Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Secundaria

Significación da obra en galego

Aspectos máis importantes:

• Escribe en galego para mostrar o seu interese por Galicia e polas súas xentes.
• Demostrar que o galego é válido para a expresión literaria.

Obras máis importantes

En castelán

Novelas

• El caballero de las botas azules
• La hija del mar
• Ruinas
• Flavio

Poemarios

• En las orillas del Sar

En galego

• Cantares gallegos
• Follas novas

Datos biográficos

Rosalía de Castro naceu en Santiago en 1837 e morreu en Padrón en 1885. Filla dunha liñaxe fidalga e dun crego de Iria. Rosalía ten que irse a vivir coa súa tía paterna a Ortoño. Con 15 anos marcha a Santiago coa súa nai, onde se formará no Liceo de la Juventud. Aos 19 anos trasládase a Madrid onde coñece a Manuel Murguía, co que casa dous anos despois....

Ánxel Fole: Un retrato da Galicia máxica e popular

Nos contos de Ánxel Fole conflúen as referencias á realidade material e concreta de Galicia e aquela que provén da cultura espiritual. Retrata unha Galicia misteriosa e máxica, na que cobran relevancia tres aspectos fundamentais:

• Experiencias parapsicolóxicas (aparicións).
• Crenzas tradicionais (bruxería).
• Superstición relixiosa (a Santa Compaña).

Formalmente, a súa narrativa caracterízase por recoller algúns dos trazos estruturais e estilísticos propios da narración oral tradicional. Así, temos:

Elementos referidos á narración

• Fórmulas de apertura: Uso de estruturas clásicas do conto popular.
• Narración en espiral: Técnica recorrente no seu estilo.
• No tramo final do relato dáse

As Vangardas Literarias: Movementos e Autores

• O cubismo: París como escola pictórica (Braque, Picasso) arredor do ano 1906. Caracterízase pola representación simultánea das distintas perspectivas dun obxecto, o que dá lugar á aparición dos caligramas.
• O futurismo: Nace en 1909 co Manifesto Futurista de Marinetti. Exalta a civilización mecánica, os logros da técnica e o que trae consigo: a velocidade, a forza, o ruído...
• O dadaísmo: Xorde en 1916 da man de Tristan Tzara. É o máis radical dos "ismos", baseándose na negación de todo, da idea de creación e da figura do creador.
• O imaxinismo: Aparece en 1920 con poetas ingleses, como Aldous Huxley e Richard Aldington, e americanos, como Ezra Pound. Destaca pola riqueza de imaxes, o

A situación lingüística na Galiza dos Séculos Escuros

Na Galiza dos Séculos Escuros non hai un bilingüismo social xeneralizado, aínda que si un número reducido de individuos pertencentes a sectores sociais intermedios máis ou menos bilingües; como moito, a sociedade galega presenta unha situación de colingüismo, asentado en diferenzas de estrato social.

O proceso de substitución lingüística

O galego deixa de ser a lingua escrita dos galegos, substituíndose definitivamente ao longo da primeira metade do século XVI. Entrementes, o latín é utilizado pola alta cultura.

A diglosia existente entre os usos comezou xa na etapa medieval. O latín comeza a ser empregado só na liturxia dos actos relixiosos e como lingua vehicular da actividade...

A Literatura Galega no Exilio e a Posguerra

1. A emigración e o contexto histórico

Para responder a esta pregunta é necesario remontarse até a Galicia do século XIX: unha Galicia sen industria, cun grave atraso económico que impedía o desenvolvemento e o progreso social, labregos desposuídos das súas terras e estruturas caciquís. Cunha situación como a mencionada, non é de estrañar que arredor de 900.000 galegos decidisen emigrar en busca dun futuro máis prometedor. Esta situación, lonxe de mellorar, agravouse coa Guerra Civil e coa dura posguerra que a seguiu. A existencia dunha gran comunidade de galegos en Latinoamérica (principal foco receptor de emigrantes no século XIX) posibilitou a creación de organizacións e asociacións...

Os Séculos Escuros (XV-XVIII)

Coñecemos co nome de Séculos Escuros o período abranguido entre os séculos XV e XVIII, que se caracteriza pola case ausencia total de literatura escrita en galego.

A lingua galega nos Séculos Escuros

O español converteuse na lingua da cultura e da administración, mentres que o galego foi relegado á consideración de lingua oral e rural. Até o século XIX non houbo signos evidentes de recuperación.

Producíronse no galego grandes cambios fonéticos e morfosintácticos:

• Gheada.
• Perda dos correlatos sonoros do «s» e o «x».
• Imposición do artigo precedendo ao posesivo.
• Desaparición das formas átonas do posesivo feminino, etc.

Manifestacións literarias e culturais

• Vilancico de Nadal: Dende o século XVII ao

Ramón Otero Pedrayo: Biografía e Traxectoria

Naceu nunha familia fidalga de ideoloxía liberal. É licenciado en Filosofía e Letras e Dereito. Foi profesor de instituto en Ourense e despois na Universidade de Santiago.

Formou parte das Irmandades da Fala, do Partido Galeguista e saíu elixido deputado por Ourense. Tamén participou na fundación da editorial Galaxia e reanodou alí a súa actividade literaria.

Obra Literaria de Otero Pedrayo

As súas novelas (narrativa) máis importantes son:

• Os camiños da vida: Trata dos cambios que se producen en Galicia no século XIX. Está protagonizada por dúas familias que amosarán unha decadencia económica, física e moral.
• Arredor de si: É un retrato da xeración do autor, unha metáfora sobre a

Autores Salientables da Xeración dos 50

Uxío Novoneyra

Uxío Novoneyra escribiu poemas paisaxísticos, onde se expresa a soidade da persoa en contacto coa natureza agreste da súa bisbarra natal do Courel, á que pertencen obras como Os eidos ou Elexias do Courel e outros poemas (1985); e poesía social, de carácter político e reivindicativo, recollida nos libros Poemas caligráficos (1978) ou Do Courel a Compostela (1988). Tamén escribiu poesía amorosa, reunida no libro Muller pra lonxe (1986). Os poemas de Novoneyra son case sempre composicións breves, de grande intensidade. Formalmente, salienta a utilización do fonosimbolismo e a preocupación pola disposición espacial e tipográfica dos versos.

Antón Avilés de Taramancos

Antón

As vangardas: ruptura e innovación

As vangardas supuxeron unha ruptura coa tradición literaria e a busca de novos camiños expresivos. As súas características principais son:

• Actitude romántica e antisentimental.
• Liberdade creativa e reivindicación da independencia e orixinalidade.
• Defensa da arte pola arte.
• Renovación da linguaxe literaria.

As vangardas galegas centráronse fundamentalmente na poesía e agrupáronse en dúas grandes liñas:

• Hilozoismo e neotrobadorismo: renovan a poesía galega sen romper totalmente coa tradición literaria autóctona.
• Creacionismo: rompe totalmente coa tradición literaria e segue o camiño das vangardas europeas.

Hilozoismo

Ten como elemento principal do poema a natureza, que aparece humanizada e animada mediante...

O xénero épico e a narrativa

O xénero épico caracterízase por tratar o tema literario como vehículo de expresión das fantasías e realidades do creador. É o xénero das narracións e preséntase tanto en verso como en prosa:

A narrativa en verso

As composicións en verso expresan acontecementos normalmente heroicos e de carácter antigo; son o xermolo ou inicio da narrativa moderna:

• A epopea: narración versificada de feitos e fazañas antigas ou mitolóxicas. Adoita ser oral.
• O poema épico: presenta de forma obxectiva feitos lendarios ou ficticios desenvolvidos nun tempo e espazo determinados. Nalgúns casos, a épica non é escrita, senón máis ben contada oralmente polos rapsodas.
• O cantar de xesta: narracións e relatos nos que o protagonista