Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Secundaria

A Nova Narrativa Galega (1954-1969)

Os autores da Nova Narrativa Galega (NNG) publicaron entre 1954 e 1969. As súas obras marcan unha ruptura e innovación na narrativa en galego, influenciadas por varios factores sociolóxicos e socioliterarios:

Factores sociolóxicos

• Os autores eran novos, de clase media-baixa e con formación universitaria.
• Viaxaron fóra do Estado español, onde aprenderon estilos literarios de países como Francia e Inglaterra.

Factores socioliterarios

• A maioría estréase na colección Illa Nova da Editorial Galaxia e colabora no suplemento literario La Noche.
• Gañaron popularidade ao coincidir nos certames das Festas Minervais de 1953.
• Referentes: Autores de Europa occidental e Norteamérica (James Joyce, Kafka, William Faulkner,

Cambio de rumbo na poesía: Xeración dos 80

En 1975 comezouse a producir un cambio de rumbo estético. Trazos fundamentais:

• Distanciamento entre o poeta e a sociedade.
• Síntese entre modernidade e tradición.
• Gusto pola experimentación e a interdisciplinariedade.
• Integración de elementos da contracultura urbana e marxinal.
• Temática intimista e erotismo.
• Preocupación polos valores lingüísticos, rítmicos e formais.

A Xeración dos 90

Combínanse varios fenómenos que modifican o cadro de relativo declive:

• Eclosión dunha multitude de escritores novos que amosan actitude activa e dinamizadora desde a pluralidade estética.
• Proliferación de novos grupos poéticos que promoven unha reaproximación da poesía ao público.
• Xurdimento de novas canles

Os Séculos Escuros da Literatura Galega (S. XVI-XVIII)

Os séculos escuros son a etapa de decadencia que viviu a literatura galega durante os séculos XVI, XVII e XVIII. Neste período, o idioma galego quedou reducido case exclusivamente á lingua oral, e perdeu boa parte dos usos escritos.

1. Contexto Histórico

A finais do século XV, a loita pola coroa de Castela entre Xoana a Beltranexa e Isabel a Católica dividiu a nobreza en dous bandos (laico e eclesiástico).

Nos séculos XVI e XVII a situación anterior mantívose e reforzouse no século XVIII coa dinastía dos Borbóns. Chegou a producirse a imposición do castelán en todos os eidos da vida oficial.

2. Contexto Cultural

Durante este período, desenvolveronse 3 grandes movementos artísticos:...

1. O inicio da literatura galega de posguerra

O golpe de Estado do xeneral Francisco Franco e a consecuente Guerra Civil española (1936-1939) truncaron toda a produción literaria.

2. A parálise da lingua galega

A literatura en galego quedou practicamente paralizada pola prohibición do seu uso en ámbitos públicos, a censura e o exilio dos autores.

3. A importancia de Cómaros verdes (1947)

Foi a primeira obra publicada durante o franquismo e marcou o punto de partida da literatura galega tras o longo paréntese da Guerra Civil.

4. O papel das revistas literarias

Publicacións como Mensajes de poesía, Xistral ou Alba foron canles paralelas de produción en galego mentres non se crearon editoriais fortes.

5. O suplemento cultural de La Noche

Foi...

Conceptos Fundamentais da Sociolingüística Galega

Definicións Clave

• Prexuízo lingüístico: Actitude negativa cara a unha lingua asociándoa a: non serve para nada, é de brutos, incultos, etc.
• Competencia lingüística: Capacidade que unha persoa ten para desenvolverse nunha lingua concreta (entender, falar, ler e escribir).
• Bilingüismo: Capacidade de falar dúas linguas, sen darlle a ningunha delas un uso desigual nin maior importancia.
• Diglosia: Uso desigual de dúas linguas: unha lingua úsase para contextos formais (hexemónica) e a outra para usos informais (minorizada).
• Castelanismos: Trazos lingüísticos do castelán na nosa lingua. Poden ser fonéticos, morfosintácticos, ortográficos ou semánticos.
• Normalización lingüística: Proceso

A ruptura co socialrealismo

Con Con pólvora e magnolias iníciase a ruptura co socialrealismo. A pegada de Méndez Ferrín, xunto coa obra de Manuel Antonio e Álvaro Cunqueiro, terán unha influencia determinante na obra dos autores que se dan a coñecer nas últimas décadas. Asistimos a unha época caracterizada tanto pola diversidade temática como pola numerosa aparición de voces e tendencias.

A poesía nos anos 80

Os cambios sociopolíticos do fin da ditadura teñen influencia no plano creativo. Consólidase a renovación poética a través de voces que rexeitan o socialrealismo dominante en décadas anteriores. Moitos deles participan en revistas de expresión poética, conforman grupos poéticos, danse a coñecer a través de certames...

Lingua e sociedade: O galego na actualidade

1. A situación actual do galego

A chegada da democracia supuxo o recoñecemento do galego como lingua propia de Galicia e da súa cooficialidade co castelán. Tamén se recoñeceu o dereito dos galegofalantes a empregaren o seu idioma e mais a obriga dos poderes públicos de usalo e promovelo. Foron a Constitución española, o Estatuto de Autonomía e a Lei de Normalización Lingüística os textos legais que trouxeron consigo tal mudanza.

2. Ámbitos e contextos de uso

A lingua galega fíxose presente na vida política, na escola, nos medios de comunicación e na administración. Por outra banda, apareceron a televisión e a radio galegas. En todo caso, é nos sectores comerciais, económicos ou empresariais...

1. Quen formaba o Grupo Nós?

O grupo estaba integrado por: Florentino López Cuevillas, Otero Pedrayo, Vicente Risco, Antón Losada Diéguez e Castelao.

2. Evolución ideolóxica do Grupo Nós

Pasaron dunha actitude cosmopolita e individualista, afastada da realidade próxima, a descubrir Galicia, facéndose galeguistas e europeístas.

3. Etapas na traxectoria e ideoloxía de Vicente Risco

• 1ª etapa: Coincide coa dirección da revista teosófica.
• 2ª etapa: Marcada polo descubrimento de Galicia e a súa entrada no galeguismo (1918).
• 3ª etapa: Coa guerra abandona o nacionalismo e o uso literario da lingua, aínda que non abandonaría o que foi importante nese descubrimento persoal de 1918.

4. Obras de Vicente Risco

• Novelas curtas: A historia do doutor