A Contaminación da Auga: Tipos, Orixes e Impactos Ambientais

Definición de Contaminación da Auga

A contaminación da auga é a acción e o efecto de introducir materias ou formas de enerxía, ou inducir condicións na auga que, de modo directo ou indirecto, impliquen unha alteración prexudicial da súa calidade en relación cos usos posteriores ou coa súa función ecolóxica.

Tipos de Contaminación Hídrica

Segundo a súa orixe, a contaminación distínguese entre:

• Puntual: É producida por un foco emisor determinado e afecta a unha zona concreta.
• Difusa: A súa orixe non está definida, aparece en zonas amplas e non ten un foco emisor concreto.

Orixes da Contaminación da Auga

Contaminación Natural

Consiste na presenza de determinadas substancias na auga sen que interveña a acción humana, como partículas sólidas e gases atmosféricos arrastrados polas gotas de chuvia e augas de desxeo.

Contaminación Antropoxénica (Orixe Humana)

Orixe Urbana

É o resultado do uso da auga en vivendas, actividades comerciais e de servizos. Xera augas residuais que son devoltas ao receptor cun contido de residuos fecais, refugallos e un incremento de produtos químicos.

Orixe Industrial

É unha das que produce maior impacto, debido á gran variedade de materias e fontes de enerxía que pode achegar á auga.

Outras Fontes Antropoxénicas

Inclúen:

• Vertedoiros de residuos (urbanos, industriais e agrarios).
• Contaminación por restos de combustibles derivados de infraestruturas e do uso do automóbil.
• Fugas de construcións e depósitos de carácter industrial.
• As mareas negras por vertidos de petróleo.

Factores que Inflúen na Contaminación

Características do Receptor Hídrico

Hai que ter en conta as características do receptor:

• Tipo de receptor: Se son augas superficiais ou subterráneas. As primeiras son máis fáciles de limpar, xa que as subterráneas están moi protexidas.
• Volume e calidade: Canto maior sexa o volume, maior é a posibilidade de diluír a contaminación.
• Características dinámicas ou estáticas: Danlle maior ou menor poder de dispersión da contaminación e posibilidade de autodepuración.
• Características da biocenose: A maior ou menor cantidade de organismos capaces de degradar a materia contaminante.

Influencia da Zona e Usos Previos

A localización do receptor e os seus usos previos tamén son relevantes:

• Segundo as características da zona, poden existir diferentes achegas de augas contaminadas que aumentan o grao de contaminación do receptor.
• Os usos previos da auga (tipo e cantidade de vertidos soportados) e os sistemas de depuración contribúen a aumentar ou diminuír o grao de contaminación.

Conceptos Clave na Contaminación Hídrica

• Lixiviado: É o líquido resultante do contacto co lixo, fertilizantes ou pesticidas, con augas da chuvia, auga superficial ou subterránea.
• Autodepuración: Conxunto de procesos físicos, químicos e biolóxicos que de modo natural teñen lugar nunha masa de auga para conseguir a destrución de todos os contaminantes incorporados a ela.

Clasificación dos Contaminantes da Auga

Os contaminantes da auga son todas as substancias químicas, seres vivos ou formas de enerxía que se atopan en proporcións superiores ás normais.

Contaminantes Físicos

• Temperatura: Procedente de actividades industriais ou encoros. Un aumento de 5 a 10ºC reduce a cantidade de oxíxeno, provoca variacións nos ciclos de crecemento e reprodución anormal das especies.
• Partículas Radiactivas: De centrais nucleares e residuos. Acumúlanse nos lodos dos ríos, encoros e fondos oceánicos, podendo causar cancro.
• Materiais en Suspensión: Orgánicos e inorgánicos (de augas residuais, erosión do solo e infiltracións). Aumentan a turbidez, o que impide o paso da luz, causa alteracións nas cadeas tróficas e dificulta a mobilidade e respiración dos organismos.

Contaminantes Químicos

Compostos Orgánicos

Inclúen carbohidratos, proteínas, graxas animais, aceites, pesticidas, fenois e PCBs. Proceden de augas residuais domésticas e industriais, actividades agrícolas e vertidos. Provocan cheiros, variacións da cor e alteracións nas cadeas tróficas.

Compostos Inorgánicos

Son sales, metais pesados, nitróxeno e compostos nitroxenados, fósforo e derivados, xofre e alcalinos. Proceden de vertidos industriais, agrícolas e gandeiros, descomposición de materia orgánica, augas residuais e deterxentes.

Efectos dos Contaminantes Inorgánicos

• Alcalinos e Sales: Provocan variacións do pH, salinización e aumento da dureza da auga.
• Metais Pesados (Hg, Pb): Causan bioacumulación nas cadeas tróficas. O mercurio (Hg) provoca envelenamento e o chumbo (Pb) produce saturnismo.
• Nitróxeno e Fósforo: Causan eutrofización. A inxestión de nitratos é tóxica para humanos.
• Xofre e pH: Poden levar á acidificación do medio acuático.

Gases

Como o sulfuro de hidróxeno e o metano, procedentes da descomposición de augas residuais e infiltracións. Provocan variacións na cor e no sabor da auga.

Contaminantes Biolóxicos

Son microorganismos na auga cuxo efecto máis importante é a produción ou transmisión de enfermidades cando sobrepasan uns valores límite.