Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Lingua e literatura

Literatura de Circunstancias: Textos Propagandísticos en Galego

Denomínanse literatura de circunstancias debido ao contexto da loita contra os franceses e o conflito entre absolutistas e liberais. Con estes textos é a primeira vez que se utiliza o galego tras os Séculos Escuros.

Tipos de Textos Propagandísticos

• Escritos de Guerra

  A finalidade era manter excitados os ánimos do pobo contra os franceses, conseguir a súa mobilización e informar. A defensa do idioma era secundaria. Exemplo: Proezas de Galicia de Xosé Fernández Neira.

• Cartas, Diálogos e Folletos Propagandísticos

  O desexo de liberais e conservadores de atraer á súa causa ao campesiñado motivou a aparición de textos en prosa galega en forma de cartas ou diálogos, é dicir,

O Agrarismo e as Irmandades da Fala

O agrarismo xorde a principios do século XX co obxectivo de mellorar as condicións de vida dos campesiños. A pesar do seu traballo, estes estaban condenados á miseria ou á emigración debido á gran cantidade de impostos e foros. A asociación máis importante neste movemento foi Acción Galega, fundada en 1910.

As Irmandades da Fala

As Irmandades da Fala xorden en 1916, grazas a Antón Vilar Ponte, coa principal reivindicación da lingua galega. Entre os seus membros destacan figuras como Cabanillas, Otero Pedrayo, Castelao e Risco. Defendían a cooficialidade do galego e do castelán. Crearon o xornal A Nosa Terra e o Seminario de Estudos Galegos. Grazas a eles nace o nacionalismo galego.

Obra de R. Cabanillas

R....

A Poesía de Vangarda en Galicia

Definición e Características Xerais

• As Vangardas son iniciativas artísticas que promoven unha profunda renovación estética e unha redefinición do concepto da arte.
• Características principais: antisentimentalismo, deshumanización, uso de novos modelos e non pretender ser un reflexo da realidade.

Grupos e Xeracións Clave

• Grupo Nós: Asenta os alicerces nacionalistas.
• Xeración do 25: Tamén coñecida como vangardista ou novecentista, caracterízase por unha literatura anovadora.

Movementos Poéticos de Vangarda en Galicia

Neotrobadorismo

• Proxecto nacionalista de recuperación da nosa historia.
• Recuperación de procedementos formais medievais.
• Ambientes e temas característicos das cantigas.
• Cultivadores destacados:

Funcións Sociais da Lingua e Conflito Lingüístico

Nos diferentes ámbitos sociais, a lingua pode desempeñar diversas funcións. Estas funcións son cruciais para a interacción humana e o desenvolvemento cultural:

• Función de identidade: É aquela que realiza a lingua no marco interno do individuo, servíndolle como canle de articulación do pensamento e de construción da propia identidade.
• Función familiar: É a que desempeña unha lingua como elemento de relación e cohesión no seo dunha familia.
• Función laboral: É a que se exerce no mundo do traballo e nas relacións profesionais.
• Función institucional: Para que unha lingua desempeñe esta función, é preciso que sexa vehículo de comunicación entre o individuo e os diferentes estamentos

Núcleos Temáticos na Obra (Celso Emilio Ferreiro)

Podemos distinguir tres grandes núcleos temáticos que se atopan en case toda a súa obra:

• Liña Social e de Protesta

  Solidaria cos oprimidos de calquera latitude e denunciadora dos males sociais: o fascismo, a deshumanización, etc. É unha poesía que se erixe en protesta contra a inxustiza e incluso se fai revolucionaria, porque pretende conseguir a transformación da sociedade.

• Liña Intimista e Existencial

  Nela maniféstase o seu inconformismo e desacougo existencial, a forte identificación coa terra, a fugacidade da vida, etc. O poeta evoca un tempo pasado e feliz, un tempo en que as cadeas que aferran ao ser humano aínda lle eran descoñecidas, lembrando así unha sorte de paraíso perdido.

Contexto histórico-social e o agrarismo

No primeiro terzo do século XX sinálanse os seguintes feitos: a aparición do proletariado, a aparición dunha burguesía industrial de carácter foráneo en torno á industria conserveira e á produción naval, a desaparición da fidalguía pola eliminación do sistema foral e o trasbase da poboación que vive da pesca e da agricultura á industria, ao comercio e aos transportes.

Galicia carecía de desenvolvemento económico e os medios de produción agrarios non evolucionaran; os réximes de aforamento aproximaban a Galicia ao sistema feudal. Neste contexto xorde o agrarismo.

O movemento agrarista e Acción Galega

O agrarismo foi un movemento de carácter reivindicativo que xurdiu nas primeiras décadas...

A Narrativa de Posguerra: Temas e Estilos

A Obra Narrativa: Humor, Maxia e Tipos Populares

A súa obra narrativa clasifícase na narrativa longa, na que escribiu Merlín e familia (cunha estrutura achegada á novela), As crónicas do Sochantre e Se o vello Simbad volvese ás illas. Nestas obras aparecen personaxes míticos e as accións, excepto en Merlín e familia, ocorren fóra de Galicia.

Tamén cultivou os libros de semblanzas, dos que nos deixou tres títulos: Os outros feirantes, Escola de menciñeiros e Xente aquí e acolá, onde retrata tipos de carácter popular. Nestes libros, os protagonistas, os ambientes e os espazos son totalmente galegos.

A súa obra caracterízase polo humor, a ironía, a parodia e a humanización de personaxes...

A Xeración do 36 na poesía galega

Está formada por escritores nados entre 1910 e 1920, marcados pola guerra, e que teñen como mestres á Xeración Nós e á Xeración de 1925. Engloba os poetas do exilio onde predominan os temas sociais e de denuncia.

Direccións poéticas e autores

Continúan liñas poéticas de preguerra como o imaxinismo, o neotrobadorismo, o clasicismo (Aquilino Iglesia Alvariño), o intimismo (María Mariño) e o ruralismo (Iglesia Alvariño e Xosé María Díaz Castro) e achegan outras novas como o socialrealismo, principal corrente de posguerra representada por Celso Emilio Ferreiro.

Aquilino Iglesia Alvariño

En 1947 publica Cómaros verdes, primeiro título poético en galego da posguerra.

Xosé María Díaz Castro

No...

O Galego na Transición e a Normalización Lingüística

O período que comeza coa morte de Franco significa un aumento no nivel das liberdades cidadás que repercutirá no proceso de reivindicación cultural e lingüística de Galicia.

Marco Legal e Institucional

• 1978: A Constitución Española. Establécese que o castelán será a lingua oficial de todo o Estado e todos os españois terán o deber de coñecela e o dereito de usala. As demais linguas do Estado serán tamén oficiais nas respectivas Comunidades.
• O Estatuto de Autonomía. Establece que a lingua propia de Galicia é o galego e indica que ten carácter oficial. Aínda así, mantén o desequilibrio favorable ao castelán.
• Lei de Normalización Lingüística. Posteriormente, esta lei

A Normalización Institucional do Galego (1976-2004)

A partir de 1976, a democracia fixo posible a cooficialidade do galego co castelán. Este proceso de legalización institucional desenvolveuse en varias etapas:

1. 1978: A Constitución recoñece a diversidade plurilingüe e pluricultural de España.
2. 1981: O Estatuto de Autonomía aproba a cooficialidade do galego e do castelán na nosa comunidade e establece a obriga dos poderes públicos de promover as dúas linguas para que se cumpra a igualdade entre elas.
3. 1983: A Lei de Normalización Lingüística concreta as medidas para levar a cabo a promoción e normalización do galego.

A Lei de Normalización Lingüística (1983)

Esta lei establece dereitos fundamentais e regula o uso do galego en diversos...