Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Bacharelato

Conflito Lingüístico

Dáse cando dúas linguas compiten por desempeñar todas as funcións posibles. Isto dá lugar á formación de dúas linguas: a lingua hexemónica, que é a que ten maior prestixio sociocultural, úsase en todas as situacións e está normalizada; e a lingua minoritaria, que é a que ten pouco prestixio sociocultural, só se usa de forma informal e non está normalizada.

Todo isto pódese dar por procesos de expansión e de unificación política, por presión cultural e económica ou por movementos migratorios.

Isto ademais ten diferentes consecuencias, como:

• Interferencias entre as dúas linguas (léxicas, morfolóxicas, sintácticas).
• Diminución do número de falantes da lingua minorizada.
• Desequilibrio nos usos lingüísticos.

Xa máis recentemente, e importante, é a creación do Centro Dramático Galego como unha compañía teatral pública estable á beira das compañías independentes. Nesta etapa podemos establecer tres xeracións:

1. A Xeración de Posguerra

Representa a continuidade coa renovación da dramaturxia que se estaba a producir nos anos anteriores ao alzamento militar. Autores como Blanco Amor, Cunqueiro ou Xenaro conviven cos dramaturgos anteriores ao 36.

• Álvaro Cunqueiro

  Vai ser outro dos representantes do proceso de renovación do teatro galego coas súas pezas dramáticas, como O incerto señor Don Hamlet de Dinamarca.

• Xenaro

  O derradeiro dos continuadores é Xenaro, autor de varias pezas que aparecen recollidas en A serpe e A revolta e outras farsas.

A Poesía de Fins do Século XX: Temas e Autores dos 80 e 90

Esta época caracterízase por unha verdadeira eclosión poética e por unha evolución do xénero que desemboca na decadencia do socialrealismo anterior e na diversidade temática e formal.

A Década dos 80

• Os autores colaboran en volumes colectivos.
• Danse a coñecer a través de diferentes certames e premios literarios.
• Participan en revistas de poesía.
• Moitas editoriais danlle un papel protagonista á poesía e á súa difusión.

Este grupo de escritores comparten unha serie de características:

• O culturalismo: gusto polas referencias culturais nos textos.
• A preocupación formalista: atención á lingua, buscando un código moi elaborado e de gran corrección.
• A apertura temática: que

1. A Transformación da Poesía Galega (1975-1990)

1.1. O Declive da Poesía Socialrealista

A finais da década de 1960, xorde unha nova xeración de poetas galegos, nacidos entre 1940 e 1955. Coincidindo coa efervescencia antifranquista, estes "novísimos", de ideoloxía nacionalista revolucionaria, conciben a poesía como unha extensión da loita política, seguindo a tradición socialrealista de Celso Emilio Ferreiro. A súa poesía, fortemente ideolóxica, aborda temas como a lingua, a opresión nacional, as liberdades e o humanismo social. Nesta corrente destacan autores como Xesús Rábade Paredes e Darío X. Cabana.

Con todo, esta poesía, marcada pola mocidade e o contexto histórico, entra en crise na década de 1970.

1.2. O Rexurdimento

Teatro Galego (1936-1976)

Nun panorama desolador, brilla con luz propia o teatro de Álvaro Cunqueiro. O incerto señor don Hamlet, príncipe de Dinamarca (1959), recorre ás fontes das sagas nórdicas pre-shakespearianas para subverter a historia, engadindo tamén elementos edípicos. Esta obra foi representada no Teatro Colón no 59. Outros autores destacados son Ricardo Carballo (A farsa das zoscas) e Jenaro Mariñas (A revolta).

Nos anos 60 e 70 predomina o teatro social: Daniel Cortezón (Prisciliano 70), Manuel María (Auto do mariñeiro 61) e Arcadio López (Orestes 63). O teatro galego normalizado coroaríase co 1º Festival de Rivadavia en 1973.

Entre 1965 e 1980 dáse un paso definitivo na construción do teatro galego. Os feitos máis...

Prosa entre 1936 e 1976

Nos anos 50 comeza, da man da Editorial Galaxia, a recuperación cultural da expresión literaria galega. Para tal fin, procúrase recuperar a tradición cultural da preguerra (membros de Nós e das Irmandades), devolver á cultura galega autores que optaran polo silencio narrativo e fomentar o cultivo dos xéneros literarios na nosa literatura. Ademais, preténdese reivindicar a validez do galego na liña do grupo Nós, promover o estudo da realidade galega (revista Grial) e fomentar o labor galeguista nas novas xeracións.

Liñas temáticas

As principais liñas temáticas son catro:

• Continuadores da tradición do grupo Nós
• Realismo popular
• Realismo fantástico
• Realismo social

Realismo popular

O realismo popular, cuxo máximo...

O Teatro Galego no Primeiro Terzo do Século XX

Este documento explora a evolución do teatro galego durante o primeiro terzo do século XX, analizando as súas características, desafíos e as contribucións de movementos clave como as Irmandades da Fala, as Vangardas e o Grupo Nós.

1ª Década do Século XX: Desafíos Iniciais

• Problemas da dramaturxia en Galicia:
  • Falta de actores e compañías profesionais estables.
  • Ausencia de apoio institucional.
  • Escaseza de obras.
  • Desvalorización social do idioma galego entre as clases medias urbanas, principais destinatarias do espectáculo teatral.
  • Competencia do cine.
• 1903: Creación da Escola Rexional de Declamación, presidida por Galo Salinas, que durou apenas dous anos.
• A partir de 1915: Xurdimento de coros

R. Otero Pedrayo

Figura clave na articulación do nacionalismo do século XX (Partido Galeguista). O catolicismo e o tradicionalismo son dúas características básicas que orientan a súa actividade política e literaria. Foi un escritor integral e “confundidor de xéneros”: cultivou narrativa, ensaio, teatro e poesía, aínda que nesta última foi onde menos sobresaíu.

Narrativa

A) Novelas histórico-culturalistas: ambientadas no romanticismo europeo (Fra Vernero) ou ambientadas na Idade Media (A romería de Xelmírez).

B) Novelas histórico-realistas (ciclo da ruína da fidalguía e transformacións da Galicia do século XIX): Os camiños da vida.

C) Novelas psicolóxicas de introspección e busca: Arredor de si.

A fidalguía simboliza para...

O Teatro de Fins do XX e Comezos do XXI: Temas e Autores

O marco no que se desenvolve a literatura dramática das últimas décadas vese afectado pola falta dun público consumidor de textos teatrais e polas escasas iniciativas editoriais. Estes feitos provocan que os premios e os certames literarios cobren un papel decisivo de canonización e estímulo creativo. Coleccións como a Biblioteca do Arlequín, os Libros do Centro Dramático Galego, o Premio Rafael Dieste ou os Cadernos da Escola Dramática Galega ofrecen aos autores unha plataforma de proxección.

Compañías e Normalización Teatral

Como referentes na normalización da vida teatral, xorden compañías estables. Ademais de Antroido e Troula, nacen Artello, Ítaca, Andrómeda, a Escola...