Poesía galega de 1975 a 1990: Cambio e culturalismo

1. A Transformación da Poesía Galega (1975-1990)

1.1. O Declive da Poesía Socialrealista

A finais da década de 1960, xorde unha nova xeración de poetas galegos, nacidos entre 1940 e 1955. Coincidindo coa efervescencia antifranquista, estes "novísimos", de ideoloxía nacionalista revolucionaria, conciben a poesía como unha extensión da loita política, seguindo a tradición socialrealista de Celso Emilio Ferreiro. A súa poesía, fortemente ideolóxica, aborda temas como a lingua, a opresión nacional, as liberdades e o humanismo social. Nesta corrente destacan autores como Xesús Rábade Paredes e Darío X. Cabana.

Con todo, esta poesía, marcada pola mocidade e o contexto histórico, entra en crise na década de 1970.

1.2. O Rexurdimento Culturalista (1975 en diante)

A partir de 1975, obsérvase un abandono gradual dos modelos socialrealistas, liderado por Méndez Ferrín, con "Con pólvora e magnolias", e Arcadio López Casanova, con "Mesteres", ambos de 1976. Estas obras destacan polo redescubrimento do potencial da linguaxe, superando o coloquialismo, e pola variedade temática, que abrangue temas intimistas, existenciais, mitolóxicos e culturais, ademais dos combativos. Tamén se incorporan referencias culturalistas á mitoloxía, á historia, á literatura e á arte.

En "Con pólvora e magnolias", Méndez Ferrín busca unha literatura avanzada sen renunciar á radicalidade política nin caer na simplicidade do socialrealismo. Ferrín, ademais de revisar e conectar coa tradición poética galega, explora diversas fontes literarias (portuguesa, europea e hispanoamericana), enriquecendo a súa obra con influencias diversas.

1.3. A Influencia Culturalista dos Anos 80

Estes poetas inspiran aos novos escritores dos anos 80 a seguir a senda culturalista iniciada por Cunqueiro en "Herba de aquí ou acolá". Esta poesía culturalista caracterízase por:

• O ton elexíaco do ocaso (presente, por exemplo, na obra de Ferrín).
• O celtismo.
• As referencias aos medios de comunicación.
• A técnica do collage.
• A recuperación da temática intimista e erótica.
• A integración de elementos da contracultura urbana e marxinal.
• O gusto pola experimentación e a interdisciplinaridade (conexións con outras artes como a música e a plástica).
• A busca dunha síntese entre modernidade e tradición.
• A preocupación polos valores lingüísticos e formais do poema.

Para estes poetas, a poesía é, ante todo, unha arte da linguaxe. Entre os representantes desta xeración destacan Darío Xohán Cabana, Ramiro Fonte, Pilar Pallarés, Miguel Anxo Fernán-Vello e Manuel Forcadela.