Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Filosofía e ética de Bacharelato

Tomé de Aquino: Teoloxía natural tomista

• Relixión: conxunto de crenzas doutrinais baseadas en textos "revelados".
• Teoloxía: reflexión racional (filosófica) sobre o feito relixioso ou unha relixión.
  • Revelada: reflexión e interpretación dos textos revelados dunha relixión.
  • Natural: reflexión filosófica sobre a relixión sen basearse na "revelación".

Dialécticos e antidialécticos

Dúas posturas sobre as relacións entre razón (filosofía) e fe (dogma relixioso):

• Antidialécticos: primacía da fe e non intervención da razón (S. Buenaventura).
• Dialécticos: primacía da razón e o método dialéctico sobre a fe (averoístas latinos).

Tomé de Aquino, dialéctico moderado: razón e fe son fontes distintas (natural e sobrenatural), con contidos...

A Alegoría da Cova de Platón: Realidade e Coñecemento

Temos que imaxinar a varios homes atados de cara á parede do fondo dunha profunda cova. Máis arriba arde unha fogueira. Entre a fogueira e as costas dos homes atados pasa un camiño polo que diversos individuos carrexan aos ombros bonecos e estatuas.

Todo o que ven os prisioneiros do fondo son as sombras deses bonecos, proxectadas contra a parede. E cando escoitan voces, pensan que se trata das sombras que falan. Para eles, as sombras constitúen toda a realidade.

A Liberación e o Ascenso

Pero un dos prisioneiros consegue liberarse das súas cadeas e comeza un penoso ascenso pola cova, vendo:

• Os bonecos que producen as sombras.
• A fogueira que as proxecta.

Finalmente, deixa a cova e sae á...

San Tomé de Aquino nace en Rocaseca en 1224, fillo do conde de Aquino. Estuda na Universidade de Nápoles e ingresa nos Dominicos en 1243. É discípulo de Alberto Magno e cátedra en París entre 1256 e 1259. É o encargado de organizar a facultade de filosofía na corte pontificia. No 1269 regresa a París para loitar contra os averroístas e os antiaristotélicos, e convócase ao concilio de Lyon no 1274, onde morre camiño a Fossanova.

Obra: Suma contra os Xentís; Suma Teológica.

Contexto Histórico: Rivalidade entre o Papado e o Imperio coa súa decadencia. Entrada na Baixa Idade Media (cidades, comercio, industria). Paso do románico ao gótico.

Filosoía Escolástica: Nace a universalidade: a filosofía ensinase nas escolas, son artes...

Cal é a postura filosófica de Feyerabend?

Feyerabend publicou en 1970 "Contra o método: Esquema dunha teoría do coñecemento". A súa tese é que hai que ir contra a teoría do método, que hai que elaborar hipóteses que contradigan os feitos ou as teorías ben establecidas. En definitiva, para facer avanzar a ciencia, hai que partir de que todo vale.

Crise do modelo teocéntrico?

Grecia transmitiu a Europa o ideal dunha humanidade rexida pola razón, preocupada por coñecer e gozar da natureza. Os filósofos tiñan unha idea da natureza que era para eles unha realidade admirable e insuperable polo ser humano. Para eles, a técnica non era máis ca unha imitación da natureza, concibida como un gran organismo vivente no que cada parte desempeña...

Conceptos Fundamentais da Filosofía

Mito

Narración explicativa dun fenómeno natural baseada na imaxinación poética.

Logos

Pode traducirse por palabra, discurso, razón ou lei. No contexto filosófico interprétase como coñecemento baseado na razón.

Physis

Natureza.

Oligarquía

Forma de organización social baseada no goberno dos ricos.

Democracia

Forma de organización social baseada no goberno do pobo.

Maiéutica

A arte de descubrir a verdade a través do diálogo.

Heurística

A arte de investigar ou descubrir.

Demiúrgo

Termo que significa "facedor" ou "artesán". É unha especie de arquitecto intelixente que pertence ao mundo das ideas.

Espazo baleiro

É un enorme lugar preexistente onde residen os obxectos que nacen e devén.

Doxa

É o ámbito propio...

Immanuel Kant

KANT: Século XVIII (Século das Luces), filósofo máis representativo da Ilustración, defensor do uso público da razón. Nace en 1724 en Königsberg, tivo unha vida monótona. Recibe influencias do Racionalismo, Hume e Newton.

Idealismo Transcendental

Estudo da posibilidade e límite do coñecemento humano. Xiro Copernicano: o suxeito constitúe o obxecto de coñecemento a partir dos datos recibidos da experiencia. Hai dous tipos de condicións:

• Condicións Empíricas (a posteriori; proceden da experiencia; singulares e continxentes)
• Condicións Transcendentais (a priori; previas á experiencia; universais e necesarias)

Ciencia: sistema organizado de XUÍZOS:

• Xuízos Sintéticos (extensivos e amplían o noso coñecemento)
• Xuízos

A moral

A moral deriva do latín (mos, moris) e refírese ao termo costumes. É o xeito de cualificar as condutas (accións) segundo determinados códigos (costumes) vixentes na sociedade. A moral cualifica as accións como incorrectas/correctas ou boas/malas.

Características dos códigos morais

• Conxunto de valores: Están compostos por valores (que poden adoptar a forma de normas e actitudes) que pretenden rexer a vida humana: a vida do individuo consigo mesmo, coa natureza e coa sociedade.
• Orixe institucional: Os códigos morais xorden sempre dunha institución (relixiosa, política, social...). Esta institución aspira a ser obedecida e, para quen se somete a ela, esixe obediencia.
• Sancións: A non observancia do código leva implícitas sancións

Mundo Sensible

Mundo sensible: mundo visible e material/percibímolo a través dos sentidos/as cousas q. o forman non teñen verdaderos ser, xa que toman o ser das ideas/xénese do mundo sensible->timeo(cosmoloxía)/ Demiurgo:artesan que modela segundo as ideas -non pode crear da nada/mito, metáfora para explicar a acción das ideas sobre a materia/é bó e feliz, constrúe o mellor mundo posible/concepto teleolóxixa do cosmos, todo no cosmos tende a un fin -> ben/tarefa, construiu a alma cósmica.Materia eterna:é indeterminada, amorfa, sometida a movementos violentos e irregulares/non pode ser coñecida nin polos sentidos nin pola inteligencia/postulado para a orixe do cosmos; explica o movementos.Cosmos:ordenado/esférico/a Terra

Copérnico e o Heliocentrismo

Inspirándose na obra de Aristarco de Samos, Copérnico afirmou que o Sol se atopaba no centro do universo e que o resto de planetas xiraban ao seu redor. Isto é coñecido como heliocentrismo. Colocou o Sol no centro do cosmos e estableceu que a Terra realizaba tres tipos de movementos: o de rotación sobre o seu propio eixe, o de translación ao redor do Sol e un lixeiro movemento de abalo chamado precesión. Tamén deixou intactas algunhas das teses do sistema aristotélico. Isto supuxo un punto de inflexión.

A Nova Filosofía: Galileo e Newton

Galileo puido levar a cabo valiosas observacións, como que Xúpiter contaba cun grupo de satélites que xiraban ao seu redor. Segundo o xeocentrismo, todos os astros celestes...

Platón: Antropoloxía e Vinculación

O Mito do Carro Alado

A concepción de xustiza de Platón no individuo pódese extrapolar á súa concepción de xustiza na organización política. O seu obxectivo último é fundamentar a realidade (teoría das ideas), o coñecemento (gnoseoloxía) e a natureza do individuo (antropoloxía) para que os gobernantes, con preparación e acceso ao coñecemento máis elevado (a "recta filosofía"), poidan exercer o poder político. O soño de Platón é unha organización sociopolítica xusta e exemplar, un Estado modelo. A República ou Politeia de Platón é unha utopía que constitúe a sociedade ideal e o modelo a seguir para acadar o ben da sociedade e a felicidade dos seus membros.

Estrutura Social e o Mito