Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Secundaria

As Irmandades da Fala (1916)

Movemento que xurdiu no ano 1916, promovido por Antón Vilar Ponte. O seu obxectivo principal era reivindicar a lingua e a cultura de Galicia. En 1918 agrupáronse nunha federación e celebraron en Lugo a I Asemblea Nacionalista Galega. Os principais obxectivos das Irmandades eran:

• A cooficialidade lingüística entre o galego e o castelán.
• Unha ampla autonomía que permitise resolver os problemas económicos e sociais do país.
• Fomentar a cultura de Galicia.

Realizacións das Irmandades

• Traballo a prol do emprego da lingua galega nos diferentes ámbitos da vida pública.
• Potenciación da actividade editorial mediante o xornal A Nosa Terra ou a fundación de editoriais como Céltiga.
• Promover o desenvolvemento do teatro;

Enfermidades non hereditarias

Debidas a trastornos durante a xestación

• Talidomida
• Rubeola
• Radioactividade

Debidas a trastornos ocorridos no momento do parto

Falta de osixenación: Ao diminuír a concentración de O₂ no sangue do feto, poden producirlle danos cerebrais irreversibles.

Diagnóstico prenatal de enfermidades hereditarias

Ecografía: Pódese estudar a anatomía, sexo, posición e tamaño do feto.

Amniocentese: Proba que se fai para estudar o cariotipo dunha célula do feto. Compróbase se existe unha enfermidade cromosómica.

Exemplos de enfermidades e trastornos

Talidomida

É un fármaco que se administrou nos anos 60 ás mulleres que tiñan ansiedade nos primeiros meses do embarazo. Moitos fillos nacidos en Europa presentaban malformacións...

Glosario de Termos Galegos: Cultura, Administración e Lingüística

Vocabulario de Tradicións, Festas e Relixión

Manteigada

Bola feita de manteiga e outros ingredientes.

Cruceiro

Cruz monumental de pedra nas encrucilladas.

Romeiro

Persoa que vai en romaría.

Sanandrés

Figuriñas de pan pintadas con cores (típicas da romaría de Santo André de Teixido).

Senteira

Persoa que vende imaxes de santos.

Rosquillas

Doce redondeado cun burato.

Devoto

Que sente admiración por algo ou alguén.

Candea

Peza de cera cunha mecha no interior.

Exvoto

Obxecto (xeralmente de cera) colocado nun santuario en cumprimento dun voto.

Santuario

Templo onde se venera un santo que é o centro de peregrinación.

Terminoloxía de Gandería e Cabalos

Garañón

Cabalo líder.

Crina

Pelo do cabalo.

O Estado: Concepto, Tipos e Funcións Esenciais

Definición e Características do Estado

O Estado é un conxunto de institucións creadas para organizar a vida e a actividade das persoas que viven nun mesmo territorio e que están gobernadas polas mesmas leis baixo un mesmo poder.

O Estado caracterízase pola súa soberanía, exercida de forma democrática ou non democrática.

Formas de Soberanía Estatal

Formas Democráticas

• Monarquía Parlamentaria
• República Parlamentaria
• Estados Liberais
• Estados Sociais
• Estados Centralistas
• Estados Descentralizados

Formas Non Democráticas

• Monarquía Absoluta
• Ditadura

Transformación do Estado e Globalización

Actualmente, o Estado está transformado pola globalización económica e a rexionalización, que crean un sistema...

A mentalidade barroca é unha etapa cultural de Occidente que abrangueu o século XVII e boa parte do XVIII. O enfrontamento relixioso provocou un cambio na mentalidade, caracterizada polos sentimentos exaltados. Nos países protestantes, esta mentalidade manifestouse de xeito particular.

Características da cultura barroca

Brillaron todas as ramas da cultura. Os artistas barrocos querían representar a realidade tal como era. Tamén desexaban espertar fortes sentimentos no espectador. A literatura alcanzou un dos seus momentos de esplendor, destacando o Século de Ouro.

A Revolución Científica

Triunfaron en Europa novos métodos de coñecemento. Os científicos e pensadores do Barroco defendían que a verdade podía alcanzarse a través da experimentación...

Constitución de Cádiz de 1812 e Liberalismo

Os españois non aceptaron o goberno imposto por Napoleón e substituíron o baleiro de poder coa creación de Xuntas, formadas por representantes do pobo. A Xunta Central gobernou en ausencia dos reis españois e en oposición a Xosé Bonaparte. En Cádiz, a Xunta Central convocou ás Cortes en 1810. O 19 de marzo de 1812, as Cortes de Cádiz promulgaron a primeira Constitución española, coñecida como "La Pepa", que defendía os principios básicos do liberalismo político:

• O principio da soberanía nacional: o poder residía na nación.
• Establecía a división de poderes: lexislativo (Cortes co rei), executivo (rei) e xudicial (tribunais).
• O sufraxio universal masculino indirecto.
• Unha ampla declaración

Termos clave da historia de España (séculos XV-XIX)

• Unión dinástica: Matrimonio de dous príncipes que posúen diferentes coroas. Isabel de Castela e Fernando de Aragón, Isabel ao trono de Castela, Fernando á coroa de Aragón, pero a unión das dúas coroas era unicamente un vínculo persoal e dinástico.
• Tribunal da Inquisición (1478): Creado polos Reis Católicos en 1478, foi un tribunal especial e independente da xurisdición ordinaria encargada de velar e defender a pureza do dogma e da moral.
• Santa Irmandade: Milicia armada financiada polas cidades, que impuxo a autoridade real en toda Castela no século XV.
• Expulsión dos xudeus: Expulsión dos xudeus de Castela e Aragón ordenada polos monarcas a finais do século XV, buscando con

Conceptos Fundamentais en Ecoloxía

A ecoloxía estuda as relacións dos seres vivos entre si e co seu medio. Aquí presentamos algúns dos conceptos clave:

Definicións Ecolóxicas Clave

Especie: Dous individuos son da mesma especie se se poden reproducir e teñen descendencia fértil.

Poboación: Son os individuos dunha mesma especie que habitan nunha área determinada.

Biocenose: Conxunto de poboacións que comparten un territorio e establecen relacións entre si.

Biotopo: Territorio ocupado por unha biocenose que presenta unhas características físicas e climáticas propias.

Ecosistema: É o conxunto formado pola biocenose, o biotopo, e as relacións que se establecen entre eles.

Factores Abióticos e Asociacións Biolóxicas

Factores Abióticos

Son...

Teatro: Nos anos 70, o novo marco sociocultural propiciou un cambio notable na situación do teatro galego. Nesta transformación tiveron especial relevancia as Mostras de Teatro de Ribadavia. No 84 creouse o Centro Dramático Galego. Este centro presenta textos de autores galegos e obras traducidas.

Vitalidade do teatro galego: Festivais, compañías convencionais, salas estables, compañías de monicreques, escolas dramáticas, premios. Os dramaturgos galegos forman un grupo heteroxéneo (3 promocións): Ribadavia, 80 e 90.

Lírica: Iníciase coa publicación de Poemas e Contos de Ferrín. Aparecen os novos poetas e tamén novos grupos poéticos con afán innovador.

Trazos esenciais da nova poesía galega:

• Culturalismo: Tendencia recorrente a