Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas

Gravidade e Cosmoloxía

• Gravidade

  Aceleración coa que cae libre un corpo. O seu valor depende da masa e do raio do planeta que o atrae.

• Cosmoloxía

  É a parte da Astronomía que estuda as orixes, a estrutura e a evolución do Universo.

Enerxía, Traballo e Máquinas

• Enerxía

  Capacidade dun sistema de producir un cambio sobre si mesmo ou sobre o contorno.

• Traballo

  Enerxía transmitida por unha forza. Unha forza realiza traballo cando transmite enerxía.

  O traballo realizado por unha forza que actúa sobre un corpo é igual ao produto da forza polo desprazamento que experimenta o punto de aplicación da forza na mesma dirección do movemento.

  Fórmula: W = F(X-X) = FΔX.

  A súa unidade no Sistema Internacional, ao igual que a da enerxía, recibe o nome

Biotecnoloxía e Xenética

PCR (Reacción en Cadea da Polimerasa): Consegue moitas copias dunha secuencia de ADN a partir dunha cantidade mínima de mostra.

CRISPR-Cas: Edición xenética que permite modificar o ADN de organismos de forma precisa e eficiente.

Transxénicos: Organismos con xenes doutros seres vivos.

Células nai: Células que teñen a capacidade de diferenciarse en diferentes tipos celulares e de autorrenovarse. Podemos reprogramar as adultas para que sexan células nai e rexenerar tecidos.

Terapias CAR-T: Usan células inmunitarias modificadas xeneticamente para combater certos tipos de cancro.

Vacinas de ARNm: Como as da COVID-19, inducen a creación de anticorpos.

GWAS (Estudos de Asociación do Xenoma Completo): Investigacións...

Poríferos ou esponxas

Os poríferos ou esponxas son animais acuáticos, algunhas esponxas carecen de simetría. Son animais sésiles (viven fixos ao substrato). A maioría delas viven no mar, aínda que unhas poucas son de auga doce.

O seu corpo ten forma de saco e está perforado por multitude de poros que se comunican con canles. O seu interior está ocupado por unha cavidade, a cavidade atrial, que se abre ao exterior a través dunha apertura chamada ósculo.

As esponxas aliméntanse por filtración: a auga, con partículas en suspensión que lles serven de alimento, entra cara á cavidade atrial onde estas partículas son atrapadas. A auga filtrada expúlsase a través do ósculo.

Celentéreos

Son animais de corpo brando e simetría radial...

Membrana plasmática

Membrana plasmática: delimita a célula do medio externo; está formada pola bicapa lipídica.

Citoplasma

Citoplasma: fluido acuoso que ocupa todo o interior da célula. No citoplasma atópanse os orgánulos celulares.

Núcleo

Núcleo: estrutura rodeada por unha dobre membrana; no seu interior está a cromatina, que é o material xenético formado polas moléculas de ADN. É o centro de control da célula.

Cromosomas

Cromosomas: durante a división celular, a cromatina condénsase e dá lugar aos cromosomas, que se reparten en partes iguais entre as células fillas. As nosas células teñen 46 cromosomas.

Outros compoñentes celulares

• Mitocondria: realiza a respiración celular.
• Cloroplasto (células vexetais): ten sacos amontoados

1. Compoñentes dun ecosistema

Todo ecosistema está constituído por dous compoñentes:

• Biotopo: compoñente abiótico. É o lugar ou medio físico dun ecosistema e as súas propiedades fisicoquímicas. Estas propiedades dependen de factores ambientais como: a luz, a temperatura, a salinidade...
• Biocenose: compoñente biótico dun ecosistema. É o conxunto de seres vivos que habitan nun lugar determinado e as relacións que se establecen entre eles.

2. Definicións: biotopo, biocenose e ecosfera

• Biotopo: compoñente abiótico. É o lugar ou medio físico dun ecosistema e as súas propiedades fisicoquímicas. Estas propiedades dependen de factores ambientais como: a luz, a temperatura, a salinidade...
• Biocenose: compoñente biótico dun ecosistema.

1. Os Sentidos Humanos: Tacto, Gusto, Olfacto, Vista e Oído

O Sentido do Tacto e a Pel

A pel, ademais de revestir e protexer o organismo, posúe diferentes tipos de receptores coñecidos como o sentido do tacto. Estes receptores perciben cinco tipos de sensacións:

• Contacto: Rozamento lixeiro e momentáneo.
• Presión: Contacto sostido e de maior intensidade.
• Dor: Cando a intensidade do estímulo é o suficientemente elevada para causar lesións no corpo.
• Calor e Frío: Manifestan a percepción de diferenzas de temperatura.

O Sentido do Gusto

Os receptores do gusto atópanse nas papilas gustativas. Podemos percibir catro sabores básicos: salgado, doce, amargo e ácido. Actualmente, descubriuse un quinto sabor, o umami.

Os numerosos sabores que percibimos...

O Mito da Caverna e o Mundo das Ideas

O mito da caverna mostra que aquilo que percibimos cos sentidos (o mundo sensible) non é a verdadeira realidade, senón unha copia ou ilusión. Platón quere demostrar a existencia dun mundo máis verdadeiro, o mundo das ideas, onde se atopan as formas perfectas de conceptos como a beleza, a xustiza ou a bondade.

No mito, os prisioneiros están encadeados nunha caverna e só ven sombras na parede, crendo que esas sombras son a realidade. Cando un se libera e sae ao exterior, a luz do sol ao principio deslúmbrao, pero logo comprende a verdadeira realidade. O sol representa o ben e a verdade. Ao volver á caverna, os demais non lle cren e acábano matando.

A Estrutura do Fragmento

Platón amosa que aceptar...

Explora e aprende o significado de diversas palabras e expresións da lingua galega. Unha guía completa para enriquecer o teu léxico e comprender mellor o galego cotián.

Escintilar

Brillar de maneira intermitente, con intensidade e cor variable.

Trousar

Lanzar pola boca [algo que estaba contido no estómago].

Van

Que só se preocupa de cousas sen importancia.

Transexual

Persoa que ten a convicción de pertencer ao sexo oposto.

Carrapicho

• Peiteado que se fai entretecendo tres ou máis guechos de pelo.
• Trenza.

Rifar

Decidir, mediante un procedemento no que intervén o azar, a quen lle vai tocar [algo].

Laio

Acción e efecto de laiar ou laiarse.

Matutina

Que ten lugar durante as horas da mañá.

Balbordo

Ruído de moitas voces xuntas.

Quenda

Tempo en que lle corresponde

-Percepción: facultade de coñecmento que nos pon en contacto coa realidade e permítenos construír representacións desta a partir dos datos que nos proporcionan os nosos sentidos.

-Memoria: facultade de coñecemento que nos permite reter e recordar nun futuro as imaxes que a percepción nos proporciona posibilitando o aprendizaxe e a construción da nosa propia identidade.

-Imaxinación: capacidade de representar mentalmente situacións que non existen. Hai dous tipos:

·Reprodutora: representa a realidade.

·Creadora: recrea un mundo diferente ao real.

-Intelixencia: é a capacidade que nos permite procesar a información e comprendela.

-Abstración: proceso que nos permite pasar do coñecemento dos obxectos concretos que nos proporciona a percepción...

Teorías da Xustiza: Unha Visión Histórica

1. Idade Antiga

Platón e a Xustiza na República

Platón expón na República o ideal de sociedade perfecta. A sociedade xusta sería aquela na que cada quen realizase a función que lle corresponde. O autor divide a alma humana en tres partes:

• Racional: Situada na cabeza, ten como función gobernar as outras dúas.
• Irascible: Situada no peito, é a fonte das paixóns nobres, como a valentía.
• Concupiscible: Situada no ventre, é a fonte das paixóns (desexos).

De acordo con esta visión da alma, divide a cidade en tres estamentos:

1. Gobernantes (os máis sabios).
2. Gardiáns (deben protexer a polis de ataques exteriores).
3. Produtores (o sustento económico da cidade).

Platón defende a aristocracia, réxime político...