Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Filosofía e ética

Platón: Vida e Fundamentos da Súa Filosofía

Platón (428-347 a.C.), filósofo grego, é un dos pensadores máis influentes na historia da filosofía occidental. Naceu en Atenas nunha familia pertencente á nobreza. Foi discípulo de Sócrates. Viaxou a diferentes lugares e, despois da morte de Sócrates, volveu e creou unha academia. Ao contrario doutros filósofos, a súa obra chegou á actualidade en case toda a súa totalidade. O núcleo da súa filosofía é a denominada Teoría das Ideas; todo o seu pensamento articúlase nesta teoría, incluíndo o comportamento dos humanos, o coñecemento do mundo, etc.

A Teoría das Ideas: Dous Mundos de Realidade

A Teoría das Ideas non se encontra formulada como tal en ningunha das súas obras, senón...

Características Xerais dos Filósofos Presocráticos

Estes primeiros filósofos pertencen ao século VI a.C. Denomínanse presocráticos, xa que presentan unhas características comúns e Sócrates presenta unha ruptura con todos eles. Céntranse no estudo da natureza (physis), iso é algo lóxico xa que a filosofía intenta substituír as explicacións míticas. Preténdese descubrir a orixe, o principio (arché), o último e o eterno do que todo procede, do que todo se compón e a onde todo remata por volver.

O termo physis ten para estes filósofos varios significados:

• Totalidade do que existe e non é obra do home.
• O que cada cousa é: a esencia.

Búscase o 'arché' das cousas. As solucións destes filósofos á busca do 'arché' pódense agrupar...

Eudaimonismo: A Busca da Felicidade en Aristóteles

O saber, segundo Aristóteles, era de dous tipos: teórico e práctico. Dentro do práctico, á súa vez, atopamos o técnico e o ético. Este último é o que nos vai axudar a indagar en que consiste a felicidade que nos corresponde como seres humanos (eudaimonia).

Pois ben, un ser excelente é o que é feliz. Distinguimos dúas calidades esenciais:

• Virtude: Hábito que nos permite obrar correctamente e, polo tanto, ser feliz vai vinculado a esta calidade.
• Esforzo: A dedicación necesaria para cultivar a virtude.

Un ser animado, pois, é o que posúe alma e movemento, e as seguintes tres funcións:

As Tres Funcións da Alma

Función Vexetativa

Excluídos do plano ético, a alma que posúen os seres...

O contractualismo é a concepción dominante da teoría política moderna e contemporánea. A proclamación da liberdade e da igualdade natural de todos os individuos deixa sen base a forma de lexitimación tradicional. A idea dunha sociedade composta por individuos libres, iguais e autónomos abre dúas opcións: a anarquía ou a constitución dun poder pactado entre todos.

Conceptos Clave do Contractualismo

De aí que as novas teorías da lexitimidade se elaboren a partir das formulacións do “Estado da natureza” (hipótese de como sería unha sociedade sen poder político) e o “Contrato social” (construción hipotética, xa que todos nacemos nunha sociedade politicamente constituída).

Principais Autores Contractualistas dos Séculos

A filosofía de Platón aborda a complexa relación entre a alma e o corpo. Por unha banda, o corpo é considerado un aloxamento temporal e un cárcere para a alma; por outra banda, a alma ten unha natureza diferente, é dicir, eterna, simple e, como característica principal, a súa inmortalidade.

A Alma e o Coñecemento: Reminiscencia

A actividade propia da alma é a contemplación das ideas, xa que é pertencente ao mundo intelixible. Porén, cando cae no corpo e no mundo sensible, esquece todo, quedando na alma algo como unha idea innata. O acceso de novo ao mundo das ideas dáse a través do coñecemento e a súa purificación. Así, a persoa vai recordando o que xa sabía: o verdadeiro ser das cousas, as ideas (Reminiscencia).

A Estrutura

Renacemento e Reforma Protestante

O Renacemento marca o paso do mundo medieval ao mundo moderno. Neste período producíronse en Europa cambios na orde social, política, económica, na arte, na filosofía e na cultura. Xunto co crecemento das cidades, dáse o ascenso da burguesía e o nacemento do capitalismo comercial. En Italia, as cidades convertéronse en estados territoriais que buscaban expandirse a conta doutros. A unificación territorial en España e Francia deu lugar á formación de réximes absolutistas e do estado moderno. Nas concepcións acerca do estado, primaba a idea da separación da autoridade da Igrexa e o poder estatal.

Acompañando aos cambios, as formas da cultura medieval foron deixando paso a modos culturais máis adaptados...

O pensamento político na Modernidade

O Renacemento e as novas formas de poder

O Renacemento, ao xerar novas formas de poder e organización social, retomou a reflexión política iniciada nos sofistas, continuada por Platón e Aristóteles e recomposta na Idade Media en torno aos conceptos de lei divina, natural e humana. A principios do século XVI, Maquiavelo inicia o novo realismo político propoñendo a separación de ética e política: a única guía que debe seguir o gobernante é o ben do Estado, por encima de calquera norma moral. Contra este concepto de razón de Estado apareceron as primeiras teorías contractualistas (Althusius) ou iusnaturalistas (Hugo Grocio), que situaban no pobo ou na natureza os límites do poder.

A fundamentación

Co nome de cartesianismo coñécese o movemento inaugurado por René Descartes (Cartesius é a versión latina do seu nome). Este movemento configurou a paisaxe filosófica do período inicial da modernidade, e a súa influencia, incluso na actualidade, aínda permanece viva.

O Cartesianismo como Programa Científico

Nas décadas que seguiron á morte de Descartes, o cartesianismo era considerado primariamente como un programa para a ciencia física baseado en principios matemáticos. Descartes definira a materia como res extensa, ou substancia estendida, é dicir, todo o que ten lonxitude, profundidade e altura. O programa cartesiano consistía en presentar todos os casos explicables en termos de modos ou modificacións da extensión. En efecto,...

Marco conceptual

Biografía de Aristóteles

Aristóteles naceu en Estaxira no 384 a.C. Era macedonio, fillo dun médico amigo do rei de Macedonia. Quedou orfo e foi estudar a Atenas, á Academia de Platón, onde pasou 20 anos. Fíxose discípulo e amigo de Platón, quen deixou pegada no seu pensamento e preocupacións filosóficas. Conforme Aristóteles madura, o seu pensamento vaise distanciando das teses platónicas e chega a ser moi crítico. Á morte de Platón, con 37 anos, marcha de Atenas. No 343, Filipo de Macedonia chama a Aristóteles para que sexa mestre do seu fillo Alexandre, de 13 anos, quen moi pronto se fai rexente de Macedonia pola ausencia do seu pai, e Aristóteles acompáñao en moitas das súas expedicións militares. No...

A Alma Tripartita e as Virtudes Éticas

A alma é como unha entidade *dinámica* que integra tres partes: *sabedoría*, fortaleza e temperanza. Finalmente, se cada parte fai con virtude o que lle é adecuado, hai *harmonía* na alma. Este equilibrio entre as partes da alma é o *que Platón* chama *xustiza*.

O Dualismo: Alma e Corpo

A *concepción platónica* do ser humano pode resumirse afirmando que este é a *súa* alma. A alma *está* unida accidental e incomodamente ao corpo. Alma e corpo conviven como un *cabaleiro e o seu cabalo*. Esta é unha *visión* dualista, na cal a alma é altamente valorada e o corpo é infravalorado. Son *dúas* entidades totalmente distinguibles e desiguais. O corpo é *físico*, mortal e imperfecto; a alma é...