Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Secundaria

Corrección de Termos Iniciais

Hemiciclo, hipermercado, hectogramo, hidromasaxe.

O Galego no Século XIX: Recuperación e Dignificación

Galicia no s. XIX: O galego segue sendo unha lingua falada pola maior parte da poboación. O galego recupérase como lingua escrita. Aparición da prensa galega (1876). Nacen as primeiras editoriais (1885). Dignificación social da lingua galega.

O Rexurdimento da Literatura Galega

O Rexurdimento iníciase no ano 1863 coa publicación de Cantares Gallegos e finaliza cara a 1916 coa creación das Irmandades da Fala. En 1880 publícanse obras importantes: Follas Novas, Aires da Miña Terra...

Rosalía de Castro (1837-1885)

Rosalía de Castro: Santiago, 1837 - Padrón, 1885

• Era filla dunha fidalga galega e dun crego

Conflito Lingüístico e Equilibrio

Que é o conflito lingüístico?

O conflito lingüístico é a tensión que se produce entre dúas linguas que coexisten na mesma sociedade por asumir un maior número de funcións sociais e de falantes. Está motivado por factores históricos, políticos, sociais, económicos, etc.

É posible manter o equilibrio lingüístico?

• Non é posible manter indefinidamente no tempo unha situación de equilibrio lingüístico (o chamado “bilingüismo harmónico”) nunha sociedade con varias linguas, pois sempre remata por imporse unha lingua sobre as outras.
• Porén, tampouco se mantén indefinidamente a situación de conflito.

Resolución do Conflito Lingüístico

Dúas vías para resolver a desigualdade

1. Substitución

O galego no primeiro terzo do século XX

Contexto histórico e situación sociolingüística

A comezos do século XX, o galego segue a ser a lingua maioritaria, pero continúa nunha situación de diglosia: o castelán é a lingua máis prestixiada, con presenza nos ámbitos cultos e formais.

Con todo, o proceso de recuperación do galego, iniciado no Rexurdimento, experimenta un gran avance, usándose en ámbitos dos que desaparecera ou nos que tiña pouca presenza ou ningunha, como a narrativa, o teatro ou o ensaio.

O movemento galeguista e as súas organizacións

Os logros fundamentais no proceso de dignificación do galego foron protagonizados polo movemento galeguista e polas organizacións e grupos inscritos nel:

• As Irmandades da Fala (1916)

Situación do galego nos séculos escuros

Caracteriza a situación da lingua galega durante os séculos escuros fronte ás linguas próximas como o castelán e o portugués? Fronte ao esplendor do galego durante a Idade Media, os séculos escuros supoñen unha etapa de marxinación e de declive do noso idioma nos usos formais e escritos.

Autoodio: que é e cales son as súas causas?

• os ataques e as burlas cara a Galicia e os galegos;
• a creación dunha imaxe negativa de

Cantigas de Amigo: Definición e Temática

As Cantigas de Amigo son composicións nas que o poeta pon en boca dunha muller as penas de amor que esta dirixe ao seu amigo ou amante. O argumento fundamental é o amor non correspondido.

Orixes das Cantigas de Amigo

É un xénero autóctono que procede dunha primitiva poesía oral que debeu de existir no noroeste peninsular. Cómpre relacionala coa poesía feminina que se deu en moitos puntos de Europa.

Tipos de Cantigas de Amigo

• Cantigas de Bailada: Exprésase a ledicia de amar e vivir. Adoita producirse nelas unha invitación ao baile.
• Cantigas Mariñas: Desenvólvense sempre nunha paisaxe mariñeira. A amiga dialoga coas ondas, vai esperar a chegada de navíos.
• Cantigas de Romaría: Relaciónanse coas

O Agrarismo e as Irmandades da Fala

O agrarismo xorde a principios do século XX co obxectivo de mellorar as condicións de vida dos campesiños. A pesar do seu traballo, estes estaban condenados á miseria ou á emigración debido á gran cantidade de impostos e foros. A asociación máis importante neste movemento foi Acción Galega, fundada en 1910.

As Irmandades da Fala

As Irmandades da Fala xorden en 1916, grazas a Antón Vilar Ponte, coa principal reivindicación da lingua galega. Entre os seus membros destacan figuras como Cabanillas, Otero Pedrayo, Castelao e Risco. Defendían a cooficialidade do galego e do castelán. Crearon o xornal A Nosa Terra e o Seminario de Estudos Galegos. Grazas a eles nace o nacionalismo galego.

Obra de R. Cabanillas

R....

Núcleos Temáticos na Obra (Celso Emilio Ferreiro)

Podemos distinguir tres grandes núcleos temáticos que se atopan en case toda a súa obra:

• Liña Social e de Protesta

  Solidaria cos oprimidos de calquera latitude e denunciadora dos males sociais: o fascismo, a deshumanización, etc. É unha poesía que se erixe en protesta contra a inxustiza e incluso se fai revolucionaria, porque pretende conseguir a transformación da sociedade.

• Liña Intimista e Existencial

  Nela maniféstase o seu inconformismo e desacougo existencial, a forte identificación coa terra, a fugacidade da vida, etc. O poeta evoca un tempo pasado e feliz, un tempo en que as cadeas que aferran ao ser humano aínda lle eran descoñecidas, lembrando así unha sorte de paraíso perdido.

Contexto Socio-Político e Económico (1900-1936)

Os aspectos socioeconómicos e políticos deste período inclúen:

• Monarquía: Caracterizada pola alternancia no poder.
• Ditadura de Primo de Rivera: Representou a perda de liberdades básicas.
• A II República Española: Supuxo a modernización de moitos aspectos económicos e sociais.

Movementos Sociais e Culturais

O Agrarismo

O movemento agrarista buscaba mellorar as condicións de vida dos labregos e denunciar o caciquismo. O seu obxectivo principal era:

• Solicitar a propiedade da terra para quen a traballa.

As Irmandades da Fala

As Irmandades da Fala foron cruciais para o desenvolvemento do nacionalismo galego. Os seus obxectivos principais incluían:

• A cooficialidade entre galego e castelán.
• A autonomía

O movemento agrario e o agrarismo

O agrarismo xurdiu a principios de século cun amplo movemento do campesiñado; naceu como a reacción ás inxustizas dos foros (Acción Galega).

As Irmandades da Fala

Fundadas en 1916 por Antón Villar Ponte. O seu obxectivo principal era reivindicar a cultura de Galicia.

Outros obxectivos:

• Cooficialidade lingüística co castelán.
• Autonomía para resolver problemas sociais.
• Fomentar a cultura de Galicia.
• Ingreso na Sociedade de Nacións (LdasN).
• Federalismo con Portugal.

Realizacións das Irmandades:

• Traballo a prol do galego na vida cotiá.
• Potenciación da actividade editorial mediante o xornal A Nosa Terra.
• Creación do Seminario de Estudos Galegos.

Ramón Cabanillas

A súa literatura

Caracterízase por harmonizar a...

A Xeración das Festas Minervais: Contexto e Características

A Xeración das Festas Minervais está formada por escritores nacidos entre 1930 e 1940 que comezaron a publicar as súas obras na década dos cincuenta e levaron a cabo unha profunda renovación da literatura galega.

Todos eles comparten algunhas características xeracionais:

• A maioría ten formación universitaria. Durante os anos universitarios, participaron en acontecementos como as Festas Minervais (concursos literarios organizados pola Universidade de Santiago nos que se premiaban obras narrativas e poéticas escritas en galego), escribiron no xornal La Noche, etc.
• Son escritores monolingües en galego.
• Conscientes da falta de liberdade que había na España do momento a causa da