Prosa e Ensaio Galego Contemporáneo: Autores e Tendencias (1980-2020)

A Prosa e o Ensaio Galego Contemporáneo (Finais do S. XX e S. XXI)

1. A Prosa Galega: Evolución e Contexto (1980-2020)

A transformación socio-política de 1975 tivo enormes repercusións na cultura galega, que viu aberta a súa presenza en ámbitos vedados. Na década dos 80 houbo un aumento exponencial do número de obras publicadas, favorecido pola introdución do galego no ensino, o cal explica a aparición dunha boa literatura infantil e xuvenil e tamén a orientación temática dunha parte considerable da literatura.

Características da Narrativa Contemporánea

Como característica debemos destacar unha maior diversificación en todos os aspectos: de estilos, de temas e de rexistros lingüísticos:

• Publícanse parte das novelas centradas na Guerra Civil e Posguerra.
• Narrativa histórica, con introdución de elementos fantásticos.
• Narrativa de xénero: do oeste, ciencia-ficción, erótica, e especialmente a narrativa negra, que será a que maior éxito acade.
• Narrativa experimental.
• Narrativa realista.
• Narrativa humorística.
• Narrativa fantástica, influenciada por Cunqueiro.
• Narrativa intimista.
• Narrativa urbana e experimental.
• Narrativa feminista.

Selección de Autores de Prosa Relevantes

Neste período incorpóranse á literatura galega novos narradores. Destacan:

• CARLOS CASARES: Comezou coa Nova Narrativa Galega, mais as súas mellores novelas son posteriores e de feitura moito máis clásica. A súa prosa é sinxela pero moi traballada.
• XOSÉ MANUEL MARTÍNEZ OCA: É para moitos o mellor narrador desta xeración.
• ALFREDO CONDE: Cunha ampla obra.
• XAVIER ALCALÁ: A súa novela gozou de maior éxito ao ofrecer unha visión da infancia e a mocidade da xeración da posguerra.
• CARLOS G. REIGOSA: Coñecido principalmente polas súas novelas detectivescas.
• DARÍO XOHÁN CABANA: O seu mundo narrativo está fortemente influenciado por Cunqueiro.
• SUSO DE TORO: É un dos máis importantes narradores actuais.
• MANUEL RIVAS: É o escritor actual con maior proxección editorial e mediática, dentro e fóra das nosas fronteiras.
• ANTÓN RIVEIRO COELLO: Cultiva unha temática moi variada nos moitos relatos e novelas publicados ata o momento.

Tendencias Actuais: Narrativa de Mulleres e LIX

Nos últimos anos está a producirse un boom de narrativa de mulleres, con trazos comúns como o protagonismo feminino e as relacións entre mulleres.

A literatura infantil e xuvenil (LIX) conta con autores principais como:

• PACO MARTÍN
• MARILAR ALEIXANDRE: Incorporouse serodiamente á literatura galega coa publicación A formiga coxa.
• FINA CASALDERREY: Mestra pontevedresa e autora de grande éxito con moitas das súas obras, dirixidas desde nenos pequenos ata adolescentes, con multitude de premios e traducida a todas as linguas da península.
• AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ: Entre os numerosos títulos que escribiu ata agora, atopamos unha ampla variedade temática.

2. O Ensaio Galego: Desenvolvemento e Vitalidade

O ensaio é o xénero máis novo da literatura galega, impulsado na época de preguerra pola Xeración Nós e tamén cultivado polos homes do Seminario de Estudos Galegos.

O núcleo fundador da Editorial Galaxia dedicouse sobre todo ao ensaio. Destacan:

• RAMÓN PIÑEIRO: Principal promotor do proxecto Galaxia coa intención de demostrar que a nosa lingua é válida para todo tipo de expresión cultural.
• RICARDO CARBALLO CALERO: Autor dunha extensa e variadísima obra.

Vitalidade do Ensaio na Década dos 80

Nos anos 80 acadou unha gran vitalidade debido a varios factores:

• Aparición de revistas de pensamento filosófico, cristián ou de orientación feminista.
• A creación de coleccións específicas nas editoriais e a constitución doutras.
• A galeguización de moitos ámbitos universitarios.

Liñas Temáticas do Ensaio Actual

No campo ensaístico pódense establecer algunhas liñas temáticas:

• Economía e Política: A súa obra supuxo un punto de inflexión na percepción da realidade galega.
• Sociolingüística: Obras sobre a lingua galega ou o Conflito lingüístico e ideolóxico.
• Teoloxía e Filosofía: O ensaio filosófico ten menos cultivadores na actualidade.
• Feminismo.