Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Filosofía e ética de Bacharelato

Platón: A formación da polis grega

Durante a época arcaica (séculos VIII-VI a.C.), a Hélade estaba formada por pequenas comunidades políticas illadas fisicamente. Eran independentes e chamábanse “poleis” (plural de polis), termo que se traduce como cidade, aínda que abarca máis que unha simple urbe. Contaban cunha poboación maioritariamente agrícola e unha clase dominante composta por terratenentes hereditarios.

Causas da formación da polis na época clásica (séculos V-IV a.C.)

Entre os séculos VII e VI a.C. prodúcense grandes transformacións: a expansión dos helenos cara a fóra (debido ao aumento de poboación e problemas internos) e a caída da monarquía e da aristocracia, procesos que levaron á formación da polis.

Este...

A Filosofía de Immanuel Kant

O texto que se nos presenta é un fragmento de [...] do filósofo alemán Kant.

Biografía e Obras Principais

Kant naceu no século XVIII en Königsberg (Prusia). Foi educado na relixión pietista. Estudou filosofía, teoloxía e ciencias naturais. Desempeñou a súa docencia na Universidade de Königsberg.

A súa filosofía reconcilia as dúas correntes filosóficas modernas máis importantes: o empirismo e o racionalismo. Os autores que máis influíron no seu pensamento foron Newton, os racionalistas Leibniz e o seu mestre Wolff, o empirista Hume e os ilustrados, sobre todo Rousseau.

Da súa produción filosófica destaca:

• Crítica da razón pura
• Fundamentación da metafísica dos costumes
• Crítica da razón práctica
• Crítica

John Locke: O Estado de Natureza e o Pacto Social

O Empirismo e a Filosofía Política de Locke

Locke, un dos máximos expoñentes do empirismo, elaborou unha teoría do coñecemento cuxa orixe é a experiencia, negando as ideas innatas. Tamén estaba interesado nas cuestións político-morais.

O Estado de Natureza: Liberdade e Igualdade

El desenvolveu a ficción dun estado previo á sociedade e ao estado político, o da natureza. Cría que o estado de natureza se caracteriza pola liberdade e a igualdade dos humanos. Os homes permanecen nese estado ata que deciden converterse en membros dunha sociedade política.

A Lei Natural e os Dereitos Fundamentais

Locke defende que o ser humano está dirixido polas súas paixóns e desexos, pero é quen a través...

David Hume: vida e obras

Hume naceu en 1711 en Edimburgo (Escocia). Cursou estudos universitarios de dereito na mesma cidade, pero as leis non eran o seu oficio e marchou a Francia co desexo de dedicarse á filosofía. No colexio de La Flèche escribiu a súa primeira obra antes dos 25 anos, pero foi un fracaso. Intentou, sen conseguilo, ser profesor nas universidades de Edimburgo e de Glasgow e, finalmente, logrou ser contratado como bibliotecario da Facultade de Dereito de Edimburgo.

Os seus escritos posteriores sobre política e relixión tiveron máis trascendencia, pero foron moi criticados dende a igrexa. Anos despois viaxou a París como secretario dun conde; alí coñeceu ilustrados e enciclopedistas franceses, vivindo rodeado de fame....

Estes cambios poden ser cualitativos (cambia o accidente na calidade), cuantitativos (cando cambia o accidente na cantidade) e locais (cando un ser cambia de lugar). A causa formal é a forma ou esencia da teoría hilemórfica. A teoría hilemórfica surxiu dunha reflexión sobre o problema dos cambios substanciais. Esta teoría afirma que todas as substancias ou cousas sensibles, sexan seres naturais ou artificiais, compóñense de dous principios: materia e forma. A materia é aquilo de que está feito algo; os elementos que compoñen un ser.

A materia pode ser de dous tipos: materia segunda e materia primeira. A materia segunda está unida a unha forma determinada; en cambio, a materia primeira é unha realidade metafísica que é amorfa,...

Por outra banda, Sócrates compartiu con Platón o seu rexeitamento aos sofistas polo seu utilitarismo, a súa orientación da educación cara o éxito na política e a súa actitude sensista, subxectivista e relativista (Emilio Lledó e outros, Historia da Filosofía).

Escepticismo Sofista e Negación da Realidade

Os sofistas exerceron un escepticismo burlón e disolvente (Jesús Mosterín, op. Cit). Negaron a distinción, establecida por Parménides e recollida posteriormente por Platón, entre o que as cousas parecen ser e o que son en realidade; para eles non hai máis realidade que a das aparencias. Así mesmo, opoñíanse á dicotomía (tamén platónica e de orixe parmenídea) entre saber indubidable e opinión ilusoria, xa que todas as

John Locke: O Liberalismo e a Teoría Política

Este fragmento pertence á obra “Dous Tratados sobre o Goberno” (Two Treatises of Government) de John Locke.

Contexto Filosófico: Empirismo e Política

Xunto á preocupación polo coñecemento, os pensadores empiristas céntranse tamén na política e na moral. As súas ideas foron fundamentais e influíron en pensadores posteriores, sendo recollidas por Montesquieu no século XVIII.

O Constitucionalismo Liberal e o Estado de Natureza

En “Dous Tratados sobre o Goberno Civil”, o autor elaborou unha forma de constitucionalismo liberal pola que loitou e que se impuxo na Revolución Inglesa de 1688. Locke afirmaba que para fundamentar racionalmente a sociedade é preciso saber cal é o estado...

Métodos filosóficos

• Método empírico-racional (Aristóteles): Identifica dúas fontes de coñecemento: os sentidos e o entendemento. Accedemos a dous niveis de realidade: o sensible (constituído por datos que nos proporcionan os sentidos) e o intelixible (o que as cousas son e o que fai que sexan). Baséase na experiencia física do cambio e do movemento, culminando nas elaboracións do entendemento.
• Método empirista: Separa as dúas fontes de coñecemento que o método empírico-racional considera necesarias: a experiencia e a razón. É empirista toda filosofía segundo a cal a orixe e o valor dos nosos coñecementos dependen da experiencia sensible. Usa o método indutivo na investigación.
• Método racionalista: Nace na Idade Media e afirma

O Pensamento de Nietzsche: Crítica á Razón Ilustrada

Contexto: Ilustración, Romanticismo e o Século XX

O pensamento de Nietzsche desenvólvese no século XX, no que as ideas ilustradas son cuestionadas desde o movemento denominado Romanticismo. A Ilustración tivo unha optimista confianza no poder da razón. Interprétase o Romanticismo como unha advertencia contra as pretensións excesivas atribuídas a ese poder da razón.

A crítica nietzscheana á Ilustración pode inicialmente ser situada dentro dese movemento reactivo romántico. En efecto, veremos como no seu texto é posible identificar elementos irracionalistas e vitalistas. O éxito espectacular dos avances científicos responde ao modelo do saber ilustrado e reforza a confianza...

Platón: Metafísica e Teoría das Ideas

A Dicotomía da Realidade: Mundo Sensible e Intelixible

A consecuencia inmediata da Teoría das Ideas é que a realidade resulta irremediablemente escindida:

• Por unha banda, a realidade intelixible (Ideas).
• Por outra, a realidade sensible (Cousas).

Son dous mundos irredutibles. O Timeo é o diálogo máis importante da última etapa de Platón, verdadeira enciclopedia dos coñecementos científicos do seu tempo, resumidos por Platón nunha síntese grandiosa e fascinante.

O Timeo reafirma con máis forza que nunca a Teoría das Ideas. Hai que distinguir claramente entre:

1. O existente de verdade, eterno, inmutable e obxecto da intelixencia (as Ideas).
2. O suxeito ao devir, cambiante, só a medias real e obxecto