O Galego: Marco Legal, Estandarización e Modelos de Lingua (1978-2003)

Marco Legal e Cooficialidade Lingüística en Galicia

O proceso de normalización do galego comeza coa aprobación da Constitución Española de 1978. Nela establécese que o castelán será a lingua oficial de todo o Estado e que todos os españois terán o deber de coñecela e o dereito de usala.

As demais linguas do Estado serán tamén oficiais nas respectivas Comunidades Autónomas, se así o establecen os seus Estatutos de autonomía. Pártese deste xeito do principio de territorialidade, pero o texto agocha un xermolo de discriminación cara a estas últimas linguas, xa que só se codifican dereitos e deberes dos cidadáns con relación ao castelán. Trátase, polo tanto, dunha cooficialidade asimétrica.

O Estatuto de Autonomía de Galicia (1981)

O Estatuto de Autonomía de 1981 establece que a lingua propia de Galicia é o galego e indica que ten carácter oficial. Sinálase ademais que ninguén poderá ser discriminado por causa da lingua. Aínda así, mantén o desequilibrio favorable ao castelán á hora de establecer os dereitos e as obrigas lingüísticas dos cidadáns.

Normalización e Difusión Institucional

• Lei de Normalización Lingüística (1983): Regula o uso do galego nas diversas administracións e servizos.
• Radiotelevisión de Galicia (1985): Comezan as emisións na CRTVG, un paso fundamental para a difusión social do idioma.

A Estandarización do Galego e as Normas Oficiais

Na actualidade, o galego caracterízase por ser unha lingua nun avanzado proceso de estandarización. Esta variedade estándar supera as diferenzas dialectais e serve de modelo lingüístico para a aprendizaxe do noso idioma.

Aínda que existen sectores galegofalantes que non se senten plenamente identificados coa variedade estándar, non cabe dúbida de que é cada día máis aceptada e coñecida.

As Normas Ortográficas e Morfolóxicas (NOMIG)

En 1982 publicáronse as Normas Ortográficas e Morfolóxicas do Idioma Galego (NOMIG), declaradas oficiais polo Parlamento autónomo. Estas normas sufriron modificacións parciais:

• Modificación en 1995.
• Modificación en 2003, incorporando algunhas escollas excluídas na primeira redacción de 1982.

Modelos de Lingua Galega na Sociedade

Ademais do galego estándar, podemos sinalar a existencia de dous modelos de lingua principais:

1. O Galego Espontáneo

É a modalidade empregada polos galegofalantes que recibiron a lingua por transmisión xeracional e que non están moi influenciados polo galego estándar. O seu estado de lingua caracterízase por:

• Uso xenuíno da fonética e riqueza dialectal.
• Abundancia de vulgarismos.
• Emprego de castelanismos léxicos.
• Carencia de hiperenxebrismos.

2. O Neogalego

É a variedade empregada por falantes que non tiveron unha adquisición primaria da lingua e se achegaron ao galego a través da variedade estándar.