Nietzsche e a Morte de Deus: Crítica á Ilustración e Nihilismo

O Pensamento de Nietzsche: Crítica á Razón Ilustrada

Contexto: Ilustración, Romanticismo e o Século XX

O pensamento de Nietzsche desenvólvese no século XX, no que as ideas ilustradas son cuestionadas desde o movemento denominado Romanticismo. A Ilustración tivo unha optimista confianza no poder da razón. Interprétase o Romanticismo como unha advertencia contra as pretensións excesivas atribuídas a ese poder da razón.

A crítica nietzscheana á Ilustración pode inicialmente ser situada dentro dese movemento reactivo romántico. En efecto, veremos como no seu texto é posible identificar elementos irracionalistas e vitalistas. O éxito espectacular dos avances científicos responde ao modelo do saber ilustrado e reforza a confianza nunha das ideas características do optimismo ilustrado.

Na filosofía é posible identificar varias tendencias que, dalgún xeito, poden ser consideradas (malia as súas diverxencias) continuación do pulo ilustrado:

• O Idealismo (identidade entre mundo e razón).
• O Positivismo.

O Erro do "Mundo Verdadeiro": A Culminación da Filosofía

A cultura occidental pode ser vista en boa medida como un dos resultados de todo o desenvolvemento da filosofía. A propia Ilustración non sería senón a culminación deste desenvolvemento. Desde a perspectiva de Nietzsche, e como pon de relevo o texto que aquí comentamos, esa culminación é en realidade a historia dun erro.

O erro paradoxal é o de crer nun Mundo Verdadeiro: o erro de ter fabulado a existencia dun mundo verdadeiro que substitúe a pluralidade e diversidade inaprehensible do real pola identidade estéril puramente racional.

Nihilismo, Vontade de Poder e o Eterno Retorno

Nietzsche proclama que o Nihilismo é o risco definidor dos tempos futuros. O nihilismo axiolóxico, segundo o cal non é posible a fundamentación de ningún tipo de valor obxectivo e universal, en última instancia ten un carácter ontolóxico que é soster a pretensión de racionalidade do ser.

No texto que estamos analizando, este xiro é enunciado mediante a metáfora da mañá despois da escuridade da Noite Metafísica. Supón o primeiro clarexar do día. É preciso dar un paso máis: o da negación rotunda da idea mesma do mundo verdadeiro.

Os conceptos centrais da súa filosofía tardía son:

• A Vontade de Poder.
• O Eterno Retorno do Mesmo.

Tamén se fala sobre a etapa intermedia entre a filosofía cristiá e o positivismo decimonónico. Refírese indubidablemente ao período de alusión explícita á cidade natal de Kant. A razón ilustrada, aínda na variante moderada de Kant (a recuperación de Deus), e a aceptación da Morte de Deus, resumen o texto.