Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas

As prácticas ditatoriais do xeneral Narváez e de González Bravo nos últimos gobernos moderados, estenderon a impopularidade do réxime, entregado ao servizo dunha oligarquía sen escrúpulos, e da raíña Isabel II, firme apoio do moderantismo. Así, no ano 1868, a revolución coñecida como Gloriosa ou Setembrina, protagonizada por todas as forzas opositoras a Isabel II, expulsou os Borbóns do trono de España e abriu a posibilidade de configurar un novo sistema político baseado nos principios do liberalismo democrático e nos intereses das clases medias.

O contexto no que se produce a revolución é de profundo malestar social provocado polas malas colleitas, as dificultades económicas na industria e nas finanzas e o descontento da...

Ludismo e sindicatos

O movemento obreiro é o conxunto de iniciativas colectivas levadas a cabo polos traballadores asalariados para mellorar as súas condicións.

As primeiras reaccións foron destruir as máquinas, xa que pensaban que eran as culpables da súa situación. Este movemento coñécese como ludismo, porque os obreiros actuaban en nome dun personaxe ficticio chamado Nedd Ludd.

O primeiro movemento organizado con fins laborais e políticos foi o cartismo. Entre 1838 e 1848 logrou unha gran mobilización en Gran Bretaña, ao presentar ao Parlamento a Carta do Pobo (documento no que se reclamaban dereitos laborais e o sufraxio universal).

Os obreiros só podían participar en sociedades de socorro mutuo. O dereito de asociación recoñeceuse...

O reinado de Fernando VII

Fernando VII aboliu a Constitución e reinstaurou a monarquía absoluta, o que provocou diversos pronunciamentos. Os liberais gobernaron durante o Trienio Liberal (1820-1823), período no que se instaurou unha monarquía constitucional. Posteriormente, iniciouse un novo período absolutista coñecido como a Década Ominosa (1823-1833).

A independencia das colonias americanas

As causas principais foron a marxinación dos crioulos nos cargos políticos, o que desencadeou un movemento de liberación dividido en dúas etapas:

• 1810-1814: Creáronse xuntas de defensa nas colonias que se declararon independentes. Cando Fernando VII recuperou o trono, enviou tropas españolas para sufocar as revoltas.
• 1815-1825: Estendeuse o movemento

Bases do Réxime Franquista

Ditadura Militar

Tras a vitoria de Franco na Guerra Civil, impúxose unha ditadura militar que suprimía as liberdades democráticas.

Supresión de liberdades e institucións

• A Constitución de 1931 foi anulada.
• Os partidos e sindicatos obreiros foron prohibidos.
• As eleccións foron suprimidas.
• As institucións republicanas foron desmanteladas.

Tamén se aboliron os Estatutos de Autonomía e se prohibiu calquera manifestación nacionalista catalá, vasca ou galega.

O Partido Único e o Sindicato Vertical

Franco asumía a xefatura do partido único: *Falange Española Tradicionalista y de las JONS* (**FET y de las JONS**), no que se agruparon os vencedores da Guerra Civil. Do partido dependía a Central Nacional Sindicalista...

Pi i Margall quería negociar con carlistas e republicanos impacientes, mais en xullo de 1873 produciuse en Alcoi unha folga xeral que derivou nunha insurrección xeralizada, que se reprimiu a tiros. Axiña xurdiron os cantóns (unidades políticas territoriais soberanas que, mediante acordos libres “de abaixo a arriba”, se uniron formando a federación española), que proclamaron a República Federal. O fenómeno cantonalista desbaratou os plans de Pi e, ante a resistencia deste a reprimir os levantamentos cantonais, o goberno entrou en crise. Nicolás Salmerón substituíu a Pi na presidencia da República e comprometeuse a restablecer a orde e aprobar as reformas sociais pendentes.

Causas e características do cantonalismo

O cantonalismo...

O Trienio Liberal ou Constitucional (1820-1823)

Tras o xuramento de Fernando VII da Constitución de 1812, formouse un goberno integrado por liberais, que recuperou moitos dos decretos das Cortes de Cádiz. O primeiro goberno liberal estivo formado por ilustres exiliados, como Agustín Argüelles (ministro da Gobernación) ou José Canga (de Facenda). Estableceuse un sistema de liberdades políticas, no que destacan as seguintes medidas:

• Liberdade dos presos políticos.
• Supresión definitiva da Inquisición.
• Restauración das autoridades constitucionais en concellos e deputacións.
• Eleccións a Cortes.
• Creación da Milicia Nacional, corpo de voluntarios para a defensa do sistema constitucional, que se converterá nun dos símbolos do liberalismo

A restauración de Fernando VII e do absolutismo

a) O sexenio absolutista

O Rexurdimento das Cidades

No século XI produciuse na Europa medieval un renacemento urbano. As cidades creceron en número, en poboación e en importancia social e económica. O desenvolvemento urbano estivo moi unido ás mellores condicións de vida.

A partir do século XI, as innovacións técnicas aplicadas á agricultura permitiron un aumento da produtividade no campo e, xa que logo, unha mellora na alimentación. Isto tivo unhas consecuencias significativas:

• O crecemento da poboación rural e un aumento da esperanza de vida.
• A emigración de moitos campesiños cara ás cidades, o que contribuíu ao crecemento destas.
• A aparición de excedentes agrícolas que, ao non ser necesarios para alimentar a poboación, vendíanse nos mercados urbanos.

A Guerra Fría e o Sistema Bipolar

A Guerra Fría foi un sistema de relacións internacionais entre o 1945 e o 1991. Despois da guerra, o mundo quedou dividido en dous bloques antagónicos (sistema bipolar):

• Bloque occidental: Sistema político democrático con economía capitalista e ideoloxía liberal, liderado polos EE.UU.
• Bloque comunista: Sistema político totalitario, con economía planificada e ideoloxía marxista, liderado pola Unión Soviética.

Os dous bloques estiveron enfrontados nunha carreira de armamento, unha propaganda ideolóxica, a subversión, a espionaxe e unhas guerras localizadas en territorios periféricos.

Glosario de Termos Fundamentais

• Telón de aceiro: Fronteira que divide a Europa oriental e a Europa occidental.
• Bloqueo

Ámbitos do New Deal

Económicos:

• Crear empresas públicas.
• Axudar a empresas en dificultades.
• Destruír stocks agrícolas.
• Controlar bancos.

Sociais:

• Obras públicas.
• Aumento do salario.
• Redución da xornada laboral.

Causas da Crise de 1929

• A sobreprodución: A produción medrou máis rapidamente que a demanda e as fábricas producían máis do que podían vender. A acumulación de stocks fixo baixar os prezos e moitas empresas quebraron e pecharon as súas portas.
• A especulación bolsista: Durante os anos de prosperidade económica, moitos americanos investiron na bolsa. O aumento da demanda das accións subiu moito o seu prezo, xerando grandes expectativas de ganancias que non respondían ao crecemento e beneficios das industrias.

Consecuencias da Crise

• O