A Literatura e o Galeguismo no Século XX: Cabanillas, Nós e Castelao

Contexto Socio-Político e Económico (1900-1936)

Os aspectos socioeconómicos e políticos deste período inclúen:

• Monarquía: Caracterizada pola alternancia no poder.
• Ditadura de Primo de Rivera: Representou a perda de liberdades básicas.
• A II República Española: Supuxo a modernización de moitos aspectos económicos e sociais.

Movementos Sociais e Culturais

O Agrarismo

O movemento agrarista buscaba mellorar as condicións de vida dos labregos e denunciar o caciquismo. O seu obxectivo principal era:

• Solicitar a propiedade da terra para quen a traballa.

As Irmandades da Fala

As Irmandades da Fala foron cruciais para o desenvolvemento do nacionalismo galego. Os seus obxectivos principais incluían:

• A cooficialidade entre galego e castelán.
• A autonomía integral para Galicia.
• O ingreso na Liga das Nacións e o estudo dunha relación federal con Portugal.
• A igualdade de dereitos entre o home e a muller.

O Seminario de Estudos Galegos (SEG)

O SEG dedicouse a estudar e divulgar o patrimonio e a cultura galega. As súas funcións eran:

• Formar investigadores.
• Utilizar o galego no ámbito científico.

Ramón Cabanillas: O Poeta da Raza

Biografía

Ramón Cabanillas naceu en Cambados o 3 de xuño. Estudou no seminario de Compostela. Aos 34 anos marchou para A Habana, onde comezou a colaborar na prensa galega. As súas primeiras obras foron *O desterro* e *Vento mareiro*.

En 1915 retorna a Galicia e colabora coas Irmandades da Fala. Cinco anos despois ingresa na Real Academia Galega (RAG).

Obra Literaria e Estilo

A súa poesía non se pode clasificar dentro dunha única corrente literaria. O poeta caracterízase por harmonizar a tradición literaria do século XIX con trazos modernistas, como a inclinación cara ao sensual e o colorista.

Tipos de Poesía

Poesía lírica cívica:

Poesía comprometida co agrarismo e o nacionalismo das Irmandades da Fala.

Poesía intimista:

Centrada no sentimento amoroso e na conmoción ante a paisaxe.

Poesía costumista:

Presenta matices humorísticos ou irónicos, aínda que con novidades formais de carácter modernista.

O Grupo Nós e a Modernidade

No século XX, a lingua galega adquire novos ámbitos expresivos, desenvolvéndose o ensaio e a narrativa, ambos case ausentes ata ese momento da nosa literatura. Vai aparecer agora unha nova xeración de escritores coñecida como o Grupo Nós.

Características da Xeración

• Orixe pequeno burguesa de case todos os membros.
• Formación universitaria de todos.
• Evolución desde diferentes posicións ideolóxicas para confluír no galeguismo.
• Aposta clara pola modernidade.
• Especial querenza polas culturas alleas.

Alfonso R. Castelao: Arte e Política

Traxectoria e Obras Principais

Castelao naceu en Rianxo o 30 de xaneiro de 1886. En 1900 estuda o bacharelato e a carreira de Medicina en Santiago. Participa activamente nas Irmandades da Fala.

Durante a Guerra Civil, fai traballo diplomático en favor da República.

Principais obras:

• Un ollo de vidro
• Cousas
• Retrincos
• Os dous de sempre