Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Secundaria

Galicia a comezos do século XX

Cambios sociais, culturais e políticos

Galicia, a comezos do século XX, experimentou profundos cambios sociais: a caída da fidalguía, o ascenso da burguesía, o éxodo do rural á cidade e a aparición do proletariado. Estes cambios sociais viñeron acompañados de importantes cambios culturais e políticos, como a creación das Irmandades da Fala (1916), o Grupo Nós (1920), o Seminario de Estudos Galegos (1923) e a fundación do Partido Galeguista (1931).

Agrarismo (1907-1923)

O agrarismo foi un movemento reivindicativo que estimulou a conciencia política do campesiñado galego, organizándoo en sociedades que se manifestaban a través da prensa, dos mitins e das concentracións agraristas. Un exemplo destacado...

Cartas de Toño a Lelo

Toño consegue o enderezo de Lelo, porque deulle outro neno que tamén lle escribe cartas. Entón escribe a primeira carta e recórdalle quen é (teña que axudarse do seu alcume, Peilao, aínda que non lle guste moito) e mostra o seu entusiasmo por comunicarse por cartas.

As primeiras cartas

Despois da primeira carta, Toño comeza a contarlle todo tipo de lerios a Lelo.

Conta o neno dende a aldea que dende hai pouco teñen unha cóbrega na casa. Encontrárona entre os toxos o seu pai e el; a meteron nunha botella con augardente e aí quedou a serpe.

Lelo pregúntalle polo río, que a cotío trae novas. Toño recorda a vez que afincaran a Lelo ó río. Tamén engade que o Marxado tivo a idea de se tirar dende as pólas dun...

O uso do galego

Hábitat

O galego é maioritario no ámbito rural e nas vilas como lingua exclusiva, mentres que é minoritario nas cidades.

Idade

O galego predomina nos falantes máis vellos, mentres que se reduce a súa presenza entre a poboación máis nova.

Aspectos positivos do emprego do galego

• Recoñecemento oficial: o galego está recoñecido como lingua oficial de Galicia.
• Actitudes: os prexuízos negativos cara ao galego fóronse reducindo. Máis do 80% da poboación ten unha actitude favorable e ve con bos ollos a súa potenciación.
• Uso: o seu uso aumentou na administración pública, nos medios de comunicación, na vida cultural, no ensino e na actividade comercial.

Conceptos clave

Lingua inicial

É a lingua na que unha persoa aprende a falar...

Teatro: Nos anos 70, o novo marco sociocultural propiciou un cambio notable na situación do teatro galego. Nesta transformación tiveron especial relevancia as Mostras de Teatro de Ribadavia. No 84 creouse o Centro Dramático Galego. Este centro presenta textos de autores galegos e obras traducidas.

Vitalidade do teatro galego: Festivais, compañías convencionais, salas estables, compañías de monicreques, escolas dramáticas, premios. Os dramaturgos galegos forman un grupo heteroxéneo (3 promocións): Ribadavia, 80 e 90.

Lírica: Iníciase coa publicación de Poemas e Contos de Ferrín. Aparecen os novos poetas e tamén novos grupos poéticos con afán innovador.

Trazos esenciais da nova poesía galega:

• Culturalismo: Tendencia recorrente a

Na primeira metade do século XX

Na primeira metade do século XX, aparecen os movementos agraristas: asociacións que defendían os campesiños, opoñéndose á fidalguía, ao caciquismo e aos foros.

Acción Galega

Dirixida polo crego Basilio Álvarez.

Irmandades da Fala (1916)

Reivindicaban a plena normalización do galego (desenvolveron un gran traballo cultural) e crearon o primeiro xornal integramente en galego, A Nosa Terra, por Antón Vilar Ponte.

A poesía no primeiro terzo do século XX

Poesía con temática realista, costumista e romántica, con dúas actitudes poéticas:

Actitude tradicionalista

Temas populares desde un punto de vista costumista e sentimental. Representada por Antonio Noriega Varela.

Actitude innovadora

Trazos de correntes...