesta gráfica observamos unha tendencia moi significativa en relación á lingua inicial: a adquisición do galego descende a medida que se descende en idade. Analizando os grupos de idade, vemos:

• No grupo de persoas de máis idade (65 ou máis), o galego é a lingua inicial de case o 70% da poboación.
• Para o grupo máis novo (de 5 a 14 anos), éo para apenas un 17,5% (aprox.).

Entre ambas franxas de idade, o descenso é gradual, pero é máis brusco nas bandas de idade de entre 50 e 64 anos e de 40 e 49 anos, que se corresponden cos proxenitores dos máis novos. Nesta xeración de 40 a 49 anos xa non é maioritario o galego como lingua inicial (case un 35%) fronte ao castelán (superior...

Os Séculos Escuros (XV-XVIII)

Coñecemos co nome de Séculos Escuros o período abranguido entre os séculos XV e XVIII, que se caracteriza pola case ausencia total de literatura escrita en galego.

A lingua galega nos Séculos Escuros

O español converteuse na lingua da cultura e da administración, mentres que o galego foi relegado á consideración de lingua oral e rural. Até o século XIX non houbo signos evidentes de recuperación.

Producíronse no galego grandes cambios fonéticos e morfosintácticos:

• Gheada.
• Perda dos correlatos sonoros do «s» e o «x».
• Imposición do artigo precedendo ao posesivo.
• Desaparición das formas átonas do posesivo feminino, etc.

Manifestacións literarias e culturais

• Vilancico de Nadal: Dende o século XVII ao

Poesía Galega entre 1936 e 1976

A poesía galega sufriu unha gran paralización despois da Guerra Civil. A primeira obra poética publicada relevante foi Cómaros verdes de Aquilino Iglesia Alvariño.

En 1950 fundouse a Editorial Galaxia. Esta editorial, aínda que se dedicou máis á narrativa e ao ensaio, tamén publicou importantes obras poéticas como Antifonía da cantiga de Ramón Cabanillas.

Principais tendencias da poesía de posguerra

As principais tendencias desta poesía, onde se produciron numerosos cambios sociais e culturais, foron:

• Tendencias herdadas da preguerra: imaxinismo ou hilozoísmo, neotrobadorismo e ruralismo.
• Paisaxismo renovador: céntrase na paisaxe dun sitio diferente.
• Clasicismo e culturalismo: integra referencias doutras

Ramón Otero Pedrayo: Biografía e Traxectoria

Naceu nunha familia fidalga de ideoloxía liberal. É licenciado en Filosofía e Letras e Dereito. Foi profesor de instituto en Ourense e despois na Universidade de Santiago.

Formou parte das Irmandades da Fala, do Partido Galeguista e saíu elixido deputado por Ourense. Tamén participou na fundación da editorial Galaxia e reanodou alí a súa actividade literaria.

Obra Literaria de Otero Pedrayo

As súas novelas (narrativa) máis importantes son:

• Os camiños da vida: Trata dos cambios que se producen en Galicia no século XIX. Está protagonizada por dúas familias que amosarán unha decadencia económica, física e moral.
• Arredor de si: É un retrato da xeración do autor, unha metáfora sobre a