Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas

A Prosa e o Ensaio Galego Contemporáneo (Finais do S. XX e S. XXI)

1. A Prosa Galega: Evolución e Contexto (1980-2020)

A transformación socio-política de 1975 tivo enormes repercusións na cultura galega, que viu aberta a súa presenza en ámbitos vedados. Na década dos 80 houbo un aumento exponencial do número de obras publicadas, favorecido pola introdución do galego no ensino, o cal explica a aparición dunha boa literatura infantil e xuvenil e tamén a orientación temática dunha parte considerable da literatura.

Características da Narrativa Contemporánea

Como característica debemos destacar unha maior diversificación en todos os aspectos: de estilos, de temas e de rexistros lingüísticos:

• Publícanse parte das novelas centradas

A Prosa Galega no Primeiro Terzo do Século XX

Coa aparición das Irmandades da Fala (1916), a literatura galega inicia un período de consolidación e modernización que se manifesta en diferentes ámbitos:

O Labor das Irmandades da Fala

As Irmandades da Fala impulsaron o ensaio e o xornalismo, destacando Antón Vilar Ponte coa súa obra Pensamento e Sementeira. Esta obra é precursora do ensaísmo político, un xénero que validou o galego como vehículo do pensamento intelectual.

No ámbito da narrativa, espallaron a novela curta cunha temática renovadora, afastándose da vella liña popularizante e tradicionalista. Isto fíxose a través da Editorial Lar e, posteriormente, da Editorial Nós. A palabra clave "Nós" caracterizou a vida sociocultural...

Introdución á Fonética e Fonoloxía Galega

Fonética e Fonoloxía: Conceptos Clave

A fonética e a fonoloxía, ambas as dúas son disciplinas lingüísticas que se ocupan do plano fónico da lingua.

• A fonética estuda a produción, as calidades físicas e a percepción dos sons dunha lingua, en canto a realidades físicas concretas.
• A fonoloxía, pola súa vez, estuda a función da materia fónica como constituínte dun sistema lingüístico; ocúpase dos fonemas en canto a unidades capaces de diferenciar significados.

Os Fonemas Vogais do Galego

Os fonemas vogais defínense seguindo tres elementos principais:

1. A sonoridade: Vén determinada pola posición das cordas vogais. Se están unidas ao saír o aire, vibran producindo un fonema sonoro.
2. O

Poesía no Exilio

Destacan Xesús Lorenzo Varela e Luis Seoane.

Xesús Lorenzo Varela

É castelán ata o exilio, momento en que publica en galego. A súa poesía é social; na súa reivindicación patriótica sérvese de romances e poemas. As súas mellores obras son Catro poemas pra catro gravados e Lonxe.

Luis Seoane

Un dos seus temas é a emigración. O seu estilo caracterízase pola enumeración e o ton civil. As súas obras son Fardel de eisiliado e Na brétema sant-iago.

Narrativa no Exilio

Os seus máximos representantes son Eduardo Blanco Amor e Xosé Neira Vilas.

Eduardo Blanco Amor

Emprega unha lingua popular e trata temas ambientados en contextos perigosos. Obras: A Esmorga e Os Biosbardos.

Xosé Neira Vilas

Emprega a novela cun protagonista...

Rosalía de Castro: Biografía

Naceu en Compostela o 24 de febreiro de 1837. Filla de *«pais incógnitos»* (a súa nai, Teresa de Castro e Abadía, era unha fidalga de minguada fortuna. Non está comprobado que fose seu pai o sacerdote Xosé Martínez Viojo, capelán da colexiata de Iria Flavia), foi bautizada co nome de María Rosalía Rita.

Formación e mocidade en Santiago

De Padrón, onde viviu, Rosalía de Castro pasou a Santiago arredor de 1850. Alí levou a cabo a súa formación cultural e intelectual, nun nivel moi superior ao que era acostumado nas mozas do seu tempo. Estudou:

• Francés, debuxo e música na *«Sociedade Económica de Amigos do País»*.

Tamén acudiu en Compostela ao *«Liceo de la Juventud»*, participou nas súas actividades...

Outro poeta interesante ao que se deben fermosas composicións elexíacas é Alberto Camino (Ferrol 1820-Madrid 1861). Foi moi famoso «O desconsolo», poema amoroso e persoal, ao que se engade «Nai chorosa» como segundo poema emblemático do autor, tratado tamén con especial tenrura.

Xogos Florais da Coruña (1861)

A celebración dos Xogos Florais na Coruña en 1861 suporía un acontecemento importante para a literatura deste período. O máis significativo deste certame foi a publicación do Álbum de la Caridad (1862), coordinado por Antonio María de la Iglesia, no que se recolle unha mostra considerable dos poetas galegos contemporáneos:

• Un total de corenta poemas en galego de autores tan relevantes como:
  • Francisco Añón
  • Alberto Camino
  • Rosalía

A Poesía Galega de Vangarda

Contexto Histórico e Concepto

O estudo da poesía galega de vangarda require entender o seu contexto histórico.

Concepto de Vangarda

O termo vangarda aparece por primeira vez no léxico militar, e de aí se toma para referirse a creadores situados á cabeza das artes polos seus postulados estéticos.

Cunha nova visión da realidade debida a novos descubrimentos científicos e novos coñecementos no pensamento e na psicoloxía, inícianse as vangardas no século XX, co obxectivo de rebelarse contra o convencional, rexeitar todo o anterior e establecer unha nova orde.

Vangardas Europeas: Os Ismos

Desenvolvéronse en Europa a comezos do século XX unha serie de correntes estéticas denominadas ismos, de gran variedade e...

A prosa galega alcanzou nas últimas décadas do século XX un gran desenvolvemento, tanto en calidade como en cantidade.

A Prosa Galega nas Décadas Finais do Século XX

Década de 1975-1980: Ensaio e Renovación

Conviven autores consolidados como Álvaro Cunqueiro e Xosé Luís Méndez Ferrín con autores da nova narrativa galega como Carlos Casares. É unha etapa de ensaio na que se quere facer unha novela galega popular e téntase renovar o xénero temática e formalmente.

• Obras destacadas:
  • Xosé Fernández Ferreiro: Reportaxe cósmica ou A morte de Frank González.
  • Rei Ballesteros: Dos anxos dos mortos.

Década de 1980: Liñas Temáticas e Autores Representativos

Destacan catro liñas temáticas con cinco autores representativos nesta década:...

Definición de Contaminación da Auga

A contaminación da auga é a acción e o efecto de introducir materias ou formas de enerxía, ou inducir condicións na auga que, de modo directo ou indirecto, impliquen unha alteración prexudicial da súa calidade en relación cos usos posteriores ou coa súa función ecolóxica.

Tipos de Contaminación Hídrica

Segundo a súa orixe, a contaminación distínguese entre:

• Puntual: É producida por un foco emisor determinado e afecta a unha zona concreta.
• Difusa: A súa orixe non está definida, aparece en zonas amplas e non ten un foco emisor concreto.

Orixes da Contaminación da Auga

Contaminación Natural

Consiste na presenza de determinadas substancias na auga sen que interveña a acción humana, como partículas...

A Estrutura Estática da Terra

A Codia Terrestre

Trátase da capa máis externa da Terra. Está separada do Manto pola descontinuidade de Mohorovicic.

Ten un grosor medio de 30 km, aínda que este grosor é variable, xa que é máis delgada e máis densa nos océanos e máis grosa pero menos densa nos continentes.

Composición da Codia

• Codia Continental: Formada fundamentalmente por silicatos de aluminio (granitos), abundando tamén as rochas calizas.
• Codia Oceánica: Formada por silicatos algo máis densos, como os basaltos, e é menos antiga que a codia continental.

O Manto

Trátase da capa intermedia. Esténdese desde a descontinuidade de Mohorovicic (30 km) ata a de Gutenberg (2900 km).

Divisións do Manto

Componse de rochas básicas máis densas...