John Locke: Liberalismo, Estado de Natureza e Pacto Social
John Locke: O Liberalismo e a Teoría Política
Este fragmento pertence á obra “Dous Tratados sobre o Goberno” (Two Treatises of Government) de John Locke.
Contexto Filosófico: Empirismo e Política
Xunto á preocupación polo coñecemento, os pensadores empiristas céntranse tamén na política e na moral. As súas ideas foron fundamentais e influíron en pensadores posteriores, sendo recollidas por Montesquieu no século XVIII.
O Constitucionalismo Liberal e o Estado de Natureza
En “Dous Tratados sobre o Goberno Civil”, o autor elaborou unha forma de constitucionalismo liberal pola que loitou e que se impuxo na Revolución Inglesa de 1688. Locke afirmaba que para fundamentar racionalmente a sociedade é preciso saber cal é o estado natural do ser humano.
A Lei Natural (Lex Naturalis)
No estado de natureza, non existe organización política formal. Aínda que os individuos poden violar os dereitos e as liberdades dos demais, as persoas posúen unha lei moral natural, coñecida como a Lei da Natureza.
Esta lei establece os límites da conduta dos seres humanos e ensina que non se pode danar a ninguén nos seus dereitos fundamentais:
- Vida
- Saúde
- Propiedade
- Liberdade
A lei natural é obrigatoria porque constitúe a regra da conduta moral e, segundo Locke, foi creada por Deus.
O Pacto Social e a Orixe do Estado
No estado de natureza, a defensa dos dereitos individuais resulta difícil. Por iso é necesaria unha lei obxectiva e unha organización política que solucione esta situación de incerteza.
Locke considera que o ser humano é social por natureza. A convivencia social pacífica é posible grazas ao sometemento voluntario das liberdades individuais a un poder superior (o Estado).
As persoas dan orixe á sociedade civil a través do consenso, do pacto entre iguais, coa finalidade de salvagardar os dereitos naturais:
- Vida
- Saúde
- Liberdade
- Propiedade
A partir deste Pacto, nace a sociedade política, cuxa función principal é:
- Salvagar o dereito á propiedade privada.
- Garantir a liberdade.
- Establecer leis.
A Separación de Poderes
Locke pensa que, para evitar o absolutismo e a corrupción, é preciso separar os poderes. Distingue dous tipos de poderes:
- Poder Lexislativo: Dita as leis.
- Poder Executivo: Encárgase de gobernar e reside no monarca.
Tolerancia Relixiosa e Contraste con Hobbes
Locke está a favor da tolerancia relixiosa. A tolerancia debe enmarcarse no respecto á liberdade individual. O autor defende a liberdade de crenza e rexeita a persecución relixiosa, defendendo o laicismo (aínda que critica o ateísmo).
Locke vs. Hobbes: Dous Empirismos Políticos
A pesar de que Locke é empirista, como Hobbes, existe unha gran contraposición entre as súas teorías políticas:
- Mentres que Hobbes defende o absolutismo (o cidadán debe someterse á relixión do Estado e a un ditador), Locke critica o absolutismo e defende o liberalismo.
- Locke entende o ser humano como un ser sociable por natureza, mentres que Hobbes o vía como egoísta.
- Locke establece unha clara diferenza entre o poder lexislativo e o executivo, buscando limitar o poder.