Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Bacharelato

Tras a Guerra Civil, a imposición da ditadura franquista supuxo a ruptura do proceso de expansión cultural e literaria conseguida no primeiro terzo do século XX. Como consecuencia, mentres que os autores que permaneceron en Galicia tiveron que estancar a súa actividade, os que fuxiron ao exilio hispanoamericano realizaron un intensa labor cultural que permitiu manter viva a nosa literatura.

Labor cultural no exilio

Este labor cultural levouse a cabo a través da edición de xornais e revistas (Vieiros, Galicia Emigrante), da creación de editoriais que reeditarán as obras dos autores clásicos (Rosalía, Pondal, Curros) e publicarán as que, pola situación de censura política, non se podían editar en Galicia, da emisión de programas...

Lingua en vías de normalización é o proceso polo cal unha lingua minorizada vai estendendo os seus usos até conseguir un estatus de normalidade ao acabar sendo utilizada en todos os ámbitos e funcións por parte de todos os membros da comunidade.

Desafíos na normalización do galego

Hai que considerar en primeiro lugar que a nosa lingua tivo e ten que loitar contra unha serie de factores negativos: un proceso de substitución do galego polo castelán que leva séculos en marcha. Unha tendencia á globalización cultural. Unha situación de sectores como a administración periférica do estado, a administración de Xustiza, a Igrexa, o exército etc.

Avances e retrocesos

Nas últimas décadas houbo un avance significativo na normalización...

A partir da década dos 60, un grupo de mozos universitarios inician un proceso de renovación técnica da narrativa galega. Aínda que non forman xeración posto que carecen dun guía, si se poden agrupar por presentar unha serie de características en común: todos eles teñen formación universitaria e inquedanzas galeguistas; alén diso, as súas viaxes ao estranxeiro van aparelladas ao dominio de idiomas e ao coñecemento das literaturas europeas. Baixo a denominación de Nova Narrativa Galega (NNG) reúnese un grupo de escritores e escritoras que publicaron as súas obras a fins dos cincuenta e na década dos sesenta (Nasce unha árbore (1954), de Gonzalo Mourullo e Adiós María (1971), de Xohana Torres) e que mediante a introdución...

O Rexurdir do Galego e as súas Normas (Século XX)

A comezos do século XX, a situación da lingua galega sufriu cambios significativos coa fundación de entidades importantes como a Real Academia Galega (RAG), as Irmandades da Fala (IF), o Seminario de Estudos Galegos (SEG), Céltiga, Lar e o Partido Galeguista.

As Normas do Seminario de Estudos Galegos

Estas entidades continuaron coa iniciativa da elaboración dunha gramática. Unha das máis destacadas foi a do Seminario de Estudos Galegos, cuxas normas propuxeron:

• O rexeitamento do i grego, usando só o latino.
• A adopción dos grafemas ll e ñ para representar os fonemas lateral e nasal palatal.
• A elección do x para o fonema fricativo palatal.
• O emprego do h segundo a etimoloxía.
• Manter os grupos

Sociolingüística: O galego (1936-1975)

Durante a Guerra Civil, Galiza estaba dominada polo bando franquista, que levou a cabo unha forte represión xeneralizada. Para fuxir deste destino tan tráxico, a maioría da poboación perseguida optou polo exilio ou quedouse, pero silenciando as súas obras.

A ditadura franquista e a Galiza do exilio

Este réxime foi de carácter autárquico, é dicir, non había comercio con outros países ata os anos cincuenta. Isto provocou que España tivese un atraso considerable con respecto ao mundo occidental. O galego desaparece da escrita e trasládase á Galiza do exilio, onde se desenvolveron case todas as actividades literarias (a creación literaria, a investigación histórica, o ensaio político, as publicacións...

O Galego no Primeiro Terzo do Século XX

Características lingüísticas. Contexto histórico e situación lingüística. Dende o século XX houbo unha subordinación do galego. Na primeira parte destacaron os monolingües, que poñían o castelán como lingua do ascenso social. O galego oral mantense vivo, pero entrará en contacto co castelán (escolas). É un período de salto cualitativo do galego. Comeza a empregarse en actos públicos paralelo ao desenvolvemento dos movementos de afirmación política de Galicia. Son desta: as Irmandades da Fala, a revista Nós, o Partido Galeguista, etc. Mentres se gaña prestixio social, continúa o proceso castelanizador. É a etapa do “galego enxebrizante”. Destacan os castelanismos, hiperxebrismos,...

Obras:

Poesía lírica:

Poesía narrativa:

As vangardas: características

Sociolingüística: Prexuízos Lingüísticos

Os prexuízos son xuízos atrevidos ou precipitados emitidos sen base suficiente por persoas que se deixan levar por tendencias non sustentadas na razón.

Un prexuízo lingüístico é unha subclase de prexuízo emitido sobre unha lingua ou sobre os seus falantes, co propósito de provocar o seu rexeitamento. Estes existen desde a antigüidade (latín).

Os Prexuízos Lingüísticos en Galicia

Estes fóronse conformando ao longo dos séculos, nun lento proceso de imposición e substitución lingüística.

Tipos de Prexuízos Lingüísticos

• Prexuízos relacionados coa suposta falta de utilidade do galego

  O que se considera inútil acaba sendo rexeitado ou abandonado.

  • O galego íllanos do exterior.
  • O tópico

Teatro do Primeiro Terzo do Século XX

Problemas e Evolución

• OO-36: Problemas como a falta de profesionalización, a ausencia dun público específico e desaxustes cronolóxicos.
• 03-05: Escola Nacional de Declamación, con dúas etapas:
  1. Dúo Salinas-Sánchez Miño.
  2. Bermúdez Jambrina.
  Os coros, pequenas compañías de teatro, representaban pequenas pezas musicais. Destacan Prado Lameiro e San Luís Romero.
• 19: As Irmandades da Fala intentan modernizar o teatro co Conservatorio Nacional de Arte Galega. Obras salientables son A man de Santiña e O mariscal, de Cabanillas. Donostiña xera polémica porque unha muller bica o seu amante, o que provoca a desaparición do Conservatorio. Algúns membros continúan e forman o Cadro de Declamación da Igualdade.

A Prosa Galega: Do Rexurdimento ao Realismo Social

A prosa 36/76 (fole, branco) T6/ como consecuencia da Guerra Civil, a literatura galega deixa de existir como manifestación pública durante máis dunha década. Escríbense no exilio a maioría das novelas que relatan vivencias persoais da guerra e a represión, que serán publicadas xa na democracia. No 1947 comeza a recuperación co primeiro libro de poesía da editorial Galaxia. Conviven xeracións diferentes que comezan a publicar poesía e despois prosa. Nesta época atopamos unha liña de continuación da prosa da Xeración Nós, o realismo fantástico representado por Álvaro Cunqueiro. Trátase dunha literatura que mestura elementos culturalistas de orixe árabe, grecolatina ou nórdica;...