Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Filosofía e ética

Que tipo de saber é o mito?

O mito é un saber irracional, relixioso e ideolóxico que ofrece unha explicación infundada dos fenómenos naturais e humanos, atribuíndo a causa de todo o que acontece a forzas sobrenaturais que dependen dos deuses. Por isto, o mito dá unha visión arbitraria e caótica do mundo. Reduce a realidade á súa dimensión máis inmediata, xa que non distingue entre aparencia e verdade, e xustifica unha orde social establecida ao non diferenciar o comportamento humano da súa natureza.

Xurdimento da filosofía fronte ao mito

A filosofía nace en Grecia cando, a partir do século VII a.C., se comezan a conquistar outros territorios e o horizonte cultural grego se amplía, xa que ademais do intercambio comercial tamén...

Descartes e a Filosofía Moderna

O problema do coñecemento é a cuestión filosófica principal da Idade Moderna, debido probablemente ao desenvolvemento espectacular da ciencia, que empregou unha nova metodoloxía científica. Descartes, coa súa obra O Discurso do Método, inicia a corrente racionalista e a filosofía moderna.

O Método Cartesiano

A cuestión do método que trata o texto é un tema fundamental no pensamento de Descartes. De feito, a súa obra está dirixida a fundamentar e empregar dito método. O ideal ao que responde é a procura dun coñecemento certo e seguro que permita dominar a natureza e alcanzar así a felicidade.

As Regras do Método

Estas catro regras, expostas no texto, son a versión reducida doutras vinte e tres

Fenomenismo e negación da metafísica

A metafísica é imposible por traspasar os límites da experiencia sensible. Da alma (eu), de Deus e das substancias materiais non hai impresións sensibles. Polo tanto, non hai coñecemento.

A única realidade coñecida son os fenómenos que se suceden na nosa experiencia.

A crítica ao principio de causalidade

Ademais, tampouco é posible aplicar o principio de causalidade neste ámbito. A idea de causa permite conectar, cunha certa probabilidade ou esperanza de acerto, dous fenómenos que na nosa experiencia pasada se deron xuntos.

Non obstante, non permite conectar un fenómeno con algo do que non hai nin houbo nunca impresión sensorial algunha, como é o caso de Deus, da alma e da substancia material,...

Empirismo fronte a Racionalismo

O Empirismo inglés (séculos XVII e XVIII): John Locke, George Berkeley e David Hume.

Tema central: a teoría do coñecemento (orixe, valor e límites).

Racionalismo

• Ideas innatas, razón dedutiva e desprezo da experiencia.
• Valor necesario e universal do coñecemento racional, sen límites.
• Posibilidade da Metafísica.

Empirismo

• Non ideas innatas, experiencia sensible e razón indutiva.
• Valor de probabilidade do coñecemento científico, limitado á experiencia.
• Negación da Metafísica.

John Locke: Bases da Teoría Empirista do Coñecemento

Obxecto do coñecemento: as ideas (calquera contido mental), non as cousas.

Orixe e Clase de Ideas

Todos os contidos do coñecemento (ideas) proceden da experiencia sensible.

• Ideas Simples

  De

R. Descartes: Dúbida Metódica, Pensamento e Ser

A Dúbida Metódica

A dúbida de Descartes é unha dúbida metódica. Non se manterá permanentemente nela, senón que, pola contra, a súa finalidade última consiste en destruírse a si mesma, de cara a alcanzar un principio indubidable. Por conseguinte, ten que ver co inicio do propio método e non cun escepticismo alleo a este. A dúbida cartesiana é necesaria para comezar a filosofía.

Descartes sinala tres fundamentos racionais para dubidar, coa peculiaridade de que cada un é superior en radicalidade ao seu precedente:

1. Os sentidos son falaces. Estamos habituados a seguir unha especie de empirismo natural na nosa crenza de que os sentidos son os balcóns polos que nos asomamos á realidade

O Tránsito á Modernidade: Renacemento e Humanismo

O Renacemento (s. XV-XVI): A Porta da Modernidade

Transformacións sociopolíticas e económicas:

• a) Declive do sistema feudal, ascenso da burguesía e capitalismo mercantil.
• b) Primeiros estados nacionais europeos e monarquías absolutas.

Transformacións ideolóxico-culturais:

• a) Crise da Escolástica medieval, separación de fe e razón, e secularización.
• b) Escisión na Igrexa: Reforma e Contrarreforma, e guerras de relixión.
• c) Humanismo: volta aos clásicos grecolatinos e exaltación do ser humano.

Novos inventos e descubrimentos:

• a) Pólvora, imprenta, compás, descubrimentos xeográficos (Novo Mundo).
• b) Revolución científica e nacemento da ciencia moderna.

A Revolución na Astronomía

A Imaxe

O Helenismo e a súa Expansión Cultural

O termo helenismo refírese á difusión da cultura grega, tanto na lingua como nas ideas e costumes. A lingua grega converteuse nun vehículo de comunicación universal grazas a Alexandre Magno, que promoveu a fusión entre o mundo grego e o bárbaro. Tras a súa morte, a democracia grega declinou, dando paso a novas monarquías. Neste contexto, a filosofía orientouse cara a ética, buscando o sentido da existencia e a felicidade individual.

Epicureísmo: O Pracer como Guía da Vida

O epicureísmo sostén que o pracer e a dor son os sentimentos básicos da vida humana. A felicidade atópase na procura do pracer, e o sabio é aquel que sabe elixir os praceres que conducen a ela. As paixóns e o temor son...

O Coñecemento e a Iluminación en San Agostiño

Un dos elementos fundamentais da filosofía de San Agostiño é alcanzar a verdade. Sostén que soamente cando o home alcanza a verdade atopa a felicidade.

Para alcanzar a verdade é necesario coñecer, e iso é función da alma. San Agostiño compara os graos de coñecemento coas miradas da alma, que vai atraendo as cousas cara ao seu interior:

• Primeira mirada: A Imaxe Sensitiva

  A alma dálle aos sentidos a capacidade para percibir obxectos exteriores.

• Segunda mirada: A Imaxe da Memoria

  A memoria repousa sobre as imaxes sensitivas. É a potencia esencial da alma porque polas súas imaxes comprende a unidade da vida.

• Terceira mirada: O Entendemento

  A imaxe da memoria é recuberta pola imaxe do entendemento,

A Ética Aristotélica: Virtudes e Xustiza

Aristóteles, concordando con Sócrates e Platón, afirma que as virtudes dianoéticas son as máis importantes. As virtudes éticas só proporcionan unha felicidade secundaria. Porén, entre elas destaca pola súa importancia a xustiza, virtude política e social por antonomasia. Ademais da xustiza xenérica, que consiste en observar as leis, Aristóteles distingue tres tipos específicos de xustiza:

• Distributiva: Repartición proporcional de bens de acordo cos méritos.
• Conmutativa: Igualdade nos intercambios comerciais.
• Retributiva: A que practica un xuíz intentando reparar delitos e danos.

Relación entre Ética e Política

A ética aristotélica relaciónase coa política a través da xustiza. Como...

O Ser Humano: Animal Racional e Político

Que o ser humano é un animal racional significa que non só ten a razón, senón tamén a palabra, e sen a palabra non é posible a vida en comunidade.

Política Aristotélica: Comunidade e Ben Supremo

Na primeira frase do texto, Aristóteles di que “toda comunidade está constituída para algún ben”, e para el o ben supremo é a felicidade, que consiste na práctica da virtude; porén, para iso fan falta certas condicións materiais (saúde, longa vida, bens, etc.).

A Virtude como Termo Medio

A virtude é unha disposición voluntaria adquirida (xusto é o que realiza moitos actos de xustiza), como ben exemplifica o dito popular: “Unha andoriña non fai o verán”. Consiste nun termo medio en relación...