Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Maxisterio de Primaria

Século de Ouro

Política de expansión

Corona polo Mediterráneo e incorporación de Nápoles (traslado da corte de Alfons o Magnànim).

Economía e sociedade

Problemas sociais, revoltas e guerras en Cataluña e Mallorca (non en Valencia). Traslado da corte a Valencia.

Literatura

Ausiàs March, Joanot Martorell, Isabel de Villena, Jaume Roig e Roís de Corella.

Edificis civis

Torres de Serrans, lonxa e Generalitat.

Esplendor

Xa se detecta crise:

• O primeiro rei é máis forte (que os nobres), pero as institucións valencianas non.
• A partir do século X: Unión de Aragón e Castela.

O século XV en Europa

Caída de Constantinopla (1453), Martorell escribe o Tirant (1460) e descubrimento de América (1492). Constantinopla xa era turca.

Impresión

Difusión de...

Poesía catalá: dos anos oitenta e noventa ao século XXI

1. Anos oitenta e noventa

   Nos anos oitenta e noventa, a produción literaria viuse favorecida por unhas posibilidades maiores de publicación e difusión grazas á labor da escola. Nesta época conviven na poesía unha gran diversidade de propostas: o esteticismo ou formalismo que acabamos de ver, a poesía reivindicativa, a poesía da experiencia... Esta última proposta, chamada tamén realismo lírico, parece ser a máis predominante: mostra unha visión da realidade desde o «eu», a través da suma de experiencias persoais, e concibe a poesía como expresión da propia intimidade.

2. Finais do século XX e principios do XXI

   Nos últimos anos do século XX e principios do século actual atopamos

Literatura catalá: Barroco, Ilustración e Neoclasicismo

2.1 Autores

• Poeta: Pere Serafí, Dos llibres de poesia vulgar en llengua catalana.

• Teatro: Joan Ferrandis d'Herèdia, La vesita.

• Prosa: Cristòfor Despuig, Los col·loquis de la insigne ciutat de Tortosa (elogia a súa cidade natal, Catalunya e a lingua catalana).

3. O Barroco

• É o estilo que domina a arte e a cultura europeas durante o século XVII.

• É a consecuencia da crise dos valores renacentistas e da imposición da Contrarreforma.

A actitude dos autores barrocos é consecuencia da reacción ante o desengano (político, relixioso e moral), que nos textos literarios aparece baixo a fórmula de o amor, o soño ou a morte.

A Ilustración

• Alcance fundamentalmente ideolóxico.

• Designa un movemento

Apendicite

A apendicite é a inflamación do apéndice cecal agudo. Se non se diagnostica de forma rápida, pode producirse unha perforación e unha peritonite.

Síntomas: dor constante na fosa ilíaca dereita, vómitos, rixidez abdominal, ruídos intestinais intensos.

Causas: entrada dun corpo estraño, enfermidade fibrosa da parede intestinal, infección parasitaria.

Cuidados: dismínuír o dolor flexionando a rodilla e evitando a tensión do abdome. Tras a operación, en adultos, mozos e adolescentes.

Peritonite

A peritonite prodúcese pola perforación do aparello gastrointestinal ou do reprodutor.

Causas: rotura do apéndice, úlcera, rotura do bazo ou do fígado, hernia do aparello dixestivo, quiste ovárico ou tromba de Falopio, obstrución,...