Glosario Galego: Termos de Cultura, Administración e Dialectos
Glosario de Termos Galegos: Cultura, Administración e Lingüística
Vocabulario de Tradicións, Festas e Relixión
- Manteigada
- Bola feita de manteiga e outros ingredientes.
- Cruceiro
- Cruz monumental de pedra nas encrucilladas.
- Romeiro
- Persoa que vai en romaría.
- Sanandrés
- Figuriñas de pan pintadas con cores (típicas da romaría de Santo André de Teixido).
- Senteira
- Persoa que vende imaxes de santos.
- Rosquillas
- Doce redondeado cun burato.
- Devoto
- Que sente admiración por algo ou alguén.
- Candea
- Peza de cera cunha mecha no interior.
- Exvoto
- Obxecto (xeralmente de cera) colocado nun santuario en cumprimento dun voto.
- Santuario
- Templo onde se venera un santo que é o centro de peregrinación.
Terminoloxía de Gandería e Cabalos
- Garañón
- Cabalo líder.
- Crina
- Pelo do cabalo.
- Grea
- Rebaño.
- Poldro
- Cría de cabalo.
- Curro
- Lugar cercado onde se agrupan os cabalos (especialmente para a Rapa das Bestas).
- Rapa
- Acción de cortar o pelo.
Administración Local e Dereito Municipal
- Varredura
- Lixo.
- Edil
- Concelleiro.
- Praza de Abastos
- Mercado municipal.
- Consistorio
- Concello.
- Arrabalde
- Barrio.
- Padrón
- Lista de habitantes dunha poboación.
- Taxas
- Cartos que paga o cidadán á entidade pública.
- Prevaricación
- Uso indebido dos cartos públicos.
- Ordenanzas
- Conxunto de normas polas que se regula un concello.
- Tenente de Alcalde
- Concelleiro encargado de certas funcións en barrios.
- Parroquias
- Unidade básica de división territorial de Galicia.
Verbos de Movemento e Accións Cotiás
- Espreitar
- Vixiar.
- Peitear
- Desemarañar os cabelos.
- Anoar
- Facer nós.
- Agatuñar
- Trepar.
- Rabuñar
- Rasgar.
- Rubir
- Subir.
- Axeonllar
- Poñerse de xeonllos.
- Debruzar
- Apoiar.
Outros Termos
- Estrado
- Plataforma onde se coloca alguén para declarar.
- Aloumiñón
- Cariñoso.
- Alcumar
- Nomear.
- Barrete
- Tipo de sombreiro.
Análise Lingüística e Variedades do Galego
Cohesión Textual
A cohesión refírese aos mecanismos que garanten a unidade e conexión das partes dun texto:
- Cohesión Semántica: Anáfora ou recorrencia (repetir), paráfrase (substituír).
- Deícticos: Adverbios, adxectivos e pronomes.
- Conectores:
- Espazo: enfronte, detrás.
- Tempo: antes, agora, despois, sempre, ás veces (para unir ideas temporais).
Formas de Abreviación
- Abreviaturas
- Representacións reducidas de palabras ou enunciados.
- Siglas
- Formacións léxicas nas cales se empregan as iniciais de palabras.
- Símbolos
- Abreviacións de carácter universal que se usan na ciencia e na técnica.
- Acrónimos
- Palabras formadas polas iniciais e outras letras de varias palabras.
Bloques Dialectais Galegos
Bloque Occidental
- Características xerais: Gheada, seseo, plural en -ns, terminación -an (masc./fem.), uso de ti, formas verbais en -e.
- Área Fisterrá: Seseo, cheísmo (Norte: -ui / Sur: -oi).
- Área Tudense: Alternancia oi/ui, teísmo, uso de tu, isto, ais.
Bloque Central
- Características xerais: Plural en -ns, ao/a, uso de tu, perfecto en -i, oi.
- Área Mindoniense: Vocais pechadas.
- Área Lucu-Auriense: Uso de isto, il.
Bloque Oriental
- Características xerais: Plural en -is, ao/a, diminutivo iño/in, alternancia oi/ui, ua, a (por ai).
- Área Asturiana: Uso de ius/ias, l'avola.
- Área Ancaresa: Vocais nasalizadas, gheada.
- Área Zamorana: Cheísmo, 1ª persoa do perfecto sen -n.