Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Bacharelato

É ao longo do século XX cando o teatro evolucionou cara á normalización, pois o seu cultivo e representación foran escasos. Nos anos do século XIX presentaba unha situación claramente precaria:

• Falta de compañías teatrais
• Desprezo pola lingua e a cultura galega da maioría das clases medias
• Falta de apoio institucional necesario neste xénero
• A gran competencia co novo espectáculo cinematográfico

Despois do pulso que recibira no primeiro terzo do século XX grazas á acción das Irmandades, coa ditadura o teatro viviu un claro período de penuria e inactividade. A represión sobre o idioma e a censura ideolóxica sobre os contidos de todo texto ou espectáculo provocaron que o teatro se sumise no ruralismo e costumismo ou no silencio....

A prosa entre 1936 e 1976

A Guerra Civil supuxo un freo a calquera tipo de actividade cultural e literaria escrita en galego; ademais, moitos autores novos tardarían en volver a publicar. Uns anos antes do comezo da década de 1950 comezan a xurdir proxectos de editoriais como Benito Soto en Pontevedra, Xistral en Monforte e Galaxia. O chamado grupo Galaxia continuou a universalización da cultura galega iniciada polo Grupo Nós e promoveu publicacións como Grial e a Revista de Economía de Galicia.

Narrativa da posguerra

Na narrativa da posguerra continúa a liña iniciada polo Grupo Nós, incluíndose obras que seguen temas desenvolvidos polos membros da Xeración Nós, como Ramón Otero Pedrayo. Intégrase nesta corrente a primeira novela...

O teatro galego entre 1936 e 1976

A Guerra Civil e a posterior ditadura militar supuxeron o traslado da produción teatral ao exilio. Así, en Bos Aires vaise representar Os vellos non deben namorarse, de Castelao, e vaise desenvolver un programa estable de representacións teatrais da man de Varela Buxán, autor de O ferreiro de Santán e A taberna do demo, obras de temática rural, popular e cómica, que pretenden evocar no público a lembranza da súa terra.

As xeracións do teatro galego na posguerra

A partir da posguerra, en Galicia podemos establecer dúas xeracións que conviven cos autores anteriores ao 36: a Xeración dos 50 e a Xeración das Mostras de Ribadavia.

A Xeración dos 50

Nos anos 50 o teatro segue tres liñas principais:

1. A liña

Historia da Normativización do Galego

A construción da variedade estándar é o que se coñece co nome de normativización lingüística: fixación dunha ortografía, unha gramática e un dicionario que sirvan de modelos cultos a imitar. Neste proceso de normativización podemos sinalar catro etapas:

• Galego popularizante (ata fins do s. XIX): Utilízase o galego oral no seu rexistro popular, cheo de vulgarismos, castelanismos e dialectalismos.
• Galego enxebrizante (ata 1936): Os autores comezan a inclinarse por un modelo que marque distancias co castelán.
• Galego protoestándar (ata fins dos 70): Medra a conciencia da necesidade dun modelo culto que apoie a normalización do galego.
• Galego estándar (ata a actualidade): O mellor coñecemento lingüístico

Linguas minorizadas e minoritarias

No mundo hai unha gran variedade de linguas, cunha diversidade de situacións: linguas con estado, sen estado, oficiais en varios estados e estados monolingües ou plurilingües.

Conceptos: lingua minorizada e lingua minoritaria

Unha lingua minorizada é aquela que convive en inferioridade de condicións con outra dentro dun mesmo territorio, onde a lingua máis prestixiosa se impón sobre ela. A lingua minorizada non cobre todas as funcións sociais propias do seu territorio. Pódense dar tres situacións principais:

• Linguas oficiais no seu territorio que perden falantes.
• Linguas que non teñen recoñecemento oficial no territorio.
• Linguas que son consideradas dialectos doutra lingua dominante.

Nestes casos, a lingua...

O Teatro Galego entre 1916 e 1936

As tendencias teatrais desta etapa son fundamentalmente tres:

• O teatro costumista-ruralista.
• O teatro propagandístico levado a cabo polas Irmandades da Fala.
• O teatro renovador (Dieste e Nós).

O teatro galego partía dunha situación de desvantaxe, pois non contaba con infraestruturas adecuadas, nin tiña público asiduo e formado, polo que os comezos foron difíciles.

Os Inicios

En 1903 inaugúrase na Coruña a Escola Rexional de Declamación. O obxectivo desa Escola era consolidar un grupo de teatro estable que garantise a representación de pezas en galego. O autor máis destacado neste primeiro intento foi Manuel Lugrís con obras como A Ponte (1903), primeiro drama galego en prosa.

O Teatro das Irmandades da

O teatro en Galicia entre 1965 e 1980

As condicións socioeconómicas existentes en Galicia a partir de mediados dos anos sesenta propician a recuperación das actividades teatrais.

Surgen grupos teatrais como O Facho (1965), dirixido por Manuel Lourenzo, que funda na Coruña o Teatro Circo.

En 1973 celebrouse a I Mostra de Teatro de Ribadavia, que serviu de punto de partida e de encontro para numerosos autores e grupos do noso país, como Teatro de Cámara Ditea, Antroido, Troula, Teatro Popular Keizán, Máscara 17, Artello, A Farándula, etc.

Vinculados a estas mostras de Ribadavia, temos os seguintes autores:

Euloxio Rodríguez Ruibal (Ordes, 1945)

Autor dun teatro experimental; na súa obra distínguense tres etapas ao longo da súa traxectoria...

A literatura de circunstancias do século XIX

A literatura de circunstancias do primeiro terzo do século XIX carece de valor literario por tratarse fundamentalmente de textos propagandísticos que se difundían en folletos ou formando parte dos xornais. Como por exemplo, podemos citar os escritos sobre a guerra contra os franceses: Un labrador que foi sarxento aos soldados do novo alistamento (1808) (poesía romance anónimo) de J. Fernández e Proezas de Galicia (1810) de J. Fernández de Neira.

O primeiro destes escritos defende ideas tradicionalistas; en cambio, o romance Os rogos dun galego establecido en Londres, dedicados aos seus paisanos para abrirlles os ollos sobre certas ignorancias e o demais que verá o curioso leitor (1813), do...

Lingua minorizada e lingua minoritaria

A lingua minorizada é aquela que, sendo historicamente propia dun pobo, está sometida a condicións sociais tales que ve restrinxidas as súas funcións de uso. A competencia desigual cunha ou varias linguas alleas de maior prestixio constitúe o factor básico desencadeante desta situación.

Aspectos das linguas minorizadas

Ao falarmos de linguas minorizadas, deberemos ter en conta dous aspectos:

• A non existencia dun estado que as recoñeza como oficiais: En Europa cómpre facer excepción nos casos do maltés, o luxemburgués e o gaélico irlandés, linguas que, aínda sendo oficiais dos correspondentes estados (Malta, Luxemburgo e República de Irlanda, respectivamente), atópanse nunha situación de

Glosario de Termos Sociolingüísticos

Sociolingüística

Disciplina ou rama da lingüística e a socioloxía que estuda as relacións entre as variedades ou linguas e os grupos sociais.

Bilingüismo

Capacidade dunha persoa ou sociedade determinada de falar, entender, ler ou escribir dúas linguas.

Diglosia

Situación nunha sociedade determinada na que os falantes empregan dúas linguas en función da situación ou do grupo social ao que pertenzan.

Tipos de Diglosia

• Adscricional: Distintos grupos sociais nunha mesma sociedade falan linguas ou variedades distintas.
• Funcional: Todos os membros dunha comunidade falan dúas linguas ou variedades que usan segundo os contextos.

Nota: Adóitase chamar lingua A a de usos formais e/ou grupos predominantes e lingua